عقیمسازی اثر پولی کالابرگ؛ تأکید بانک مرکزی بر کنترل تورم
رئیسکل بانک مرکزی با اشاره به اجرای طرح کالابرگ اعلام کرد که بخش قابلتوجهی از اثر پولی این طرح در یک ماه گذشته از طریق ابزارهای سیاست پولی عقیمسازی شده و اجازه داده نشده است که منابع تزریقشده به افزایش پایدار نقدینگی و فشار تورمی منجر شود. این اظهارات در حالی مطرح میشود که همزمان با اصلاح نظام یارانهای و انتقال یارانه از ابتدای زنجیره به انتهای آن، نگرانیهایی درباره پیامدهای پولی این سیاست در میان فعالان اقتصادی و تحلیلگران شکل گرفته بود.
به گزارش منابع رسمی، از ابتدای اجرای طرح کالابرگ تاکنون مجموع خرید ثبتشده از طریق این سازوکار به حدود ۱۲۱.۱ هزار میلیارد تومان رسیده است. این رقم نشاندهنده حجم بالای تراکنشها و منابع درگیر در این طرح حمایتی است؛ موضوعی که در صورت نبود مدیریت پولی میتوانست به افزایش پایه پولی و در ادامه رشد نقدینگی منجر شود.
در ماههای گذشته، همزمان با آغاز اجرای طرح کالابرگ، برخی کارشناسان اقتصادی نسبت به اثرات احتمالی آن بر متغیرهای پولی هشدار داده بودند. بهطور معمول، هرگونه تأمین مالی گسترده از سوی دولت، بهویژه اگر از مسیر منابع بانکی یا خلق پول انجام شود، میتواند پایه پولی را افزایش دهد. افزایش پایه پولی نیز از طریق ضریب فزاینده به رشد نقدینگی تبدیل شده و در نهایت فشارهای تورمی را در اقتصاد تقویت میکند.
در همین زمینه، رئیسکل بانک مرکزی تأکید کرده است که این نگرانیها با استفاده از ابزارهای سیاست پولی مدیریت شده است. به گفته وی، بانک مرکزی در یک ماه گذشته با اجرای عملیات جذب نقدینگی، اثر پولی تأمین مالی طرح کالابرگ را تا حد قابلتوجهی خنثی کرده است. بر اساس این توضیحات، اگرچه منابعی برای اجرای این طرح به اقتصاد تزریق شده، اما با اقدامات همزمان بانک مرکزی، اجازه داده نشده است این منابع به رشد پایدار نقدینگی تبدیل شود.
عقیمسازی پولی بهعنوان یکی از ابزارهای رایج سیاست پولی، به معنای خنثیسازی اثر افزایش پایه پولی است. در این فرآیند، بانک مرکزی تلاش میکند از طریق ابزارهایی مانند فروش اوراق در بازار باز، افزایش سپرده قانونی بانکها یا جذب منابع از شبکه بانکی، اثر تزریق اولیه پول را کنترل کند. هدف از این اقدامات آن است که منابع جدید به افزایش دائمی نقدینگی و در نتیجه فشار تورمی تبدیل نشود.
در چارچوب اجرای طرح کالابرگ، بانک مرکزی اعلام کرده است که مدیریت فعال ترازنامه و عملیات بازار باز در دستور کار قرار گرفته تا از سرریز منابع این طرح به شبکه بانکی و افزایش ضریب فزاینده پولی جلوگیری شود. بر اساس این رویکرد، اجرای سیاستهای حمایتی در صورتی که با انضباط پولی همراه باشد، لزوماً به معنای افزایش مستقیم تورم نخواهد بود.
در عین حال، برخی کارشناسان اقتصادی به موضوع هزینههای اجرای سیاست عقیمسازی اشاره میکنند. به گفته آنان، جذب نقدینگی معمولاً با پرداخت سود به اوراق یا افزایش تعهدات بانکی همراه است و تداوم این سیاست میتواند بار مالی خاص خود را داشته باشد. با این حال، مقامات پولی تأکید دارند که مدیریت نقدینگی و کنترل اثرات پولی طرحهای حمایتی از اولویتهای اصلی سیاستگذاری اقتصادی است.
بر اساس اعلام بانک مرکزی، اجرای طرح کالابرگ تاکنون منجر به جهش کنترلنشده در پایه پولی نشده و بخش مهمی از اثرات پولی آن خنثی شده است. به گفته مسئولان، هدف از این اقدامات آن است که سیاستهای حمایتی دولت بدون ایجاد فشار مستقیم بر شاخصهای پولی و تورمی ادامه یابد.
در همین راستا، هماهنگی میان سیاستهای مالی و پولی بهعنوان یکی از الزامات موفقیت این رویکرد مطرح شده است. مقامات پولی تأکید میکنند که تداوم انضباط مالی و مدیریت فعال نقدینگی، شرط اصلی حفظ ثبات متغیرهای پولی در کنار اجرای برنامههای حمایتی دولت خواهد بود.
طرح کالابرگ بهعنوان یکی از برنامههای دولت در حوزه حمایت معیشتی، با هدف هدایت یارانهها به مصرفکننده نهایی و کنترل اثرات قیمتی در زنجیره توزیع اجرا شده است. مسئولان اقتصادی اعلام کردهاند که این طرح در صورت همراهی با سیاستهای پولی منضبط، میتواند بدون ایجاد جهش محسوس در متغیرهای پولی ادامه پیدا کند.
با توجه به حجم بالای منابع درگیر در این طرح، روند اجرای عملیات جذب نقدینگی و مدیریت پایه پولی در ماههای آینده از سوی فعالان اقتصادی و نهادهای تحلیلی با دقت بیشتری دنبال خواهد شد. مقامات پولی نیز تأکید کردهاند که حفظ ثبات پولی و جلوگیری از رشد بیضابطه نقدینگی، همچنان در اولویت سیاستهای بانک مرکزی قرار دارد.
