بانک مرکزی با ۳ اقدام وارد بازار ارز شد
به گزارش خبرنگار اقتصادی، در شرایطی که بازار ارز طی هفتههای اخیر با نوسانات شدید همراه بوده است، بانک مرکزی مجموعهای از اقدامات جدید را برای آرامسازی بازار و مهار نرخ دلار آغاز کرده است. بر اساس اعلام منابع رسمی، این اقدامات شامل افتتاح تالار دوم مرکز مبادله، ورود مستقیم بازارساز به بازارهای خارجی و تزریق ۵۰۰ میلیون دلار ارز مداخلهای است.
افتتاح تالار دوم مرکز مبادله
اولین اقدام بانک مرکزی در روزهای اخیر، راهاندازی تالار دوم مرکز مبادله ارز و طلا بوده است. در این تالار، نمادهای مربوط به اسکناس دلار و یورو بازگشایی شد و امکان ثبت سفارش برای تجار گروه دوم فراهم گردید. هدف از این اقدام، پاسخ به تقاضای تجاری خرد در بستری رسمی و کنترلشده اعلام شده است.
در این سازوکار، بانک مرکزی و صادرکنندگان بهعنوان عرضهکننده وارد بازار میشوند و متقاضیان پس از تطبیق تقاضا با عرضه، به بانکهای عامل معرفی خواهند شد تا ارز مورد نیاز خود را به صورت اسکناس دریافت کنند. این اقدام با هدف کاهش فشار بر بازار آزاد اسکناس و تأمین نیازهای وارداتی خرد صورت گرفته است.
ورود بازارساز به بازار دبی
دومین اقدام بانک مرکزی حضور فعال در بازار دبی بوده است. این بازار یکی از مراکز اصلی معاملات ارزی ایران محسوب میشود و بخش مهمی از حوالههای خارجی از این مسیر انجام میشود. حضور مستقیم بازارساز در این بازار میتواند از شدت نوسانات ناشی از معاملات حوالهای بکاهد و اثر روانی مثبتی بر بازار داخلی داشته باشد.
تزریق ۵۰۰ میلیون دلار ارز مداخلهای
سومین اقدام بانک مرکزی، برنامهریزی برای تزریق ۵۰۰ میلیون دلار ارز مداخلهای به بازار است. این تزریق قرار است به صورت رسمی در روز آینده انجام شود. بر اساس اعلام منابع مطلع، این ارز میتواند بخشی از تقاضای انباشته بازار را پاسخ دهد و در کوتاهمدت فشار بر نرخ آزاد دلار را کاهش دهد.
کارشناسان معتقدند در صورتی که این ارز به شکل اسکناس یا حوالههای آماده تحویل وارد بازار شود، میتواند نرخ دلار آزاد را تا چند هزار تومان کاهش دهد. اما اگر بخش عمده آن صرفاً بهصورت حوالههای بلندمدت تخصیص یابد، اثرگذاری آن بر بازار آزاد محدود خواهد بود.
تخصیص ارز برای تولیدکنندگان
همزمان با این اقدامات، بانک مرکزی اعلام کرده است که امکان تخصیص ارز تا سقف ۱۰۰ هزار دلار برای تولیدکنندگان فراهم شده است. این سیاست حمایتی با هدف کاهش فشار هزینههای ارزی بنگاههای کوچک و متوسط در نظر گرفته شده است.
کارشناسان اقتصادی میگویند این سقف برای صنایع کوچک و متوسط کارآمد خواهد بود، اما برای شرکتهای بزرگ کافی نیست و صرفاً بخشی از نیازهای کوتاهمدت آنها را پوشش خواهد داد. با این حال، تداوم این روند میتواند پیام مثبتی برای فعالان صنعتی داشته باشد و بخشی از تقاضای سفتهبازانه را به سمت مصارف واقعی سوق دهد.
کیفیت ارز تزریقی
یکی از موضوعات مطرح در خصوص تزریق ۵۰۰ میلیون دلار ارز، کیفیت این منابع است. اگر این ارز به شکل نقدی یا حوالههای کوتاهمدت در اختیار متقاضیان قرار گیرد، اثر فوری بر بازار خواهد داشت. اما در صورتی که به شکل اعتباری یا بلندمدت تخصیص یابد، تأثیر آن محدود خواهد شد.
مسیر مصرف ارز
بانک مرکزی معمولاً بخشی از ارز مداخلهای را برای واردات کالاهای اساسی و نهادههای تولیدی اختصاص میدهد. این اقدام به ثبات قیمتی در بازار کالاهای مصرفی کمک میکند، اما اثر مستقیم بر نرخ ارز آزاد ندارد. در مقابل، ورود ارز تزریقی به صرافیها و دسترسی متقاضیان خرد میتواند اثر روانی بیشتری بر بازار داشته باشد. ترکیب این دو مسیر تعیین خواهد کرد که بازار ارز در روزهای آینده چه واکنشی نشان خواهد داد.
دیدگاه کارشناسان اقتصادی
کامران رحیمی، کارشناس اقتصادی، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس اظهار کرد: سقف ۱۰۰ هزار دلاری تخصیص ارز در واقع یک سیاست حمایتی محدود است که بیشتر صنایع کوچک و متوسط را هدف قرار داده است. او تأکید کرد که این میزان برای صنایع بزرگ اثرگذاری چندانی ندارد و تنها میتواند بخشی از نیازهای جزئی آنها را پوشش دهد.
وی افزود: نکته مهم این است که بانک مرکزی با این اقدام تلاش دارد تقاضای خرد ارزی را از بازار آزاد خارج کند. اگر تولیدکنندگان مطمئن باشند ارز مورد نیاز خود را از کانال رسمی دریافت خواهند کرد، دیگر نیازی به مراجعه به بازار آزاد نخواهند داشت و این میتواند به کاهش فشار تقاضا کمک کند.
رحیمی همچنین گفت: تزریق ۵۰۰ میلیون دلار بیشتر بُعد روانی دارد و به دنبال کنترل نرخ ارز آزاد است، اما سیاست تخصیص ارز به تولیدکنندگان بیشتر یک حمایت مستقیم از بخش تولید محسوب میشود. ترکیب این دو سیاست نشان میدهد که بانک مرکزی همزمان به دنبال مهار نرخ ارز و حمایت از تولید است.
مدیریت بازار ارز در کوتاهمدت
بررسی تجربههای گذشته نشان میدهد که مداخلات پرحجم ارزی عمدتاً توانستهاند در کوتاهمدت نرخها را کنترل کنند، اما فشار تقاضا، محدودیت منابع و انتظارات تورمی دوباره نرخ ارز را افزایش داده است. به همین دلیل، کارشناسان تأکید دارند که کیفیت تخصیص ارز و استمرار عرضه منابع اهمیت کلیدی دارد.
جمعبندی
اقدامات اخیر بانک مرکزی شامل افتتاح تالار دوم مرکز مبادله، ورود به بازار دبی و تزریق ۵۰۰ میلیون دلار ارز مداخلهای، همراه با سیاست تخصیص ارز تا سقف ۱۰۰ هزار دلار برای تولیدکنندگان، نشاندهنده استفاده همزمان از ابزارهای مختلف برای مدیریت بازار ارز است. این اقدامات میتواند در کوتاهمدت از شدت نوسانات بکاهد، اما تأثیر پایدار آن وابسته به نحوه اجرا و تداوم سیاستها خواهد بود.
