وام نیروگاه خورشیدی خانگی به مسیر تازه درآمد مدارس پیوند خورد
برنامه تازه وزارت نیرو برای توسعه نیروگاه خورشیدی در مقیاس کوچک، از دو مسیر همزمان دنبال میشود؛ پرداخت تسهیلات به خانوارها برای نصب سامانههای پشتبامی و تجهیز مدارس به نیروگاههای پنج کیلوواتی. محسن طرزطلب، معاون وزیر نیرو و رئیس سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق، اعلام کرده است که برای شهروندان متقاضی احداث نیروگاه خورشیدی خانگی، تسهیلات ۴۰۰ میلیون تومانی از مسیر شبکه بانکی فراهم شده است. او توضیح داده که تعداد این وامها فعلا محدود است و رایزنی برای افزایش منابع از محل بودجه اشتغال ادامه دارد.
این تصمیم در شرایطی مطرح شده که احداث نیروگاههای کوچک خورشیدی، علاوه بر کاهش فشار بر شبکه برق در روزهای اوج مصرف، به یک مدل درآمدی برای مالکان ساختمانها و مراکز عمومی تبدیل شده است. در این مدل، خانوار یا واحد آموزشی پس از نصب تجهیزات، برق تولیدی را به شبکه تزریق میکند و درآمد فروش برق میتواند بخشی از هزینه سرمایهگذاری اولیه یا اقساط تسهیلات را پوشش دهد. به گفته مقامهای وزارت نیرو، هدف این است که مشارکت مردم در تولید برق تجدیدپذیر از سطح پروژههای بزرگ فراتر برود و خانهها، مدارس و واحدهای تجاری نیز در عرضه برق نقش داشته باشند.
تجهیز ۱۲ هزار مدرسه با سامانههای پنج کیلوواتی
در بخش آموزش، طرح نصب نیروگاههای خورشیدی در مدارس با ظرفیت پنج کیلووات برای هر مدرسه دنبال میشود. بر اساس برنامه اعلام شده، ۱۲ هزار مدرسه در سراسر کشور در این طرح قرار دارند که ظرفیت مجموع آنها به حدود ۶۰ مگاوات میرسد. نخستین نمونه این طرح در تهران، در هنرستان شهید چمران راهاندازی شده و تجهیزات مورد نیاز برای مدارس استان تهران نیز آماده نصب و بهرهبرداری اعلام شده است. طبق توضیحات ارائه شده از سوی ساتبا، تجهیزات اصلی از جمله پنل، اینورتر و سازه نصب، در اختیار سازمان نوسازی مدارس قرار میگیرد تا اجرای پروژه با همکاری آموزش و پرورش و شرکتهای توزیع برق انجام شود.
برآورد اعلام شده برای هزینه نصب هر نیروگاه خورشیدی مدرسهای حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ میلیون تومان است. مقامهای آموزش و پرورش گفتهاند که این هزینه از محل درآمد فروش برق قابل بازپرداخت است و مدرسه از زمان روشن شدن سامانه میتواند درآمدزایی را آغاز کند. فروش برق تولیدی این نیروگاهها از مسیر تابلوی برق سبز بورس انرژی نیز مطرح شده تا درآمد مدارس از یک مسیر رسمی و قابل رصد تامین شود. این موضوع برای مدارس اهمیت اقتصادی دارد، زیرا درآمدهای کوچک اما مستمر میتواند بخشی از هزینههای نگهداری، تعمیرات و خدمات آموزشی را پوشش دهد.
حمیدرضا خان محمدی، معاون نوسازی مدارس وزارت آموزش و پرورش، همزمان با اجرای این طرح از برنامه بازسازی و شادابسازی ۷۶ هزار کلاس درس سخن گفته و نصب نیروگاههای خورشیدی را یکی از راههای کمک به تامین هزینههای جاری مدارس دانسته است. به گفته او، اداره بخشی از مدارس با مشارکت انجمن اولیا و مربیان، خیران مدرسهساز و فارغالتحصیلان همان مدارس میتواند به تامین مالی پروژههای کوچک کمک کند. در این چارچوب، نیروگاه خورشیدی فقط یک پروژه انرژی نیست و برای مدرسه، به یک دارایی درآمدزا تبدیل میشود که بازده آن از محل فروش برق قابل پیگیری است.
هدفگذاری ظرفیت تجدیدپذیر تا پیک مصرف برق
رئیس ساتبا اعلام کرده است که ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر کشور باید تا زمان اوج مصرف تابستان به ۷۰۰۰ مگاوات برسد و هدفگذاری پایان سال نیز رسیدن به ۱۰ هزار مگاوات است. بخشی از این افزایش ظرفیت قرار است از مسیر نیروگاههای بزرگ، بخشی از محل پروژههای صنعتی و بخشی نیز از طریق سامانههای کوچک خانگی، کشاورزی، تجاری و آموزشی تامین شود. در برنامهای جداگانه، احداث ۱۵ هزار مگاوات نیروگاه خورشیدی با اتکا به منابع صندوق توسعه ملی در یک دوره سه ساله مطرح شده است. منابع این پروژهها با پشتیبانی صندوق و بانک مرکزی در اختیار متقاضیان قرار میگیرد و باید صرف توسعه برق تجدیدپذیر شود.
طرزطلب درباره زنجیره تامین تجهیزات نیز گفته است که بخش عمده اقلام مورد نیاز نیروگاههای خورشیدی در داخل کشور تامین میشود. بر اساس توضیح او، در تولید پنل خورشیدی محدودیتهایی وجود دارد و بخشی از این نیاز باید از مسیر واردات تامین شود، اما اقلامی مانند اینورتر، کابل، کنتور و ذخیرهکنندهها در داخل کشور تهیه میشوند. این ترکیب برای اقتصاد پروژه اهمیت دارد، زیرا هر قدر سهم ساخت داخل بیشتر شود، وابستگی هزینه تمام شده به نوسان واردات کاهش مییابد و اجرای پروژههای خرد برای خانوارها و مدارس قابل برنامهریزیتر میشود.
در بخش خانگی، وام نیروگاه خورشیدی ۴۰۰ میلیون تومانی میتواند بخش مهمی از هزینه نصب یک سامانه پشتبامی را پوشش دهد، اما مقامهای وزارت نیرو تاکید کردهاند که این رقم به تنهایی برای همه متقاضیان کافی نیست. هزینه نهایی به ظرفیت انتخابی، کیفیت پنل، نوع اینورتر، شرایط بام، هزینه نصب، اتصال به شبکه و خدمات نگهداری بستگی دارد. متقاضیان همچنین باید از مسیرهای معرفی شده برای انتخاب پیمانکار مورد تایید اقدام کنند تا اتصال به شبکه و فروش برق بر اساس ضوابط شرکت توزیع و ساتبا انجام شود.
در چارچوب اعلام شده، گسترش نیروگاههای خورشیدی کوچک میتواند عرضه برق در محل مصرف را تقویت کند، درآمد مکمل برای خانوارها و مدارس ایجاد کند و بازار نصب و خدمات فنی تجهیزات خورشیدی را فعالتر کند. سرعت اثرگذاری این طرح به میزان منابع بانکی، زمان تامین تجهیزات، ظرفیت شرکتهای مجری و امکان اتصال سریع سامانهها به شبکه توزیع وابسته است. با اجرای برنامه مدارس، هر واحد آموزشی مجهز به سامانه خورشیدی میتواند علاوه بر مشارکت در تولید برق تجدیدپذیر، بخشی از هزینههای جاری خود را از محل فروش برق تامین کند.
