هوش مصنوعی و نفت مسیر بازارهای جهانی را پرنوسان کردهاند
بازارهای جهانی در هفته جاری میان دو نیروی متفاوت حرکت کردهاند؛ از یک سو موج سرمایهگذاری در هوش مصنوعی همچنان به سهام فناوری، صادرات نیمهرساناها و ارزش داراییهای پرریسک کمک میکند و از سوی دیگر جهش قیمت نفت و نگرانی درباره اختلال در تنگه هرمز، هزینه انرژی و انتظارات تورمی را بالا برده است. نتیجه این وضعیت، نوسانی شدن همزمان سهام، اوراق قرضه، ارزها و کالاهای پایه بوده؛ وضعیتی که برای مدیران دارایی، فضای تصمیمگیری را از خرید ساده سهام به سمت پوشش ریسک و کنترل زیان سوق داده است.
شاخصهای سهام جهانی در سوم ژوئن به رکوردی تازه رسیدند، اما تنها دو روز بعد یکی از شدیدترین افتهای چند ماه اخیر را تجربه کردند. از آن زمان، جهت بازارها بارها تغییر کرده و معاملهگران هر خبر مربوط به مسیر صادرات انرژی، نرخ بهره آمریکا و تقاضای جهانی برای تراشههای هوش مصنوعی را در قیمتها منعکس کردهاند. در چنین فضایی، بازار دیگر تنها به سود شرکتهای فناوری نگاه نمیکند؛ زیرا قیمت نفت بالای ۹۰ دلار میتواند سودآوری شرکتها، هزینه حملونقل و قدرت خرید خانوار را همزمان تحت فشار قرار دهد.
نفت گرانتر انتظارات تورمی را بالا برد
برآوردهای آژانس بینالمللی انرژی نشان میدهد تنگه هرمز همچنان یکی از حساسترین گذرگاههای انرژی جهان است؛ مسیری که در سال ۲۰۲۵ حدود یکچهارم تجارت دریابرد نفت از آن عبور کرده و سهم بزرگی از صادرات الانجی قطر و امارات نیز به آن وابسته بوده است. اداره اطلاعات انرژی آمریکا هم در گزارشهای مربوط به گذرگاههای نفتی اعلام کرده که در نیمه نخست ۲۰۲۵ روزانه ۱۱.۴ میلیارد فوت مکعب الانجی از این مسیر عبور کرده که بیش از ۲۰ درصد تجارت جهانی الانجی را شامل میشود. به همین دلیل، هر وقفه طولانی در این مسیر برای بازار انرژی فقط یک ریسک منطقهای نیست و میتواند به سرعت در قیمت سوخت، حملونقل دریایی و هزینه تولید منعکس شود.
در آمریکا، تازهترین دادههای تورمی نیز حساسیت بازار را بیشتر کرده است. شاخص انرژی در ماه مه ۳.۹ درصد رشد کرد و قیمت بنزین در همین ماه ۷ درصد بالا رفت. همزمان، موجودی نفت خام آمریکا در هفته منتهی به پنجم ژوئن ۷.۲ میلیون بشکه کاهش یافت و به ۴۲۶.۵ میلیون بشکه رسید. این ارقام برای سرمایهگذاران مهم است، زیرا کاهش ذخایر و رشد قیمت سوخت میتواند احتمال تداوم تورم را تقویت کند و مسیر تصمیمگیری بانک مرکزی آمریکا را دشوارتر سازد.
فلوریان ایلپو، مدیر سبد دارایی در لومبارد اودیه، هشدار داده است که اگر بازار به جای بازگشایی سریع مسیر هرمز، نفت ۹۵ دلاری یا بالاتر را برای چند ماه در نظر بگیرد، تصویر اقتصاد جهانی به سمت رکود تورمی تغییر میکند. السیا براردی از بازوی پژوهشی آموندی نیز با وجود نگاه مثبت به سهام، گفته است همزمانی بازقیمتگذاری نرخ بهره، نفت گرانتر و کمبود عرضه میتواند ریسک رکود تورمی را در برخی کشورها بالا ببرد. این هشدارها نشان میدهد مسئله اصلی برای بازار فقط سطح قیمت نفت نیست، بلکه مدت زمان ماندگاری آن در سطوح بالا است.
