نفت برنت ۵۹ درصد جهش کرد و ۱۱۵ دلار شد رکورد زد
تنشهای ژئوپلیتیک غرب آسیا و منع تردد از تنگه هرمز، قیمت نفت برنت را به ۱۱۵ دلار رساند و افزایش ۵۹ درصدی نفت برنت در مارس ۲۰۲۶، رکورد سال ۱۹۹۰ را شکست که بازارهای جهانی را در شوک فرو برده است.
بازارهای جهانی انرژی با بزرگترین شوک قیمتی در دههها روبرو شدهاند. در پی تشدید تنشهای ژئوپلیتیک در غرب آسیتا و منع تردد از تنگه هرمز، قیمت نفت برنت به رکوردهای تاریخی جدیدی دست یافت. این گزارش تحلیلی وضعیت بحرانی بازار انرژی و پیامدهای اقتصادی آن را بررسی میکند.
بحران انرژی در خاورمیانه: چه میگذرد؟
بازارهای جهانی نفت پس از دههها فعالیت عادی، در حال تجربه یکی از پرتلاطمترین دورههای تاریخی خود هستند. تنشهای ژئوپلیتیک در غرب آسیا و تهدیدهای نظامی علیه مسیرهای دریایی حیاتی، باعث شده است تا قیمت نفت خام به رکوردهایی برسد که سالها از یاد رفته است.
جهش بیسابقه قیمتها
قیمت نفت برنت که به عنوان معیار جهانی نفت خام شناخته میشود، در ماه مارس ۲۰۲۶ با جهشی خیرهکننده مواجه شد. طبق گزارشها، قیمت این نفت خام در این ماه ۵۹ درصد افزایش یافت و روز سهشنبه بیش از ۱۱۵ دلار برای هر بشکه معامله شد.
این رقم رکورد قبلی یعنی ۴۶ درصد رشد در سپتامبر ۱۹۹۰ (دوران حمله عراق به کویت) را نیز پشت سر گذاشت.
نفت وست تگزاس اینترمدیت (WTI) نیز که معیار نفت آمریکاست، در همین ماه بیش از ۵۵ درصد رشد کرد که بیشترین رشد ماهانه آن از زمان شوکهای همهگیری کووید-۱۹ در سال ۲۰۲۰ محسوب میشود.
تنگه هرمز شاهرگ حیاتی انرژی جهان
تنگه هرمز، این گذرگاه باریک در دهانه خلیج فارس، هر روز حدود یک پنجم از نفت و گاز طبیعی مایع جهان را جابهجا میکند. تهدیدات اخیر علیه این مسیر و حوادث دریایی رخداده از جمله برخورد پهپاد به یک تانکر نفتی کاملاً بارگیریشده در نزدیکی دبی، باعث نگرانی شدید بازارها شده است.
اختلال در این مسیر، تقریباً ۳۰۰ میلیون بشکه از عرضه جهانی نفت را حذف کرده که رقمی معادل سه روز مصرف جهانی است.
تحلیلگران مورگان استنلی این اختلال را از نظر مقیاس «چندین برابر بزرگتر» از نگرانیهای مربوط به حذف عرضه روسیه در سال ۲۰۲۲ ارزیابی میکنند.
پیامدهای اقتصادی و تولیدی
حدود ۱۰ میلیون بشکه از تولید نفت کشورهای حاشیه خلیج فارس به دلیل ناتوانی در صادرات، از مدار خارج شده است. همچنین ۲ میلیون بشکه در روز ظرفیت پالایش در خاورمیانه متوقف شده است. پالایشگاههای آسیایی که به نفت خام خاورمیانه وابستهاند، مجبور شدهاند ۲ تا ۲.۵ میلیون بشکه در روز از ظرفیت خود کاسته باشند.
قیمت محصولات پالایشی حتی شدیدتر از خود نفت خام افزایش یافته است. سوخت جت و گازوئیل از ابتدای سال تقریباً دو برابر شده و میانگین قیمت بنزین در آمریکا برای نخستین بار از سال ۲۰۲۲ از ۴ دلار برای هر گالن عبور کرد.
چشمانداز بازار
بانک مورگان استنلی پیشبینی میکند که قیمت برنت بین آوریل تا ژوئن میانگین ۱۱۰ دلار و بین ژوئیه تا سپتامبر میانگین ۱۰۰ دلار خواهد بود. این بانک هشدار داده که قیمتها هنوز به طور کامل «مقیاس اختلال ناشی از جنگ» را منعکس نکردهاند.
تاماس وارگا، تحلیلگر PVM، بیان کرد که تلاشها برای کاهش قیمت با آزادسازی ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر راهبردی اثر مورد انتظار نداشته و برداشتن تحریمها نیز تأثیر معناداری بر بازار نداشته است.
در نهایت بازار انرژی جهان در آستانه دورهای کاملاً جدید قرار دارد. تا زمانی که تنشها در خلیج فارس ادامه داشته باشد و مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز باز نشود، قیمتها به سطوح بالای فعلی یا حتی بالاتر باقی خواهند ماند. این بحران نه تنها بر بازارهای مالی بلکه بر اقتصاد جهانی و رفاه مردم تأثیرات عمیقی خواهد گذاشت.
