دارایی خالص خارجی ژاپن رکورد زد اما جایگاه جهانی آن تغییر کرد
وزارت دارایی ژاپن در تازه ترین گزارش سالانه خود اعلام کرد دارایی خالص خارجی ژاپن در پایان سال ۲۰۲۵ به بالاترین سطح ثبت شده رسید، اما این رکورد برای حفظ جایگاه دوم این کشور در میان بزرگ ترین طلبکاران جهان کافی نبود. بر پایه این دادهها، خالص داراییهایی که دولت، شرکتها، نهادهای مالی و اشخاص ژاپنی در خارج از کشور در اختیار دارند، با رشد ۴.۴ درصدی نسبت به سال قبل، به ۵۶۱.۷۵ تریلیون ین رسید. این رقم با نرخ تبدیل ۱۵۸.۹۸ ین برای هر دلار، حدود ۳.۵۳ تریلیون دلار برآورد شده است.
جایگاه ژاپن در رتبه بندی جهانی از آن جهت مورد توجه بازارها قرار گرفته که این کشور برای دههها یکی از منابع اصلی سرمایه مازاد در اقتصاد جهانی شناخته میشد. دارایی خالص خارجی به تفاوت میان داراییهای خارجی یک کشور و بدهیهای خارجی آن اشاره دارد و نشان میدهد اقتصاد مورد نظر، پس از کسر تعهدات خارجی، چه میزان مطالبه مالی از جهان بیرون دارد. افزایش این شاخص معمولا به معنی انباشت دارایی در خارج، رشد درآمد سرمایه گذاری و تقویت موقعیت مالی بین المللی است.
رشد داراییها همراه با افزایش بدهیهای خارجی
آمار وزارت دارایی ژاپن نشان میدهد ارزش کل داراییهای خارجی این کشور در پایان سال ۲۰۲۵ به ۱,۸۰۵.۶۳۴ تریلیون ین رسید، در حالی که بدهیهای خارجی نیز تا سطح ۱,۲۴۳.۸۸۴ تریلیون ین بالا رفت. به همین دلیل، با وجود رشد داراییهای خارجی، افزایش هم زمان بدهیها بخشی از اثر مثبت این رشد را خنثی کرد. در بخش داراییها، سرمایه گذاری مستقیم خارجی ژاپن به ۳۸۴.۵۳۵ تریلیون ین و سرمایه گذاری پرتفوی به ۷۶۸.۶۵۳ تریلیون ین رسید که نشان دهنده نقش پررنگ شرکتها و نهادهای مالی ژاپنی در بازارهای بیرونی است.
افزایش خرید دارایی در خارج، ادغام و تملک شرکتها، سودآوری بنگاههای ژاپنی در بازارهای بین المللی و رشد ارزش اوراق بهادار خارجی در سبد سرمایه گذاران ژاپنی از عواملی بود که مسیر صعودی این شاخص را برای هشتمین سال پیاپی حفظ کرد. در همین دوره، ذخایر رسمی ژاپن نیز به ۲۱۳.۶۷۲ تریلیون ین رسید و داراییهای مربوط به سرمایه گذاری مستقیم نسبت به پایان سال قبل بیش از ۳۱.۷ تریلیون ین افزایش یافت.
با این حال، سمت بدهی تراز خارجی ژاپن نیز به شکل قابل توجهی بزرگ تر شد. رشد ارزش سهام ژاپن و استقبال سرمایه گذاران غیرمقیم از اوراق و سهام این کشور، ارزش داراییهایی را که خارجیها در ژاپن نگهداری میکنند افزایش داد. گزارش رویترز بر مبنای دادههای رسمی نشان میدهد عملکرد قوی بازار سهام ژاپن به افزایش ۶۲.۲ تریلیون ینی ارزش اوراق بهادار ژاپنی در اختیار سرمایه گذاران غیرمقیم منجر شده است. این موضوع از نظر حسابداری خارجی، در سمت بدهیهای ژاپن ثبت میشود.
