سامانه پرداخت چین در لیبی مبادلات مستقیم با یوان را توسعه میدهد
بانک مرکزی لیبی از ورود همکاری بانکی این کشور با چین به مرحله اجرایی تازهای خبر داده است. بر پایه توافق انجام شده در پکن، بانکهای تجاری لیبی برای حضور در سامانه پرداخت چین در لیبی و استفاده از شبکه پرداخت بین بانکی فرامرزی چین آماده میشوند. این زیرساخت که با نام CIPS شناخته میشود، امکان انجام پرداخت و تسویه با یوان را فراهم میکند و میتواند بخشی از نقل و انتقالهای مرتبط با تجارت دو کشور را بدون اتکای کامل به مسیرهای دلاری و زنجیره طولانی بانکهای واسطه انجام دهد.
ناجی محمد عیسی، رئیس بانک مرکزی لیبی، در دیدار با پان گونگ شنگ، رئیس بانک مرکزی چین، درباره توسعه همکاری میان بانکهای مرکزی و تجاری دو کشور گفت و گو کرد. بانک مرکزی لیبی اعلام کرده است که دو طرف بر تسهیل عضویت بانکهای لیبیایی در CIPS، افزایش کارایی پرداختهای فرامرزی و بهبود جریان مالی میان واردکنندگان لیبیایی و عرضه کنندگان چینی توافق کردهاند. این برنامه در ادامه تفاهم اولیه آوریل ۲۰۲۶ قرار دارد که در آن، انتقال مستقیم پول به چین و گشایش اعتبار اسنادی از طریق بانکهای چینی مورد توجه قرار گرفته بود.
اجرای سامانه پرداخت چین در لیبی برای بنگاههایی اهمیت دارد که کالا، تجهیزات یا مواد اولیه را از چین خریداری میکنند. پرداخت مستقیم با یوان میتواند تعداد مراحل تسویه را کاهش دهد، زمان رسیدن وجه به فروشنده را کوتاهتر کند و هزینه برخی خدمات بانکی واسطه را پایین بیاورد. بازرگانان خرد نیز در صورت فراهم شدن دسترسی بانکی و رعایت الزامات شناخت مشتری، قادر خواهند بود به جای مراجعه گسترده به بازار غیررسمی ارز، بخش بیشتری از نیاز تجاری خود را از کانال بانکها تامین کنند.
جایگاه چین در پرداختهای تجاری لیبی
گزارش تجارت خارجی بانک مرکزی لیبی نشان میدهد که چین در سال ۲۰۲۵ دومین تامین کننده بزرگ کالا برای بازار این کشور بوده است. ارزش واردات لیبی از چین به حدود چهار میلیارد و ۴۶ میلیون دلار رسید و نزدیک به ۱۴ درصد از کل واردات را تشکیل داد. در مقابل، صادرات لیبی به چین در همان سال حدود ۷۹۶ میلیون دلار ثبت شد. مجموع این دو جریان تجاری به حدود چهار میلیارد و ۸۴۲ میلیون دلار میرسد و اهمیت ایجاد مسیر بانکی مستقیم میان دو کشور را نشان میدهد.
دادههای بانکی سال ۲۰۲۴ نیز نشان میدهد ارزش درخواستهای ارزی پذیرفته شده برای کالاها و خدمات با مبدا چین حدود یک میلیارد و ۲۶۰ میلیون دلار بوده و سهم ۱۰.۳ درصدی از کل درخواستهای بخش خصوصی را در اختیار داشته است. در همان دوره، حوالهها و اعتبارهای اسنادی که ذی نفع آنها در چین قرار داشتند نزدیک به ۵۷۷ میلیون دلار بودند. توسعه سامانه پرداخت چین در لیبی میتواند سهم پرداخت مستقیم به فروشندگان و بانکهای چینی را افزایش دهد و فاصله میان مبدا کالا و مقصد نهایی پرداخت را کمتر کند.
