آخرین وضعیت گره اتصال تهران تا سنپترزبورگ
به گزارش خبرنگار اقتصادی، پروژه راهآهن رشت–آستارا به عنوان حلقه مفقوده کریدور بینالمللی شمال–جنوب وارد مرحلهای تازه شده است. با آغاز ساخت پایانه جدید مرزی آستارا و پیشرفت عملیات تملک اراضی، همکاری سهجانبه ایران، روسیه و آذربایجان در حال سرعت گرفتن است. این طرح میتواند مسیر ترانزیتی جنوب آسیا به روسیه و اروپا را متحول کند و جایگاه ایران را در شبکه تجارت اوراسیا ارتقا دهد.
اهمیت کریدور شمال–جنوب
کریدور بینالمللی شمال–جنوب یکی از بزرگترین طرحهای ترانزیتی منطقه به شمار میرود که قرار است جنوب آسیا را از طریق ایران به روسیه و سپس اروپا متصل کند. این مسیر با هدف کاهش زمان و هزینه حملونقل کالا طراحی شده و قرار است جایگزینی برای مسیرهای سنتی از جمله کانال سوئز و مسیرهای عبوری از ترکیه باشد.
بر اساس برآورد کارشناسان، بهرهبرداری کامل از این کریدور میتواند زمان انتقال کالا از هند به اروپا را تا ۴۰ درصد و هزینه حملونقل را تا ۳۰ درصد کاهش دهد.
راهآهن رشت–آستارا؛ حلقه مفقوده شبکه ریلی
در قلب این طرح عظیم، پروژه راهآهن رشت–آستارا قرار دارد. این خط به طول ۱۶۲ کیلومتر حلقه مفقودهای است که تکمیل آن، اتصال ریلی ایران به روسیه و اروپا را بدون نیاز به عبور از خاک ترکیه امکانپذیر خواهد کرد. بسیاری از ناظران این پروژه را «برگ برنده استراتژیک ایران در برابر آنکارا» توصیف کردهاند.
همکاری روسیه در اجرای پروژه
فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، اعلام کرده است که تاکنون نیمی از مسیر تملک شده و حدود ۳۴ کیلومتر برای اجرای عملیات عمرانی به طرف روسی تحویل داده شده است. وی افزود ایران متعهد است تا پایان سال جاری کل تملک اراضی مسیر را تکمیل کند تا عملیات اجرایی به طور کامل آغاز شود.
برای تأمین مالی این پروژه، وام ۱.۶ میلیارد دلاری از سوی روسیه اختصاص یافته است که قرار است صرف ساخت و تکمیل خط ریلی رشت–آستارا شود. تکمیل این خط علاوه بر تسهیل مبادلات دو کشور، امکان انتقال مستقیم کالا از بنادر جنوبی ایران به مراکز صنعتی روسیه از جمله مسکو و سنپترزبورگ را فراهم خواهد کرد.
آستارا؛ نقطه تلاقی سه کشور
شهر مرزی آستارا در شمال گیلان به سرعت در حال تبدیل شدن به یکی از مراکز مهم لجستیکی منطقه است. رضا اکبری، رئیس سازمان راهداری و حملونقل جادهای، در بازدید خود از پروژه بزرگراه آستارا–آستارا اعلام کرد که با تکمیل پایانه جدید مرزی، تردد کامیونهای سنگین از داخل شهر حذف خواهد شد. به گفته وی، این اقدام آستارا را به یک مرکز لجستیک بینالمللی برای حملونقل کالا میان ایران، آذربایجان و روسیه تبدیل میکند.
اکبری خاطرنشان کرد که طرح نهایی پایانه مرزی آماده شده و عملیات ساخت مستحدثات به زودی آغاز خواهد شد. این پایانه جدید قرار است بخشی از گرههای ترافیکی و تجاری موجود میان دو کشور را برطرف کند و بستری برای توسعه تجارت زمینی و ریلی باشد.
نقش آذربایجان در کریدور
آذربایجان نیز همزمان با ایران و روسیه، توسعه زیرساختهای ریلی خود را در دستور کار قرار داده است. پایانه ریلی مشترک ایران و آذربایجان در آستارا فعال است و برنامهریزی شده ظرفیت آن از یک میلیون تن به چند میلیون تن در سال افزایش یابد. این پایانه نقش کلیدی در انتقال کالا میان سه کشور ایفا خواهد کرد.
اهمیت ژئوپلیتیکی پروژه
کریدور شمال–جنوب علاوه بر اهمیت اقتصادی، از نظر سیاسی و ژئوپلیتیکی نیز جایگاه ویژهای دارد. این مسیر میتواند وابستگی منطقه به مسیرهای سنتی عبور کالا را کاهش دهد و زمینهساز استقلال ترانزیتی کشورهای مسیر شود. ایران با تکمیل خط رشت–آستارا، جایگاه خود را به عنوان محور ترانزیت منطقهای تقویت خواهد کرد.
پیشرفت پروژه و چالشها
تاکنون بخشهایی از مسیر آزادسازی و عملیات اجرایی در برخی نقاط آغاز شده است. با این حال، پروژه با چالشهایی از جمله مشکلات تملک زمین، مسائل محیط زیستی و پیچیدگیهای فنی مواجه است. با وجود این موانع، مسئولان وزارت راه و شهرسازی تأکید کردهاند که برنامهریزیها برای تکمیل پروژه در حال انجام است.
چشمانداز آینده کریدور
کارشناسان ترانزیت بر این باورند که با تکمیل راهآهن رشت–آستارا و توسعه پایانه مرزی آستارا، ایران به شریان اصلی تجارت میان جنوب و شمال اوراسیا تبدیل خواهد شد. این همکاری سهجانبه میان تهران، باکو و مسکو نه تنها منافع اقتصادی به همراه دارد، بلکه جایگاه ژئوپلیتیکی ایران را در معادلات ترانزیتی جهان تقویت میکند.
جمعبندی
با پیشرفت پروژه راهآهن رشت–آستارا، آغاز عملیات پایانه مرزی آستارا و همکاری نزدیک ایران، روسیه و آذربایجان، طرح اتصال تهران تا سنپترزبورگ از طریق کریدور شمال–جنوب وارد مرحله تازهای شده است. این اقدامات در صورت تکمیل میتواند مسیر حملونقل کالا در منطقه را دگرگون کرده و ایران را به محور اصلی تجارت اوراسیا بدل کند.
