بازنگری نرخ خرید تضمینی گندم با محوریت قیمت رسمی جو در بازارگاه
کمیسیون تخصصی گندم روز دوشنبه ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ برای بررسی اصلاح نرخ خرید تضمینی گندم در سال زراعی ۱۴۰۴ تا ۱۴۰۵ تشکیل جلسه داد. در این نشست، موضوع همخوانی نرخ خرید تضمینی با تحولات هزینه تولید، تغییر قیمت نهاده ها و وضعیت بازار نهاده های دامی بررسی شد. جمع بندی اولیه جلسه این بود که رقم پیشنهادی برای اصلاح نرخ آماده شود تا هفته آینده در شورای قیمتگذاری و اتخاذ سیاست های حمایتی محصولات اساسی کشاورزی مطرح و سپس به رای گذاشته شود.
نرخ خرید تضمینی گندم پیش تر در مهرماه و بر مبنای دستورالعمل کیفیت، در بازه ۲۷ هزار و ۵۰۰ تا ۲۹ هزار و ۵۰۰ تومان برای هر کیلوگرم اعلام شده بود. در برخی اطلاع رسانی ها، رقم ۵۰۰ تومان نیز برای پوشش بیمه ای گندمزارها در کنار رقم اصلی ذکر شد. پس از تغییر سازوکار تامین ارز واردات کالاهای اساسی و رشد قیمت بخشی از نهاده ها و خدمات، بخش خصوصی و برخی بخش های اجرایی بر ضرورت بازنگری در این نرخ تاکید کردند و موضوع در دستور کار کمیسیون تخصصی قرار گرفت.
جو ۴۸ هزار تومانی و مرز مقایسه برای قیمت گندم
یک عضو شورای قیمتگذاری و رییس بنیاد ملی گندمکاران، درباره نتیجه جلسه کمیسیون گفت قیمت هر کیلوگرم جو در سامانه بازارگاه به طور رسمی ۴۸ هزار تومان اعلام شده است و به همین دلیل نرخ خرید تضمینی گندم نباید کمتر از این عدد تعیین شود. به گفته او، نسبت قیمت گندم و جو در تصمیم تولیدکننده برای تحویل محصول به مراکز خرید تضمینی اثر دارد و اختلاف غیرمتعارف میان این دو محصول، میتواند مسیر عرضه را از کانال رسمی دور کند.
بازارگاه یکی از مسیرهای رسمی عرضه نهاده های دامی است و نرخ های درج شده در آن، برای دامداران و فعالان زنجیره خوراک دام نقش مرجع دارد. افزایش قیمت جو در این سامانه، معمولا روی هزینه تولید در بخش دام و طیور اثر میگذارد و از همین زاویه، حساسیت نسبت به مقایسه قیمت جو و گندم بالا رفته است. در گفت وگوهای کارشناسی، تاکید میشود اگر گندم پایین تر از جو قیمت گذاری شود، انگیزه استفاده از گندم در مصارف جایگزین بیشتر میشود و این موضوع میتواند تامین گندم برای شبکه خرید تضمینی و ذخایر را پرهزینه تر کند.
تمرکز بحث روی کانال ۵۰ هزار تومان و منابع تامین خرید
طبق توضیحات مطرح شده در جلسه، رقم پیشنهادی ارائه شده و محور بحث ها قرار گرفتن نرخ در کانال ۵۰ هزار تومان بوده است. همچنین معاون برنامه ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی در اظهارنظرهایی گفته است در اصلاح قیمت خرید تضمینی، تلاش میشود رقمی کمتر از قیمت جو در نظر گرفته نشود و کف قیمتی با واقعیت هزینه های تولید همخوانی داشته باشد. به گفته او، سیاستگذاری باید به گونه ای انجام شود که عرضه گندم به شبکه خرید تضمینی پایدار بماند و برنامه کشت تولیدکنندگان با عدم قطعیت شدید مواجه نشود.
در سال زراعی ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۴، طبق آمار رسمی، حدود ۷.۷ میلیون تن گندم به ارزش نزدیک به ۱۵۸ هزار میلیارد تومان از کشاورزان خریداری شده است. این حجم و ارزش خرید نشان میدهد هر تغییر در نرخ خرید تضمینی، اثر مستقیم بر برآورد منابع مالی و زمان بندی پرداخت مطالبات دارد. فعالان بخش کشاورزی میگویند سرعت پرداخت در کنار قیمت مصوب، یکی از عوامل موثر بر تداوم عرضه گندم به شبکه خرید تضمینی است و در کنار نرخ، سازوکار پرداخت نیز برای تولیدکننده اهمیت دارد.
در کنار موضوع قیمت، اجرای خرید تضمینی بر اساس کیفیت نیز دوباره مطرح شده است. اعضای شورا پیش تر گفته بودند اجرای کامل مدل کیفیت محور به شبکه گسترده ای از آزمایشگاه ها نیاز دارد و تعداد مراکز موجود با نیاز برآورد شده فاصله دارد. فعالان این بخش معتقدند اگر قرار است نرخ های متفاوت بر اساس کیفیت اجرا شود، باید سازوکار سنجش و اعلام نتایج در مراکز خرید روشن باشد تا اختلافات احتمالی در زمان تحویل کاهش پیدا کند و روند تحویل در استان ها با معیارهای یکسان انجام شود.
برآوردهای سازمان های تخصصی بین المللی در حوزه غذا و کشاورزی نیز نشان میدهد نیاز وارداتی گندم ایران در سال بازاری ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶ حدود ۲ میلیون تن برآورد شده و این رقم در مقایسه با میانگین پنج ساله کمتر گزارش میشود. با وجود این برآورد، تصمیم درباره نرخ خرید تضمینی گندم برای تولیدکنندگان و صنایع وابسته مهم است، زیرا بر برنامه ریزی کشت، برآورد ذخایر و جریان عرضه داخلی اثر مستقیم دارد.
بر اساس آنچه در نشست کمیسیون تخصصی گندم مطرح شد، گزارش کارشناسی و رقم پیشنهادی اصلاح نرخ به جلسه آتی شورای قیمتگذاری ارسال میشود و پس از رای گیری، رقم نهایی برای سال زراعی ۱۴۰۴ تا ۱۴۰۵ اعلام خواهد شد. تا پیش از اعلام رسمی، قیمت جو در بازارگاه و برآوردهای هزینه تولید، مبنای اصلی گفت وگوهای کارشناسی درباره این تصمیم باقی میماند.