آلمان و چین بالاتر از ژاپن ایستادند
در رتبه بندی تازه، آلمان با ۶۷۵.۵ تریلیون ین دارایی خالص خارجی در جایگاه نخست باقی ماند و چین با ۶۳۶.۳ تریلیون ین از ژاپن عبور کرد. ژاپن یک سال قبل نیز برای نخستین بار پس از ۳۴ سال، صدر جدول طلبکاران جهان را به آلمان واگذار کرده بود. عقب رفتن به رتبه سوم، نشان میدهد رکورد جدید ژاپن در عدد مطلق، الزاما به معنی تقویت جایگاه نسبی آن در برابر اقتصادهایی نیست که مازاد تجاری و سرمایهای بزرگ تری ثبت کردهاند.
مازاد تجاری سالانه آلمان و چین در تقویت موقعیت خالص خارجی این دو اقتصاد نقش داشته است. در مقابل، ساختار حساب خارجی ژاپن بیشتر از گذشته به درآمد حاصل از داراییهای بیرونی، بازده سرمایه گذاری و تغییرات ارزش بازار داراییها وابسته شده است. صندوق بین المللی پول نیز در ارزیابی خود از اقتصاد ژاپن برای سال ۲۰۲۶، مازاد حساب جاری این کشور را همچنان قوی توصیف کرده و عامل اصلی آن را مازاد درآمدی ناشی از حجم بزرگ داراییهای خالص خارجی ژاپن دانسته است.
دادههای جداگانه درباره حساب جاری ژاپن نیز این تصویر را تایید میکند. در سال مالی ۲۰۲۵، مازاد حساب جاری ژاپن با رشد ۱۵ درصدی به ۳۴.۵۲ تریلیون ین رسید و برای سومین سال پیاپی رکورد تازهای ثبت کرد. درآمد اولیه، که بازده داراییها و سرمایه گذاریهای خارجی را منعکس میکند، به ۴۲.۲۸ تریلیون ین افزایش یافت. همچنین تراز تجارت کالایی پس از کسری سال قبل، به مازاد ۱.۳۶ تریلیون ین رسید.
اهمیت این جابه جایی برای بازارهای مالی در این است که ژاپن با وجود بدهی عمومی بالا در داخل، همچنان مالک حجم بزرگی از داراییهای خارجی است و بازده همین داراییها بخش مهمی از درآمد خارجی این کشور را تامین میکند. به همین دلیل، تغییر رتبه ژاپن لزوما به معنی کاهش ظرفیت سرمایه گذاری خارجی آن نیست، بلکه نشان میدهد سرعت رشد داراییهای خالص در چین و آلمان از افزایش ثبت شده در تراز خارجی ژاپن بیشتر بوده است.
در پایان سال ۲۰۲۵، بخش عمده موقعیت مثبت ژاپن در حساب سرمایه خارجی به بخشهایی غیر از بانک مرکزی و دولت عمومی مربوط بود. طبق جدول وزارت دارایی، این بخشها در مجموع ۵۴۸.۴۵ تریلیون ین دارایی خالص خارجی داشتند. نهادهای مالی غیر بانکی با ۵۱۳.۲۳۸ تریلیون ین سهم اصلی را در این ترکیب در اختیار داشتند، در حالی که بانکهای سپرده پذیر به جز بانک مرکزی، در موقعیت خالص منفی ۳.۰۲۵ تریلیون ین قرار گرفتند.
از نگاه فعالان اقتصادی، استمرار رشد دارایی خالص خارجی ژاپن همچنان بیانگر حضور گسترده سرمایه ژاپنی در بازارهای جهانی است. با این حال، افزایش ارزش داراییهای ژاپنی در دست غیرمقیمها و عبور چین از این کشور نشان میدهد رتبه بندی طلبکاران جهان تنها به حجم دارایی خارجی وابسته نیست و تغییرات بدهیها، قیمت داراییها، مازاد تجاری و بازده سرمایه گذاری خارجی نیز در آن اثر مستقیم دارد.
