تورم خوراکیها در خرداد از رشد عمومی قیمتها فاصله گرفت
جدیدترین گزارش مرکز آمار ایران از شاخص قیمت مصرف کننده در خرداد ۱۴۰۵ نشان میدهد تورم خوراکیها همچنان سریعتر از متوسط افزایش قیمت کالاها و خدمات حرکت کرده است. شاخص کل قیمت مصرف کننده به ۶۵۶.۴ رسید که در مقایسه با اردیبهشت ۵.۹ درصد و نسبت به خرداد سال گذشته ۸۸.۶ درصد افزایش داشت. نرخ تورم سالانه نیز با رشد ۴.۳ واحد درصدی نسبت به ماه قبل، در سطح ۶۲ درصد قرار گرفت.
در جدولهای رسمی، گروه گسترده خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات در خرداد تورم ماهانه ۶.۸ درصدی، تورم نقطه به نقطه ۱۳۴.۶ درصدی و تورم سالانه ۹۰.۷ درصدی داشته است. با جدا کردن دخانیات، نرخ نقطه به نقطه خوراکیها و آشامیدنیها ۱۳۳.۹ درصد ثبت شده است. این تفکیک از آن جهت اهمیت دارد که نرخ ۱۳۴.۶ درصد به کل گروه عمده تعلق دارد، در حالی که شاخص اختصاصی خوراکیها و آشامیدنیها اندکی پایینتر است.
فاصله تورم نقطه به نقطه خوراکیها و آشامیدنیها با نرخ عمومی کشور به ۴۵.۳ واحد درصد رسیده است. به بیان آماری، هزینه خرید یک سبد مشابه مواد غذایی و نوشیدنی در خرداد امسال بیش از دو برابر خرداد ۱۴۰۴ بوده، در حالی که رشد هزینه مجموعه کالاها و خدمات مصرفی خانوار کمتر از این میزان ثبت شده است. شاخص قیمت خوراکیها و آشامیدنیها نیز به ۹۵۶.۱ رسیده که از سطح ۶۵۶.۴ شاخص کل بالاتر است.
روغن و گوشت در بالاترین ردههای افزایش قیمت
بیشترین رشد سالانه قیمت در میان زیرگروههای خوراکی به روغنها و چربیها اختصاص دارد. تورم نقطه به نقطه این گروه ۲۷۸.۴ درصد و تورم سالانه آن ۱۴۳.۱ درصد اعلام شده است. تورم ماهانه روغن نیز ۶.۶ درصد بود. بر این اساس، سطح هزینه خرید این گروه در مقایسه با خرداد سال قبل نزدیک به ۳.۸ برابر شده است.
نان و غلات، یکی دیگر از بخشهای پرمصرف سبد خانوار، تورم نقطه به نقطه ۱۳۸.۸ درصدی و تورم سالانه ۱۲۰.۷ درصدی را ثبت کرد. قیمتهای این گروه در فاصله اردیبهشت تا خرداد نیز ۵.۸ درصد بالا رفت. وزن بالای نان و محصولات غلهای در مصرف روزانه سبب میشود افزایش قیمت این گروه با فاصله کوتاهتری در هزینه جاری خانوار دیده شود.
در گروه گوشت قرمز و گوشت ماکیان، تورم نقطه به نقطه به ۱۷۸.۲ درصد و نرخ سالانه به ۸۹.۵ درصد رسید. گروه گسترده تر گوشت قرمز، سفید و فرآوردههای آن نیز افزایش نقطه به نقطه ۱۷۱.۵ درصدی و تورم سالانه ۸۷.۵ درصدی داشت. تورم ماهانه انواع گوشت قرمز و سفید ۵.۳ درصد گزارش شده که از نرخ ماهانه شاخص کل کمتر است، اما مقایسه سالانه همچنان از افزایش سنگین هزینه خرید گوشت حکایت دارد.
شیر، پنیر و تخم مرغ در خرداد نسبت به ماه مشابه سال قبل ۱۵۱.۹ درصد گرانتر شد و تورم سالانه این گروه به ۹۰.۲ درصد رسید. افزایش ماهانه آن نیز ۶.۲ درصد بود. میوه و خشکبار با تورم ماهانه ۱۳.۵ درصدی، بالاترین رشد یک ماهه را در میان گروههای خوراکی ثبت کرد؛ هرچند تورم نقطه به نقطه این بخش با رقم ۹۹.۹ درصد از روغن، گوشت، لبنیات و نان پایینتر بود.
