ذخایر ارزی هند با جهش هفتگی به قله تازه رسید
تازهترین آمار بانک مرکزی هند نشان میدهد ذخایر ارزی هند در هفته منتهی به ۲۱ اوت ۲۰۲۶ با افزایشی چشمگیر به بالاترین سطح ثبت شده در تاریخ این کشور رسیده است. ارزش کل ذخایر در این دوره به ۷۲۹٫۳۳ میلیارد دلار افزایش یافت که در مقایسه با هفته قبل، ۱۲٫۴۲ میلیارد دلار بیشتر بود. این رقم از رکورد پیشین ۷۲۸٫۴۹ میلیارد دلاری که در پایان فوریه ثبت شده بود نیز عبور کرد و یک سقف تازه برای پشتوانه ارزی پنجمین اقتصاد بزرگ جهان به جا گذاشت.
جزئیات منتشر شده نشان میدهد بخش عمده رشد هفتگی از افزایش داراییهای ارزی حاصل شده است. ارزش این بخش با ۹٫۴۸ میلیارد دلار افزایش به ۵۹۱٫۳۳ میلیارد دلار رسید. داراییهای ارزی، علاوه بر دلار، ارزهایی مانند یورو، پوند و ین را نیز در بر میگیرد و تغییر نرخ برابری آنها در برابر دلار میتواند ارزش گزارش شده این سبد را بالا یا پایین ببرد. بنابراین همه افزایش هفتگی لزوما نتیجه ورود نقدی دلار نیست و بخشی از آن میتواند از تغییر ارزش ارزهای موجود ناشی شده باشد.
ارزش ذخایر طلای هند نیز در همین هفته ۲٫۸۰ میلیارد دلار بالا رفت و به ۱۱۴٫۲۲ میلیارد دلار رسید. حق برداشت ویژه نزد صندوق بین المللی پول حدود ۱۸٫۹ میلیارد دلار و موقعیت ذخیره هند در این نهاد نزدیک به ۴٫۹ میلیارد دلار اعلام شد. کنار هم قرار گرفتن این چهار بخش، تصویر کامل ذخایری را میسازد که بانک مرکزی برای انجام تعهدات خارجی، تامین نیازهای ارزی و مدیریت نوسانهای بازار در اختیار دارد.
ورود نزدیک به ۷۳ میلیارد دلار پس از برنامه خرداد
رشد سریع ذخایر پس از اقداماتی رخ داد که بانک مرکزی هند از ۸ ژوئن برای جذب منابع خارجی اجرا کرد. محور اصلی این برنامه، تسهیلات مبادله دلار و روپیه برای سپردههای ارزی هندیان مقیم خارج و همچنین استقراض خارجی بانکها و شرکتها بود. بانکها میتوانستند منابع ارزی واجد شرایط را با پوشش هزینه مناسب نزد بانک مرکزی مبادله کنند؛ سازوکاری که ریسک نوسان ارز را برای آنها کاهش داد و انگیزه جذب سپرده و تامین مالی از خارج را افزایش داد.
بر پایه اعلام بانک مرکزی و وزارت دارایی هند، مجموع منابع جذب شده از ۵ ژوئن تا ۲۱ اوت به ۷۲٫۸۴۸ میلیارد دلار رسید. از این مقدار، ۶۵٫۳۹۷ میلیارد دلار به سپردههای ارزی غیرمقیمان اختصاص داشت. استقراض ارزی خارجی بانکها و استقراض تجاری خارجی نیز در مجموع ۷٫۴۵۱ میلیارد دلار دیگر وارد این سازوکار کرد. سهم بالای سپردههای غیرمقیمان نشان میدهد کانال بانکی اصلیترین مسیر ورود ارز در یازده هفته اجرای این تدابیر بوده است.
استقبال از بخش سپردهای برنامه به اندازهای بود که بانک مرکزی زمان پذیرش سپردههای مشمول را یک ماه جلو انداخت. طبق برنامه اعلام شده، سپردههای واجد شرایط فقط تا ۳۱ اوت پذیرفته میشوند و بانکها تا ۱۱ سپتامبر برای انجام مبادله آنها با بانک مرکزی فرصت دارند. تسهیلات مربوط به استقراض تجاری خارجی و استقراض ارزی خارجی بانکها همچنان تا پایان دسامبر در دسترس خواهد بود و میتواند در ماههای بعد نیز بر جریان ورود ارز اثر بگذارد.
