درخواست عجیب سعودیها از ناظران اوپک برای تغییر آمار تولید نفت
منابع آگاه از درخواستی غیرمعمول از سوی عربستان سعودی خبر دادند که طی آن، این کشور از شرکتهایی که سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) برای ارزیابی مستقل تولید نفت اعضا از آنها استفاده میکند، خواسته است عدد پایینتری برای میزان تولید نفت عربستان در ماه ژوئن ارائه دهند.
بر اساس گزارشهای منتشرشده از سوی خبرگزاریهای معتبر، عربستان سعودی از شرکتهای موسوم به منابع ثانویه، که اوپک جهت تحلیل دادههای تولید از آنها بهره میگیرد، درخواست کرده است که به جای استفاده از رویه استاندارد سنجش تولید، از معیاری با عنوان «عرضه به بازار» استفاده شود. این روش، بهجای در نظر گرفتن کل تولید نفت خام، صرفاً نفتی را که واقعاً وارد بازار شده است، محاسبه میکند.
چندین منبع مطلع که نخواستند نامشان فاش شود، اعلام کردند که معیار پیشنهادی سعودیها، عددی در حدود ۴۰۰ هزار بشکه در روز کمتر از رقم واقعی تولید ماه ژوئن را نشان میدهد. در صورت استفاده از این معیار، رقم اعلامی برای تولید نفت عربستان در آن ماه به سهمیه رسمی تعیینشده اوپکپلاس، یعنی ۹.۳۷ میلیون بشکه در روز، نزدیکتر خواهد بود.
در شرایطی که تغییر در میزان تولید نفت کشورهای عضو اوپک میتواند تأثیر مستقیمی بر قیمت جهانی نفت داشته باشد، این اقدام عربستان سعودی واکنشهای متعددی را در پی داشته است. این کشور در ماههای اخیر نقش کلیدی در احیای عرضه نفت در بازار جهانی ایفا کرده و همزمان، از برخی اعضای اوپکپلاس مانند قزاقستان که از سقف سهمیه تولید خود فراتر رفتهاند، انتقاد کرده است.
اوپک برای اندازهگیری میزان تولید کشورهای عضو، به منابعی متشکل از شرکتهای مشاورهای و رسانههای تخصصی متکی است که به عنوان منابع ثانویه شناخته میشوند. این منابع، آمار رسمی را برای گزارشهای ماهانه اوپک تهیه میکنند. این گزارشها توسط فعالان بازار، تحلیلگران و نهادهای مالی بینالمللی بهدقت مورد توجه قرار میگیرند.
آژانس بینالمللی انرژی که تا سال ۲۰۲۲ یکی از منابع ثانویه اوپک بود، اما در آن سال از این فهرست حذف شد، در تازهترین گزارش خود اعلام کرده است که تولید نفت عربستان سعودی در ماه ژوئن با افزایش ۷۰۰ هزار بشکهای نسبت به ماه قبل، به ۹.۸ میلیون بشکه در روز رسیده است. این عدد بیش از سهمیه رسمی این کشور در توافق اوپکپلاس محسوب میشود.
پیش از این نیز دادههای ماهوارهای و ردیابی نفتکشها از افزایش صادرات نفت عربستان در ماه گذشته حکایت داشتند، اما گزارش آژانس بینالمللی انرژی نخستین مدرک مستند است که افزایش واقعی تولید را به تأیید میرساند. این گزارش میافزاید که بخش عمدهای از صادرات عربستان به سمت خط لوله سومد در مصر هدایت شده است؛ جایی که میتوان محمولهها را برای ارسال به اروپا و آمریکای شمالی ذخیره کرد.
بر اساس دادههای گردآوریشده توسط بلومبرگ، صادرات عربستان به این مسیر در ماه گذشته به میزان ۵ میلیون بشکه یا حدود ۱۷۰ هزار بشکه در روز افزایش یافته است. این افزایش صادرات با شرایط ژئوپلیتیکی منطقه، از جمله درگیریهای اخیر در خاورمیانه، نیز همزمان بوده است.
منابع مطلع همچنین تأکید کردهاند که معیار «عرضه به بازار» برخلاف رویه رایج که تغییرات موجودی داخلی را نیز لحاظ میکند، تنها مقدار واقعی نفت عرضهشده به بازار جهانی را در نظر میگیرد. به همین دلیل، عربستان معتقد است که این روش دقیقتر است و میزان واقعی نفتی را که وارد بازار شده، نشان میدهد.
در عین حال، مقامات سعودی از رفتار برخی اعضای اوپکپلاس مانند قزاقستان که فراتر از سهمیههای تعیینشده تولید کردهاند، ابراز نارضایتی کردهاند. گزارشها حاکی از آن است که ریاض، که بخش عمدهای از بار متعادلسازی بازار را طی ماههای اخیر به دوش کشیده، از عدم همکاری برخی کشورها خسته شده و تلاش دارد با ایجاد فشار بر منابع آماری، تصویری هماهنگتر از تولیدات خود با سهمیه رسمی ارائه دهد.
طبق گزارش منابع آگاه در اوپک، عربستان با وجود هشدارهای متعدد از سوی نهادهای بینالمللی مبنی بر افزایش مازاد عرضه در بازار جهانی نفت، همچنان بر اجرای تدریجی حذف محدودیتهای تولید پافشاری میکند. بر اساس اعلام مقامات اوپکپلاس، این گروه قصد دارد با افزایش ماهانه حدود ۵۴۸ هزار بشکه در روز تا سپتامبر، فرآیند حذف تدریجی ۲.۲ میلیون بشکه در روز از کاهشهای داوطلبانه را تکمیل کند.
در همین حال، آژانس بینالمللی انرژی در گزارش ماهانه اخیر خود اعلام کرد که میزان عرضه نفت توسط کشورهای خارج از اوپکپلاس، از جمله ایالات متحده آمریکا، کانادا و گویان، در سال جاری میلادی به میزان ۱.۴ میلیون بشکه در روز افزایش خواهد یافت. این رشد عرضه تقریباً دو برابر سرعت رشد تقاضای جهانی برای نفت برآورد شده است.
در مجموع، درخواستی که عربستان از منابع آماری اوپک برای تغییر در معیار محاسبه تولید ماه ژوئن مطرح کرده، در نوع خود کمسابقه است و میتواند پیامدهای متعددی برای شفافیت آماری و اعتماد بازار به دادههای رسمی اوپک در پی داشته باشد. هنوز واکنش رسمی اوپک یا منابع ثانویه به این درخواست منتشر نشده است و باید دید در گزارش ماهانه آینده، چه عددی برای تولید نفت عربستان درج خواهد شد.
