بازدهی بازارها در آبان؛ دلار جلو زد، بورس عقب ماند
بازدهی بازارهای مالی در آبانماه با تغییرات قابل توجهی همراه شد و در این میان دلار با رشد ۵.۵ درصدی توانست جایگاه نخست بازدهی ماهانه را به خود اختصاص دهد. این در حالی است که در افقهای زمانی هشتماهه و یکساله، همچنان طلا با اختلاف قابلتوجه در صدر قرار دارد و از سایر بازارها پیشی گرفته است. بررسی رفتار بازارها در دومین ماه پاییز نشان میدهد که مسیر بازدهی داراییها بار دیگر دستخوش جابهجایی شده و ترکیب جدیدی از برندگان ماهانه رقم خورده است.
گزارشها نشان میدهد که آبانماه برای بازارهای مالی ایران ماهی با رفتارهای متفاوت و گاهی متضاد بود. در حالی که در مهرماه شاخص بورس بهترین عملکرد را در میان بازارها داشت، آبانماه شرایط تغییر کرد و دلار توانست با رشد ماهانه بیش از ۵ درصد، صدرنشین شود. این جابهجایی در بازدهی بازارها نشان میدهد که سرمایهگذاران در فضای اقتصادی پرریسک سال ۱۴۰۴ همچنان به دنبال داراییهای امن، نقدشونده و قابل اتکا هستند. طلا و سکه نیز که عمدتاً تحت تأثیر قیمت اونس جهانی و نرخ ارز قرار دارند، در آبان روند افزایشی را تجربه کردند و توانستند بخشی از توجه سرمایهگذاران را به خود جلب کنند.
در سوی مقابل، شاخص کل بورس تهران با وجود ثبت رشد مثبت ۲.۹ درصدی، از رقابت با دلار و طلا جا ماند و نتوانست عملکردی مشابه مهرماه داشته باشد. بیاطمینانیهای سیاستی، نرخ بهره بالا و وضعیت نامشخص بازار ارز از جمله عوامل اثرگذار بر عملکرد ضعیفتر بورس در آبانماه عنوان شده است. جریان خروج پول حقیقی نیز یکی از نشانههایی بود که نشان داد بخشی از سرمایهگذاران هنوز تمایل چندانی به بازگشت به بازار سهام ندارند.
در بازه زمانی هشتماهه، تصویر متفاوتی شکل گرفته است. طلا با ثبت بازدهی حدود ۴۰ درصدی، فاصله قابل توجهی از سایر بازارها گرفته و نقش پناهگاه امن دارایی را تقویت کرده است. بازدهی یکساله طلا نیز حدود ۱۵۱ درصد گزارش شده است؛ رقمی که نشان میدهد این فلز ارزشمند در سال گذشته در میان تمامی داراییها بیشترین میزان بازدهی را داشته است. این رشد چشمگیر، تحت تأثیر دو عامل اصلی شامل افزایش جهانی قیمت طلا و روند تدریجی صعود نرخ ارز در بازار داخلی بوده است. رفتار پایدار و کمنوسانتر طلا نسبت به دلار نیز موجب شده بسیاری از سرمایهگذاران آن را بهعنوان سپر تورمی ترجیح دهند.
در بازار سکه نیز وضعیت مشابهی مشاهده شد. ربعسکه و سکه امامی در آبانماه به ترتیب ۴.۹ و ۴.۶ درصد رشد کردند. افزایش نرخ دلار، فشار مثبت اونس جهانی و حفظ حباب سکههای کوچک به دلیل تقاضای خرد از جمله عوامل تأثیرگذار بر رشد بازار سکه بوده است. در بازه هشتماهه، سکه طرح جدید رشد ۲۱ درصدی را تجربه کرده است؛ رقمی که از دلار بالاتر است اما همچنان از طلا عقبتر باقی مانده است. بازار سکه به دلیل حساسیت بالا به نوسانات لحظهای، رفتار پرریسکتری نسبت به طلا دارد و این مسئله باعث شده در کوتاهمدت با نوسانات بیشتری همراه باشد.
در بخش ارز، دلار در آبانماه تحت تأثیر چند عامل مهم از جمله کاهش عرضه اسکناس، افزایش ریسکهای منطقهای و رشد انتظارات تورمی روند صعودی پیدا کرد. رشد ۵.۵ درصدی دلار در این ماه موجب شد این ارز جایگاه نخست بازدهی ماهانه را کسب کند. اما در بازه هشتماهه، دلار تنها ۱۵.۵ درصد رشد داشته است که کمتر از بازدهی طلا، سهام و حتی صندوقهای درآمد ثابت بوده است. کاهش ارزش جهانی دلار در برابر ارزهای بینالمللی، کنترلهای مستمر بازارساز، افزایش نقش مرکز مبادله در تأمین ارز تجاری و کاهش تقاضای وارداتی در پاییز از جمله دلایل عملکرد ضعیفتر طولانیمدت بازار ارز عنوان میشود.
در بازار نقره نیز روند مشابه طلا مشاهده شد، اما نوسان این فلز بیشتر بوده است. در آبانماه بازدهی نقره مثبت بود، اما کمتر از طلا. نقره بهطور معمول در ایران بیش از آنکه از نرخ دلار اثر بگیرد، تحت تأثیر قیمت جهانی قرار دارد و به همین دلیل رفتار آن کندتر و متفاوتتر از سایر فلزات دیده میشود. نقره به دلیل اندازه کوچکتر بازار و حجم پایین معاملات، بیشتر بهعنوان یک دارایی فرعی شناخته میشود و معمولاً بازدهی آن مورد توجه سرمایهگذاران خرد قرار نمیگیرد.
در میان این تحولات، برخی کارشناسان بازار معتقدند که رفتار بازارها در آبان نشان داده که سرمایهگذاران همچنان به داراییهای سفتهبازانه اعتماد بیشتری دارند، اما بازدهی سکه و دلار در این ماه بیشتر ناشی از شوکهای کوتاهمدت بوده و هنوز نشانهای از روند پرقدرت و پایدار قابل مشاهده نیست. در بازه هشتماهه، صندوقهای درآمد ثابت در رتبه دوم بازدهی قرار گرفتهاند که نشان میدهد بخش قابل توجهی از سرمایهگذاران به دنبال کاهش ریسک بودهاند. کارشناسان میگویند تا زمانی که نرخ بهره در سطح بالای ۳۰ درصد قرار دارد، بازار سهام نمیتواند بهتنهایی نقش موتور رشد اقتصاد را برعهده بگیرد.
در پایان، بررسی وضعیت بازارها در آبانماه نشان میدهد که ترکیب بازدهی داراییها بار دیگر دستخوش تغییر شده و دلار توانسته موقعیت نخست را به دست آورد. با این حال، در افقهای بلندمدت همچنان طلا پیشتاز است و سکه نیز روندی منظم، اما کندتر را ثبت کرده است. بازار سهام با وجود رشد مثبت، همچنان زیر سایه نرخ بهره بالا و بیاطمینانیهای سیاستی قرار دارد. آینده بازدهی بازارها در ماههای پیشرو وابسته به نرخ ارز، تصمیمات سیاستگذار، وضعیت بودجه ۱۴۰۵ و نوسانات جهانی طلا خواهد بود.