رونق فناوری پناهگاه امنی برای همه بازارها نیست
رشد سرمایهگذاری در مراکز داده، تراشه و زیرساخت پردازش، همچنان به سهام مرتبط با هوش مصنوعی و اقتصادهای صادرکننده فناوری کمک میکند. تایوان چشمانداز رشد اقتصادی ۲۰۲۶ خود را به بالاترین سطح در ۱۶ سال اخیر رسانده و جهش صادرات نیمهرساناها را عامل اصلی آن دانسته است. در چین نیز دادههای تجاری ماه مه از رشد پرقدرت صادرات تجهیزات پردازش خودکار، محصولات فناوری پیشرفته و خودرو حکایت دارد؛ روندی که نشان میدهد تقاضای جهانی برای فناوری هنوز بخش مهمی از تجارت آسیا را بالا نگه داشته است.
با این حال، همین همبستگی تازه میان سهام فناوری، تجارت آسیا، کالاهای پایه و انتظارات نرخ بهره میتواند در زمان افت بازار، دامنه زیان را وسیعتر کند. پس از آنکه احتمال افزایش نرخ بهره آمریکا در معاملات بازار به حدود ۷۰ درصد رسید، وون کرهجنوبی به کمترین سطح ۱۷ سال اخیر نزدیک شد و شاخص کوسپی که وزن بالایی از شرکتهای فناوری دارد، در چند ساعت نزدیک به ۹ درصد افت کرد. در بازارهای اروپایی نیز شاخص فوتسی ۱۰۰ بریتانیا که معمولا با سهام رشد محور فناوری همسو حرکت نمیکرد، در ماههای اخیر به دلیل نقش انرژی، معدن و تقاضای جهانی کالاها رفتار نزدیکتری به سهام فناوری نشان داده است.
در بخش اوراق قرضه، افزایش انتظارات تورمی باعث شده نقش سنتی اوراق دولتی به عنوان پناهگاه امن برای برخی سرمایهگذاران محدودتر شود. بازده اوراق دولتی آلمان نزدیک بالاترین سطح ۱۵ ساله قرار گرفته و بازده اوراق ۱۰ ساله ژاپن نیز به محدودهای رسیده که در حدود سه دهه گذشته کمسابقه بوده است. شاخص نوسان بازار اوراق حدود ۵ درصد بالاتر از سطح پیش از شروع بحران انرژی گزارش شده و نوسان بازار سهام نیز با وجود نزدیک بودن به میانگین بلندمدت، از ابتدای سال حدود ۳۵ درصد افزایش یافته است.
در چنین شرایطی، بخشی از مدیران دارایی به جای افزایش مستقیم وزن سهام، سراغ ابزارهای بیمهای رفتهاند. مایکل نیزارد از ادموند دو روتشیلد گفته است موقعیتهای مشتقه مرتبط با نوسان سهام را تقویت کرده و کوین توزت از کارمینیاک نیز افزایش اوراق تورممحور آمریکا را به دلیل خوشبینی بیش از حد بازار نسبت به تورم مصرفکننده مناسب دانسته است. بن جونز از اینوسکو هم تاکید کرده که اگر بسته ماندن طولانی مسیر هرمز به تخریب تقاضا و تورم پایدار منجر شود، ترکیب داراییها باید بیشتر با سناریوی رکود تورمی سازگار شود.
بازارها اکنون میان سودآوری شرکتهای فناوری، هزینه انرژی، نرخ بهره و تجارت جهانی در حرکتاند. در این فضای فشرده، کشورهایی مانند آلمان و هند که از یک سو به واردات انرژی حساساند و از سوی دیگر مانند تایوان یا بخشی از چین به موج صادرات فناوری متصل نیستند، فشار بیشتری از هزینه سوخت و کندی تقاضا احساس میکنند. برای معاملهگران، مسیر بعدی قیمت نفت و دادههای تورمی آمریکا میتواند تعیین کند که رشد هوش مصنوعی همچنان محرک اصلی بازار بماند یا نگرانی از نفت و نرخ بهره بر قیمت داراییها سنگینی کند.