بانک مرکزی لیبی اعلام کرده است که اتصال بانکی جدید با هدف تسهیل اعتبار اسنادی، افزایش شفافیت پرداخت و تقویت رعایت مقررات مبارزه با پول شویی و تامین مالی اقدامات غیرقانونی دنبال میشود. انتقال عملیات از بازار غیررسمی به شبکه بانکی، امکان ثبت دقیقتر منشا وجوه، مقصد پرداخت و اسناد تجاری را فراهم میکند. این موضوع برای بانکهای تجاری اهمیت دارد، زیرا روابط کارگزاری و دسترسی به خدمات بین المللی به کیفیت کنترلهای تطبیق و اعتبار اطلاعات تراکنشها وابسته است.
در بخش دیگری از مذاکرات پکن، دو بانک مرکزی درباره ورود لیبی به بازار اوراق قرضه چین نیز به توافق رسیدند. بانک مرکزی لیبی این اقدام را بخشی از برنامه تنوع بخشی به سبد سرمایه گذاری ذخایر خود معرفی کرده است. جزئیاتی درباره حجم سرمایه گذاری، زمان خرید اوراق یا ترکیب سررسیدها منتشر نشده است، اما این تصمیم میتواند دامنه داراییهای قابل استفاده برای مدیریت ذخایر خارجی لیبی را گسترش دهد و همکاری مالی دو کشور را از پرداختهای تجاری فراتر ببرد.
گسترش CIPS و ظرفیت پرداخت با یوان
CIPS در سال ۲۰۱۵ برای پردازش و تسویه پرداختهای فرامرزی مبتنی بر یوان راه اندازی شد. اطلاعات رسمی این سامانه نشان میدهد که تا ژوئن ۲۰۲۶، شمار اعضای مستقیم آن به ۲۱۰ موسسه و اعضای غیرمستقیم به یک هزار و ۶۱۹ موسسه رسیده است. از میان اعضای غیرمستقیم، ۱۰۳ موسسه در آفریقا فعالیت دارند. حجم کسب و کار سالانه شبکه نیز در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۸۰ هزار میلیارد یوان اعلام شده است که گستردگی رو به افزایش استفاده از این مسیر را در تجارت، سرمایه گذاری و تامین مالی نشان میدهد.
تجربه بانکهای آفریقایی نشان میدهد اتصال به CIPS میتواند وارد چرخه واقعی تجارت شود. استاندارد بانک که در نوامبر ۲۰۲۵ به عنوان نخستین بانک آفریقایی به این سامانه پیوست، در چهار ماه نخست حدود ۵۰۰ میلیون دلار تراکنش پردازش کرد و بخش اصلی آن به تجارت کالا مربوط بود. ریچارد دو روس، مدیر عملیات بانکداری شرکتی و سرمایه گذاری این بانک، نیز اعلام کرد که ترکیب خدمات تسویه یوان و دسترسی به CIPS، توان پشتیبانی از تجارت آفریقا با چین را افزایش میدهد.
برای بانکهای لیبی، حضور در سامانه پرداخت چین در لیبی به معنای حذف کامل سایر شبکههای بانکی نیست، بلکه یک مسیر تکمیلی برای پرداخت و تسویه با یوان ایجاد میکند. نحوه عضویت هر بانک، مستقیم یا غیرمستقیم بودن دسترسی، بانک تسویه کننده و هزینه خدمات هنوز به صورت عمومی اعلام نشده است. سرعت اثرگذاری توافق نیز به آماده سازی فنی بانکها، انطباق پیامهای مالی، آموزش کارکنان، کنترل ریسک و توافق با بانکهای کارگزار چینی وابسته خواهد بود.
برنامه همکاری شامل اعزام هیاتی از مدیران بانکهای تجاری لیبی به چین و برگزاری نخستین مجمع بانکی لیبی و چین در حاشیه نشست همکاری چین و آفریقا در اوایل سال ۲۰۲۷ است. این مجمع قرار است بانکها و موسسات مالی دو کشور را برای بررسی تامین مالی تجارت، پرداخت الکترونیکی، انتقال مستقیم وجوه و فرصتهای سرمایه گذاری گرد هم آورد. بانک مرکزی لیبی انتظار دارد این ارتباط نهادی، دسترسی تجار به خدمات رسمی را بیشتر کند و ظرفیت شبکه بانکی برای پشتیبانی از مبادلات رو به رشد با چین را بالا ببرد.
