نروژ در صدر کشورهای اروپایی از نظر سهم مالیات بر عایدی سرمایه شرکتها
بر اساس گزارش جدید سازمان همکاری اقتصادی و توسعه (OECD)، در سال ۲۰۲۳ نروژ بیشترین سهم درآمدهای مالیاتی خود را از محل مالیات بر عایدی سرمایه شرکتها به دست آورده و در صدر کشورهای اروپایی قرار گرفته است. طبق این گزارش، سهم مالیات شرکتها در نروژ از کل درآمدهای مالیاتی این کشور به ۲۸.۳ درصد رسیده که بالاترین رقم در میان ۲۷ کشور مورد بررسی است.
این آمار نشان میدهد که نروژ به دلیل ساختار اقتصادی خاص و بهرهبرداری از صنایع سودآوری همچون نفت و گاز، بیش از دیگر کشورهای اروپایی توانسته است از محل مالیات بر درآمد شرکتها، منابع مالی قابل توجهی برای بودجه عمومی خود تأمین کند.
جایگاه ایرلند و دیگر کشورها
پس از نروژ، کشور ایرلند با سهم ۲۱.۷ درصدی از کل درآمدهای مالیاتی در رتبه دوم اروپا قرار دارد. ایرلند به عنوان مرکز فعالیت بسیاری از شرکتهای چندملیتی، سهم بالایی از مالیات بر درآمد شرکتها در سبد مالیاتی خود دارد. در رتبه سوم نیز جمهوری چک با سهم ۱۳.۹ درصد جای گرفته است.
در ادامه فهرست، ترکیه با ۱۲.۸ درصد و هلند با ۱۲.۷ درصد دیده میشوند و این کشورها پنج رتبه نخست اروپا را در زمینه درآمد مالیاتی از محل مالیات بر عایدی سرمایه شرکتها به خود اختصاص دادهاند.
میانگین اروپایی و موقعیت کشورهای اسکاندیناوی
طبق دادههای OECD، میانگین ساده سهم مالیات شرکتها از کل درآمدهای مالیاتی در میان ۲۷ کشور اروپایی ۹.۸ درصد گزارش شده است. هرچند نروژ فاصله زیادی با این میانگین دارد، سایر کشورهای اسکاندیناوی به میانگین قاره نزدیکتر هستند.
برای مثال، ایسلند سهمی معادل ۹.۴ درصد، دانمارک ۸.۷ درصد، سوئد ۸.۶ درصد و فنلاند ۶.۸ درصد را از کل درآمدهای مالیاتی خود از محل مالیات شرکتها به دست آوردهاند.
وضعیت پنج اقتصاد بزرگ اروپا
در میان پنج اقتصاد بزرگ اروپا نیز تفاوتهای قابل توجهی مشاهده میشود. بریتانیا با ۱۰.۱ درصد بالاترین سهم را از مالیات شرکتها دارد و در جایگاهی بالاتر از آلمان، فرانسه، ایتالیا و اسپانیا ایستاده است.
در مقابل، فرانسه با تنها ۵.۳ درصد کمترین سهم را در میان اقتصادهای بزرگ به خود اختصاص داده و در مجموع در رده دوم از پایین جدول قرار دارد. سه کشور دیگر شامل اسپانیا با ۷.۹ درصد، ایتالیا با ۶.۵ درصد و آلمان با ۶.۱ درصد هستند که همگی پایینتر از میانگین اروپایی قرار گرفتهاند.
چرا سهم کشورها متفاوت است؟
بر اساس توضیحات کارشناسان اقتصادی، تفاوتهای مشاهده شده میان کشورها به عواملی همچون ساختار اقتصادی، میزان سودآوری بخش شرکتی و سیاستهای مالیاتی مربوط است. در برخی کشورها تنها سودهای توزیعشده مشمول مالیات میشوند. به عنوان نمونه، در استونی و لتونی، شرکتها میتوانند با نگهداری و سرمایهگذاری مجدد سودها، تعهدات مالیاتی خود را به تعویق بیندازند. این سیاست موجب تشویق سرمایهگذاری و کارآفرینی میشود اما در کوتاهمدت درآمد دولت از محل مالیات شرکتها را کاهش میدهد.
از سوی دیگر، کشورهایی مانند ایرلند و لیتوانی برای جذب سرمایهگذاری خارجی، نرخهای پایینتری برای مالیات شرکتها تعیین کردهاند. در برخی کشورها نیز معافیتها و کسریهای مالیاتی گستردهای ارائه میشود که در نهایت باعث کاهش سهم مالیات شرکتها در کل درآمدهای مالیاتی میگردد.
سهم مالیات شرکتها از تولید ناخالص داخلی
این گزارش علاوه بر سهم مالیات شرکتها از کل درآمدهای مالیاتی، نسبت آن به تولید ناخالص داخلی (GDP) را نیز بررسی کرده است. بر این اساس، نروژ بار دیگر در صدر قرار دارد و سهم مالیات شرکتها از تولید ناخالص داخلی این کشور به ۱۱.۷ درصد رسیده است. این رقم اختلاف قابل توجهی با میانگین ساده ۳.۵ درصدی در میان ۲۷ کشور دارد.
در ادامه این فهرست، لوکزامبورگ با ۵ درصد، هلند با ۴.۹ درصد، جمهوری چک با ۴.۷ درصد و ایرلند با ۴.۷ درصد قرار دارند. در سوی دیگر، لتونی با ۱.۳ درصد و استونی با ۱.۹ درصد کمترین سهمها را به خود اختصاص دادهاند. مجارستان، آلمان و فرانسه نیز هر کدام با ۲.۲ درصد در میان پایینترین کشورها از نظر این شاخص قرار دارند.
نرخهای مالیات شرکتها در اروپا
طبق آمار منتشر شده، نرخهای مالیات بر عایدی سرمایه شرکتها در اروپا در سال ۲۰۲۴ عموماً بین ۲۰ تا ۲۵ درصد قرار دارد. با این حال، اختلافهای چشمگیری نیز وجود دارد. پایینترین نرخ متعلق به مجارستان با ۹ درصد و بالاترین نرخ مربوط به مالت با ۳۵ درصد است. حدود نیمی از کشورهای اروپایی در بازه ۲۰ تا ۲۵ درصد قرار دارند.
نتیجهگیری از دادهها
این گزارش نشان میدهد که هر کشور اروپایی با توجه به ساختار اقتصادی و سیاستهای مالیاتی خود سهم متفاوتی از مالیات شرکتها در کل درآمدهای مالیاتی دارد. نروژ به واسطه منابع طبیعی و بخش انرژی در صدر قرار گرفته است، در حالی که کشورهایی نظیر استونی و لتونی به دلیل سیاستهای تشویقی سرمایهگذاری، سهم پایینتری دارند.
