رکورد جدید در صادرات غیرنفتی ایران
گزارشهای رسمی مرکز آمار ایران از جهش چشمگیر شاخص قیمت کالاهای صادراتی در تابستان ۱۴۰۴ حکایت دارد. طبق دادههای منتشرشده، شاخص کل ریالی قیمت کالاهای صادراتی کشور با رشد ۴۸ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل، به عدد ۳۲۰.۶ رسیده است. این افزایش قابل توجه همزمان با رشد حجم صادرات در مرزهای نوردوز، کردستان و سمنان، نشانهای از رونق دوباره تجارت خارجی و بازگشت بازارهای منطقهای به سمت تولیدکنندگان ایرانی است.
بر اساس جزئیات منتشرشده، تورم فصلی صادراتی در این دوره ۰.۹ درصد، تورم نقطهبهنقطه ۴۶.۱ درصد و تورم سالانه ۴۸ درصد اعلام شده است. در بخش دلاری نیز شاخص قیمت کالاهای صادراتی رقم ۱۰۵.۳ را نشان میدهد که با وجود کاهش ۱.۹ درصدی در مقیاس نقطهای، در مقیاس سالانه ۰.۷ درصد افزایش یافته است.
در میان گروههای کالایی، بیشترین رشد سالانه مربوط به بخش ماشینآلات و وسایل مکانیکی بوده که جهشی ۱۰۷.۵ درصدی را تجربه کرده است. به گفته کارشناسان آماری، رشد این گروه کالایی در پی افزایش تقاضا از کشورهای همسایه و توسعه ظرفیت تولید داخلی رخ داده است.
منطقه مرزی نوردوز در استان آذربایجان شرقی نیز با رشد قابل توجهی در ارزش صادرات خود روبهرو شده است. در سهماهه تابستان، از طریق این مرز ۸۴۶ هزار تن کالا به ارزش ۱۷۰ میلیون دلار صادر شده است. این آمار به ترتیب بیانگر رشد ۴۲ درصدی در وزن و ۶۹ درصدی در ارزش دلاری صادرات است. ترانزیت خارجی از این مرز نیز ۱۱ درصد افزایش یافته و بیش از ۱۰۲ هزار دستگاه کامیون در این مدت از آن عبور کردهاند.
عمده کالاهای صادرشده از نوردوز شامل میلگرد، سیمان، پروفیل، میوه و سولفور سدیم بوده است. همچنین ارزش پروندههای قاچاق کشفشده در این منطقه در همین بازه زمانی حدود ۱۷ میلیارد ریال اعلام شده است.
در استان کردستان نیز روند مشابهی مشاهده میشود. حجم مبادلات تجاری در تابستان ۱۴۰۴ از مرز سه میلیون تن کالا عبور کرده و ارزش کل مبادلات به بیش از چهار میلیارد و ۹ میلیون دلار رسیده است. صادرات این استان شامل ۹۲۲ هزار تن کالا به ارزش ۴۶۱ میلیون دلار بوده که از رشد ۶ درصدی در وزن و ۸ درصدی در ارزش دلاری حکایت دارد.
بر اساس گزارش گمرک کردستان، کشور عراق همچنان مقصد اصلی کالاهای صادراتی این استان است و ۹۸.۸۲ درصد از کل صادرات کردستان به این کشور اختصاص دارد. ترکیب کالاهای صادرشده از کردستان شامل محصولات باغی، فرآوردههای لبنی، مصنوعات فلزی و پلاستیکی و تراکتورهای کشاورزی بوده است.
استان سمنان نیز در این دوره عملکرد قابل توجهی داشته است. صادرات این استان در تابستان ۱۴۰۴ معادل ۲۵۱ هزار و ۵۵۱ تن کالا با ارزشی بیش از ۱۴۳ میلیون دلار ثبت شده است. این میزان نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳ درصد از نظر وزنی و ۷ درصد از نظر ارزشی رشد داشته است. متوسط ارزش هر تن کالای صادراتی در این استان ۵۶۱ دلار گزارش شده که نسبت به سال قبل ۲ درصد افزایش یافته است.
اقلام عمده صادراتی سمنان شامل مصنوعات پلاستیکی، کاشی و سرامیک، کربنات سدیم، سیم و کابل و مواد شوینده بوده است. در بخش واردات نیز استان سمنان ۲۷ هزار تن کالا به ارزش ۱۳۶ میلیون دلار وارد کرده که نسبت به سال قبل ۱۱ درصد کاهش داشته است.
یکی از نکات قابل توجه در عملکرد تجاری سمنان، افزایش درآمدهای گمرکی است. طبق اعلام اداره کل گمرک استان، درآمدهای گمرکی سمنان در تابستان ۱۴۰۴ با رشد ۲۶ درصدی نسبت به سال گذشته به رقم سه هزار و ۶۹۰ میلیارد ریال رسیده است.
کارشناسان حوزه تجارت خارجی معتقدند رشد همزمان شاخصهای صادراتی در استانهای مرزی و صنعتی کشور، نشان از احیای تدریجی توان تولید و صادرات غیرنفتی ایران دارد. با وجود محدودیتهای ناشی از تحریمها و فشارهای مالی، افزایش درآمدهای گمرکی و رشد ارزش دلاری صادرات نشانهای از پایداری جریان صادرات در مسیر توسعه اقتصادی است.
گزارش مرکز آمار ایران همچنین تأکید دارد که رشد شاخص قیمت کالاهای صادراتی در تابستان ۱۴۰۴، بیش از دو برابر میانگین جهانی بوده است. این رشد هم در بخش کالاهای صنعتی و هم در بخش مواد خام و معدنی مشاهده شده است. در بخش محصولات کشاورزی نیز صادرات میوه، خشکبار و فرآوردههای لبنی در استانهای شمالغربی و غربی کشور افزایش یافته است.
به گفته مقامات گمرک جمهوری اسلامی ایران، افزایش صادرات در مرزهای نوردوز، کردستان و سمنان نتیجه هماهنگی میان دستگاههای اجرایی و تسهیل فرآیند ترخیص کالا در گمرکات مرزی است. اجرای طرحهای هوشمندسازی، افزایش ساعات کاری گمرکات و کاهش زمان تشریفات صادرات از دیگر عواملی است که در رشد مبادلات نقش داشته است.
همچنین توسعه زیرساختهای حملونقل جادهای و ریلی، بهویژه در مسیرهای منتهی به مرزهای غربی کشور، در افزایش سرعت ترانزیت کالا مؤثر بوده است. گزارشها حاکی از آن است که میزان ترانزیت خارجی از مرزهای غربی ایران در تابستان امسال بیش از ۱۲ درصد افزایش یافته است.
جمعبندی دادههای رسمی نشان میدهد که صادرات غیرنفتی ایران در تابستان ۱۴۰۴ با رشد قابل توجهی همراه بوده است. رشد ۴۸ درصدی شاخص قیمت کالاهای صادراتی، افزایش ارزش دلاری صادرات استانهای فعال، و تقویت درآمدهای گمرکی، همگی نشاندهنده بازگشت بخش صادرات کشور به مسیر رونق و بازیابی جایگاه ایران در بازارهای منطقهای است.