قند، شکر و شیرینیها در خرداد افزایش ماهانه ۹.۳ درصدی داشتند. گروه چای، قهوه، کاکائو و نوشیدنیهای غیرالکلی نیز ۹.۶ درصد در یک ماه گران شد. در مقابل، سبزیها و حبوبات با تورم ماهانه ۳.۵ درصدی کمترین رشد را میان زیرگروههای اصلی خوراکی تجربه کردند، اما نرخ نقطه به نقطه این گروه همچنان ۶۴.۴ درصد بود.
شکاف تورمی میان شهر و روستا و دهکهای هزینهای
دادههای مرکز آمار نشان میدهد شدت افزایش قیمتها برای خانوارهای روستایی بیشتر بوده است. تورم نقطه به نقطه کل در مناطق روستایی به ۱۰۸.۱ درصد رسید، در حالی که این نرخ برای خانوارهای شهری ۸۵.۲ درصد بود. در گروه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات نیز تورم نقطه به نقطه روستایی ۱۴۰.۵ درصد و نرخ متناظر شهری ۱۳۳.۲ درصد ثبت شد.
اختلاف در شاخص سالانه نیز ادامه دارد. تورم سالانه خانوارهای روستایی ۷۲.۴ درصد و تورم سالانه شهری ۶۰.۳ درصد اعلام شد. برای گروه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات، نرخ سالانه در روستاها ۹۲.۳ درصد و در شهرها ۹۰.۴ درصد بوده است. این ارقام نشان میدهد ترکیب سبد مصرف و سهم بالاتر کالاهای ضروری، میزان مواجهه خانوارها با رشد قیمت مواد غذایی را تغییر داده است.
در دسته بندی دهکهای هزینهای، دامنه تورم سالانه از ۶۰.۱ درصد برای دهک دهم تا ۶۸.۵ درصد برای دهک دوم متغیر بود. فاصله تورمی دهکها در خرداد به ۸.۴ واحد درصد رسید که نسبت به اردیبهشت ۱.۱ واحد درصد افزایش نشان میدهد. رشد سریعتر قیمت اقلام ضروری، فشار بیشتری بر دهکهایی وارد میکند که بخش بزرگتری از مخارج خود را به خوراک اختصاص میدهند.
مقایسه خرداد با اردیبهشت از کاهش سرعت تورم ماهانه کل از ۸.۸ به ۵.۹ درصد حکایت دارد، اما تورم نقطه به نقطه از ۸۳.۹ به ۸۸.۶ درصد و تورم سالانه از ۵۷.۷ به ۶۲ درصد افزایش یافته است. در گروه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات نیز نرخ نقطه به نقطه از ۱۳۰.۴ به ۱۳۴.۶ درصد و نرخ سالانه از ۸۲.۷ به ۹۰.۷ درصد رسید.
مجید شاکری، تحلیلگر اقتصادی، درباره بازار کالاهای اساسی کاهش فاصله زمانی میان ثبت سفارش و تخصیص ارز را از عوامل موثر بر تسهیل تامین دانسته و بر اولویت تامین ارز واردات کالاهای اساسی و نهادههای دامی تاکید کرده است. به گفته او، سرعت گرفتن فرایند تامین میتواند ورود کالاهای ضروری را آسانتر کند و از ایجاد شوک تازه در بازار بکاهد.
تورم سالانه از مقایسه میانگین شاخص قیمت در دوازده ماه منتهی به خرداد با میانگین دوازده ماه پیش از آن محاسبه میشود، اما تورم نقطه به نقطه فقط سطح قیمت خرداد ۱۴۰۵ را با خرداد ۱۴۰۴ میسنجد. بالاتر بودن نرخ نقطه به نقطه در روغن، گوشت، لبنیات و نان نشان میدهد افزایش قیمت این اقلام در ماههای اخیر سریعتر از متوسط حرکت یک ساله آنها بوده است.
