قیمت مسکن با رشد بهای فولاد دو برابر نمیشود
وحید یعقوبی، معاون اجرایی انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، با اشاره به سهم محدود فولاد در هزینه نهایی ساختمان اعلام کرد که نسبت دادن جهش قیمت مسکن، خودرو و لوازم خانگی به رشد بهای فولاد، با محاسبات اقتصادی سازگار نیست. به گفته او، اگر قیمت هر مترمربع واحد مسکونی به صورت فرضی ۱۰۰ میلیون تومان در نظر گرفته شود، سهم فولاد در این رقم حدود ۲.۵ میلیون تومان است و حتی در صورت دو برابر شدن قیمت فولاد، هزینه هر مترمربع ساختمان تنها به حدود ۱۰۲.۵ میلیون تومان میرسد.
این برآورد نشان میدهد سهم فولاد در قیمت تمام شده هر مترمربع ساختمان کمتر از ۳ درصد است. بر همین اساس، اثر مستقیم افزایش قیمت فولاد بر قیمت مسکن محدود ارزیابی میشود و نمیتواند به تنهایی توضیح دهنده رشدهای چند برابری در بازار ملک باشد. یعقوبی تاکید کرده است که بررسی روندهای چند سال اخیر نیز نشان میدهد رشد قیمت فولاد حتی به اندازه تورم عمومی نبوده و به طور متوسط حدود یک سوم نرخ تورم جامعه افزایش داشته است.
برآورد هزینه فولاد در هر متر ساختمان
در ساخت واحدهای مسکونی، فولاد بیشتر در اسکلت، تیرآهن، میلگرد، اتصالات و بخشی از اجزای سازهای مصرف میشود. با این حال، قیمت فروش واحد مسکونی فقط به مصالح محدود نیست و عواملی مانند زمین، تراکم، دستمزد نیروی انسانی، هزینه خدمات مهندسی، عوارض ساختمانی، تامین مالی، حمل و نقل، مدت خواب سرمایه و وضعیت عرضه و تقاضا در بازار مسکن در آن اثر دارد. به همین دلیل، افزایش قیمت یک نهاده تولیدی، حتی اگر نهاده مهمی مانند فولاد باشد، به همان نسبت وارد قیمت نهایی مسکن نمیشود.
نمونه عددی اعلام شده از سوی انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، این موضوع را روشن تر میکند. در فرض قیمت ۱۰۰ میلیون تومانی برای هر مترمربع مسکن، هزینه فولاد ۲.۵ میلیون تومان برآورد شده است. اگر این هزینه به ۵ میلیون تومان برسد، سهم افزایشی آن ۲.۵ میلیون تومان خواهد بود. بنابراین در یک محاسبه مستقیم، افزایش کامل هزینه ساخت از محل فولاد فقط ۲.۵ درصد به قیمت هر مترمربع اضافه میکند و چنین تغییری با جهش دو برابری قیمت ملک تفاوت زیادی دارد.
بررسی دادههای رسمی بازار مسکن تهران نیز نشان میدهد تحولات قیمت مسکن از مسیرهای متنوعی اثر میپذیرد. بانک مرکزی در گزارش مرداد ۱۴۰۳ اعلام کرده بود متوسط قیمت خرید و فروش یک مترمربع زیربنای واحد مسکونی معامله شده در شهر تهران به ۸۸۵ میلیون ریال رسیده است. در همان گزارش، تعداد معاملات آپارتمانهای مسکونی تهران ۳ هزار و ۶۶۵ واحد اعلام شد که نسبت به ماه مشابه سال قبل ۲۶.۲ درصد افزایش داشت. این ارقام نشان میدهد رفتار قیمتی بازار ملک همزمان با تغییر حجم معاملات، ترکیب منطقهای معاملات و مشخصات واحدهای معامله شده تغییر میکند.
دادههای بازار فولاد و پیوند آن با ساخت و ساز
در سمت عرضه، آمار انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران نشان میدهد تولید فولاد کشور در سال ۱۴۰۳ به ۳۰.۲ میلیون تن رسیده و نسبت به سال قبل ۵.۷ درصد کاهش داشته است. این انجمن علت مهم افت تولید را محدودیتهای انرژی و کاهش امکان تولید در بخشی از زنجیره آهن و فولاد عنوان کرده است. با وجود این، آمار ۱۰ ماهه سال ۱۴۰۴ از رشد ۱.۲ درصدی حجم تولید کل محصولات فولادی و افزایش ۸.۱ درصدی تولید محصولات میانی حکایت دارد.
در همین دوره، تولید آهن اسفنجی ۱۳.۸ درصد و تولید کنسانتره سنگ آهن ۶.۶ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل رشد کرده است. این دادهها برای بازار ساختمان اهمیت دارد، زیرا تداوم تولید در حلقههای اصلی زنجیره فولاد میتواند عرضه مقاطع مصرفی در پروژههای عمرانی و ساختمانی را پشتیبانی کند. در عین حال، تغییر در تولید تیرآهن، میلگرد و ورقهای فولادی میتواند بر قیمت مصالح مصرفی اثر بگذارد، اما این اثر به دلیل سهم محدود فولاد در قیمت نهایی ساختمان، معمولا به صورت کامل به قیمت فروش مسکن منتقل نمیشود.
گزارشهای صادراتی انجمن فولاد نیز از افزایش حجم صادرات آهن و فولاد در ۱۰ ماهه سال ۱۴۰۴ حکایت دارد. طبق این گزارش، حجم صادرات آهن و فولاد ۲۷ درصد و مجموع حجم صادرات کل زنجیره فولاد ۳۸ درصد رشد کرده است. ارزش صادرات محصولات زنجیره آهن و فولاد نیز با رشد ۲۲ درصدی از ۶.۵ میلیارد دلار فراتر رفته است. این آمار نشان میدهد بازار فولاد، هم در تامین نیاز داخل و هم در بخش صادرات، با مجموعهای از متغیرهای تولید، انرژی، تقاضای داخلی، قیمت جهانی و مسیرهای فروش مواجه است.
در مقیاس جهانی نیز دادههای انجمن جهانی فولاد نشان میدهد تولید فولاد خام جهان در سال ۲۰۲۴ حدود یک میلیارد و ۸۸۵ میلیون تن بوده و مصرف ظاهری فولاد در محصولات جدید به طور میانگین ۲۱۴.۷ کیلوگرم به ازای هر نفر رسیده است. این جایگاه گسترده فولاد در تولید صنعتی و ساخت و ساز، اهمیت این کالا را برای اقتصاد نشان میدهد، اما اهمیت یک نهاده به معنای سهم غالب آن در قیمت نهایی همه کالاها نیست.
یعقوبی با اشاره به همین ملاحظات میگوید نسبت دادن افزایش قیمت کالاهایی مانند مسکن، خودرو و لوازم خانگی به فولاد، زمانی قابل اتکا است که سهم واقعی این نهاده در قیمت نهایی و روند رشد آن نسبت به تورم عمومی بررسی شود. بر اساس توضیح او، فولاد در ساخت ساختمان نهادهای ضروری است، اما سهم آن در قیمت مسکن کمتر از آن است که بتواند عامل اصلی جهشهای قیمتی در بازار ملک معرفی شود.
