چین گام تازهای در توسعه یوآن دیجیتال و تسویه حسابهای فرامرزی برداشت
بانک خلق چین در تازهترین گزارش خود اعلام کرد که روند توسعه و بینالمللیسازی یوآن دیجیتال (e-CNY) وارد مرحله جدیدی شده و همکاریهای چندجانبه برای استفاده از این ارز در پرداختهای برونمرزی با چند کشور آسیایی و خاورمیانهای در حال گسترش است. این اقدام بخشی از سیاست پکن برای تقویت نقش یوآن در نظام مالی بینالمللی و کاهش وابستگی به دلار آمریکا محسوب میشود.
به گزارش خبرگزاریهای بینالمللی، بانک مرکزی چین در بیانیهای تأکید کرده است که پروژه «پل ارزی دیجیتال» (mBridge) اکنون وارد فاز اجرایی جدیدی شده و چند کشور عضو اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسهآن) و برخی کشورهای خاورمیانه به این طرح پیوستهاند. هدف از اجرای این پروژه، تسهیل تراکنشهای مالی میان کشورها با استفاده از ارزهای دیجیتال بانکهای مرکزی و کاهش هزینه و زمان تسویه در تجارت بینالمللی عنوان شده است.
در این چارچوب، بانکهای مرکزی چین، تایلند، امارات متحده عربی و هنگکنگ به همراه بانک تسویه حسابهای بینالمللی (BIS) از سال ۲۰۲۱ همکاریهای فنی خود را برای راهاندازی پلتفرم چندارزی آغاز کردهاند. بر اساس اعلام BIS، پلتفرم یادشده میتواند زمان تسویه پرداختهای بینمرزی را از چند روز به چند ثانیه کاهش دهد و نمونههای اولیه آن در برخی معاملات آزمایشی، سرعت تسویه تا هفت ثانیه را ثبت کرده است.
گزارشها حاکی از آن است که این پروژه اکنون در مرحله گسترش به دیگر کشورها قرار دارد و چندین عضو آسهآن از جمله مالزی، سنگاپور، اندونزی و تایلند علاقه خود را برای همکاری در زمینه پرداختهای مبتنی بر یوآن دیجیتال اعلام کردهاند. همچنین برخی کشورهای حوزه خلیج فارس از جمله امارات، عربستان سعودی و قطر در حال بررسی امکان پیوستن به این طرح هستند.
بر اساس دادههای رسمی بانک خلق چین، حجم مبادلات تجاری با یوآن در منطقه آسهآن طی سال ۲۰۲۴ به بیش از ۵.۸ تریلیون یوآن رسیده است که نسبت به سال ۲۰۲۱ بیش از ۱۲۰ درصد رشد نشان میدهد. در همین بازه زمانی، استفاده از یوآن بهعنوان ارز تسویه حساب در معاملات انرژی و کالا نیز افزایش یافته و برخی کشورها از جمله تایلند نخستین پرداخت نفتی خود را با یوآن دیجیتال انجام دادهاند.
به گفته منابع مطلع، گسترش یوآن دیجیتال بخشی از برنامههای کلان چین برای دیجیتالیسازی زیرساختهای مالی و تقویت جایگاه این کشور در نظام پولی جهانی است. پروژه یوآن دیجیتال نخستینبار در سال ۲۰۱۴ در داخل چین آغاز شد و پس از چند مرحله آزمایش شهری، در سال ۲۰۲۱ بهصورت رسمی در پرداختهای خرد مورد استفاده قرار گرفت. اکنون با توسعه بسترهای برونمرزی، یوآن دیجیتال وارد مرحله بینالمللی شده است.
بانک خلق چین تأکید کرده است که یوآن دیجیتال تنها یک ابزار پرداخت داخلی نیست، بلکه میتواند در آینده بهعنوان یک زیرساخت مالی چندجانبه میان کشورهای مختلف مورد استفاده قرار گیرد. این بانک اعلام کرده که در حال همکاری نزدیک با بانک تسویه حسابهای بینالمللی و دیگر نهادهای مالی است تا استانداردهای فنی و نظارتی لازم برای تسویه حسابهای برونمرزی مبتنی بر ارزهای دیجیتال بانک مرکزی را تدوین کند.
در همین حال، خبرگزاری رویترز گزارش داده است که بیش از ۲۳ بانک مرکزی جهان تاکنون بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم در برنامههای آزمایشی mBridge مشارکت داشتهاند و بسیاری از آنها این فناوری را راهکاری مؤثر برای کاهش هزینههای تسویه و افزایش شفافیت تراکنشها ارزیابی کردهاند. طبق برآورد بانک تسویه حسابهای بینالمللی، استفاده از بسترهای دیجیتال میتواند هزینههای انتقالات مالی بینالمللی را تا ۷۵ درصد کاهش دهد.
گزارشها همچنین نشان میدهد که چین به دنبال هماهنگی بیشتر میان یوآن دیجیتال و ابتکار «کمربند و جاده» است تا کشورهایی که در این طرح همکاری میکنند، بتوانند از زیرساخت مالی مشترک استفاده نمایند. کارشناسان معتقدند این همگرایی میتواند به تسهیل جریان سرمایهگذاری و تجارت میان آسیا، خاورمیانه و آفریقا کمک کند.
هرچند مقامات چینی تاکنون بهصورت رسمی از فهرست دقیق کشورهای مشارکتکننده در پروژه جدید نام نبردهاند، اما اعلام کردهاند که بستر فنی یوآن دیجیتال قابلیت اتصال به شبکههای مالی چندملیتی را دارد و در حال حاضر زیرساختهای آن در بیش از ۲۰۰ منطقه و کشور در دست توسعه است.
طبق آمار منتشرشده از سوی بانک مرکزی چین، در سال ۲۰۲۴ حجم تراکنشهای انجامشده با یوآن دیجیتال از مرز ۱.۲ تریلیون دلار معادل حدود ۸.۷ تریلیون یوآن گذشته است. این رقم نسبت به سال ۲۰۲۳ رشد قابل توجهی داشته و نشاندهنده افزایش پذیرش یوآن دیجیتال در نظام مالی جهانی است.
مقامات بانک خلق چین در پایان بیانیه خود تأکید کردهاند که توسعه یوآن دیجیتال در چارچوب مقررات مالی بینالمللی و با هدف افزایش شفافیت، کارایی و امنیت نظام پرداخت جهانی انجام میشود. این نهاد همچنین اعلام کرده که همکاری با بانکهای مرکزی سایر کشورها برای ایجاد یک شبکه پرداخت چندجانبه، در دستور کار سال ۲۰۲۵ قرار دارد.
در مجموع، چین با پیشبرد پروژه یوآن دیجیتال و گسترش همکاریهای بینالمللی در قالب پل ارزی mBridge، تلاش میکند نقش خود را در نظام مالی جهانی تقویت کرده و مسیر تازهای برای تسویه حسابهای برونمرزی مبتنی بر فناوری بلاکچین ایجاد کند.