پیش از این جهش، ذخایر در هفته منتهی به ۱۴ اوت با حدود ۱۰ میلیارد دلار افزایش به ۷۱۶٫۹۱ میلیارد دلار رسیده بود. در پایان ژوئیه نیز رقم ۶۹۲٫۹ میلیارد دلار گزارش شده بود. مقایسه این دادهها نشان میدهد موجودی ذخایر طی سه هفته نزدیک به ۳۶٫۴ میلیارد دلار افزایش یافته است. سرعت رشد در این دوره با شتاب گرفتن ورودیهای سپردهای و افزایش ارزش داراییهای طلا همزمان شده است.
پشتوانه بیشتر برای روپیه در برابر هزینه واردات نفت
افزایش ذخایر، توان بانک مرکزی هند را برای عرضه ارز در دورههای فشار بازار بیشتر میکند. روپیه پس از رسیدن به پایینترین ارزش تاریخی خود در ماه مه، تا ۲۸ اوت حدود ۱٫۷ درصد بهبود یافت، هرچند همچنان در میان ارزهای ضعیفتر آسیا در سال جاری قرار دارد. نرخ روپیه در پایان معاملات جمعه به حدود ۹۵٫۳۸ روپیه در برابر هر دلار رسید و در طول هفته نزدیک به ۰٫۳ درصد تقویت شد.
نفت همچنان مهمترین منبع فشار بر تراز ارزی هند محسوب میشود، زیرا این کشور نزدیک به ۹۰ درصد نفت خام مورد نیاز خود را از خارج تامین میکند. بالا ماندن بهای نفت، صورت حساب واردات را افزایش میدهد و تقاضای شرکتهای پالایشی و واردکنندگان برای دلار را بالا میبرد. به همین دلیل، رشد ذخایر ارزی در شرایط کنونی فضای عملیاتی بیشتری برای محدود کردن نوسانهای شدید روپیه فراهم میکند، اما نیاز گسترده اقتصاد به انرژی وارداتی همچنان در بازار ارز دیده میشود.
سانجی مالهوترا، رئیس بانک مرکزی هند، در ارزیابی کفایت ذخایر گفته بود سطح موجود بیش از ۱۰ ماه واردات کشور را پوشش میدهد و معادل ۹۰٫۸ درصد بدهی خارجی هند است. این دو شاخص برای سنجش توان یک اقتصاد در تامین واردات و بازپرداخت تعهدات خارجی به کار میروند. عبور ذخایر از رکورد فوریه، این پوشش را در مقایسه با پایان ژوئیه تقویت کرده است، هرچند مقدار دقیق پوشش وارداتی با تغییر هزینه واردات و قیمت جهانی انرژی جابهجا میشود.
ورودیهای اخیر همچنین چشمانداز تراز پرداختهای هند را تغییر دادهاند. پیش از اجرای برنامه ژوئن، خروج سرمایه از بازارهای مالی، ضعف سرمایهگذاری مستقیم خارجی و هزینه بالاتر نفت احتمال ثبت سومین کسری پیاپی در تراز پرداختها را افزایش داده بود. منابع جذب شده از مسیر سپردهها و استقراض خارجی، بخشی از شکاف جریانهای برون مرزی را جبران کرده و همزمان حجم دارایی در دسترس بانک مرکزی را بالا برده است.
بانک مرکزی در کنار جذب ارز، در بازار نیز فعال بوده و با خرید یا فروش دلار تلاش کرده است دامنه نوسان روپیه را مدیریت کند. افزایش ذخایر در یک هفته میتواند حاصل ترکیبی از ورود سرمایه، عملیات بازار و تغییر ارزش داراییها باشد. در هفته منتهی به ۲۱ اوت، رشد داراییهای ارزی و طلا تقریبا تمام افزایش ۱۲٫۴۲ میلیارد دلاری را توضیح میدهد و تازهترین ترکیب اعلام شده، سهم حدود ۸۱ درصدی داراییهای ارزی را در کل ذخایر نشان میدهد.
