آن میلز؛ معمار اقتصاد سلامت در جهان در حال توسعه
آن میلز؛ معمار اقتصاد سلامت در جهان در حال توسعه
Anne Mills از برجستهترین اقتصاددانان سلامت معاصر است که نام او با سیاستگذاری نظامهای سلامت، تأمین مالی سلامت و توسعه اقتصادی در کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط گره خورده است. او نهتنها یک نظریهپرداز دانشگاهی، بلکه یکی از تأثیرگذارترین چهرهها در تبدیل دانش اقتصادی به تصمیمهای اجرایی در حوزه سلامت عمومی بهشمار میآید. بررسی زندگی علمی و فکری آن میلز، در واقع مرور بخشی مهم از تاریخ اقتصاد سلامت در نیمقرن اخیر است.
آن میلز متولد سال ۱۹۵۱ است و بخش عمده فعالیت حرفهای خود را در مدرسه بهداشت و پزشکی گرمسیری لندن (LSHTM) سپری کرده است؛ نهادی که یکی از قطبهای اصلی پژوهش در سلامت جهانی محسوب میشود. جایگاه علمی او در این مؤسسه، امکان پیوند میان پژوهشهای آکادمیک و نیازهای واقعی نظامهای سلامت را برایش فراهم کرد؛ پیوندی که به امضای فکری او تبدیل شد.
اقتصاد سلامت؛ از نظریه تا واقعیت سیاستگذاری
اقتصاد سلامت پیش از ظهور پژوهشگرانی مانند آن میلز، اغلب به مدلهای نظری و تحلیلهای انتزاعی محدود بود. آن میلز از نخستین اقتصاددانانی بود که تأکید کرد سلامت، صرفاً یک کالای اقتصادی معمولی نیست و تحلیل آن بدون درنظرگرفتن نهادها، سیاستها و ساختارهای اجتماعی به نتیجه نمیرسد. او اقتصاد سلامت را دانشی «کاربردی» میدانست؛ دانشی که باید مستقیماً در خدمت تصمیمسازی دولتها و نهادهای عمومی قرار گیرد.
تمرکز اصلی او بر کشورهای کمدرآمد و در حال توسعه بود؛ کشورهایی که با محدودیت منابع، ضعف نهادی و نابرابریهای عمیق در دسترسی به خدمات سلامت مواجهاند. از نگاه آن میلز، نسخههای آماده اقتصاددانان کشورهای توسعهیافته، بدون توجه به این واقعیتها، نهتنها کارآمد نیستند بلکه میتوانند به تشدید نابرابریها منجر شوند.
تأمین مالی سلامت؛ محور اندیشه آن میلز
یکی از مهمترین حوزههای فعالیت آن میلز، تأمین مالی نظام سلامت است. او با پژوهشهای میدانی گسترده نشان داد که اتکای بیش از حد به پرداخت مستقیم از جیب مردم، چگونه خانوارهای فقیر را در معرض فقر ناشی از هزینههای درمان قرار میدهد. تحلیلهای او نقش مهمی در گسترش مفهوم پوشش همگانی سلامت (UHC) ایفا کرد؛ مفهومی که امروز به یکی از اهداف اصلی سیاستگذاری سلامت در سطح جهانی تبدیل شده است.
آن میلز معتقد بود طراحی نظام تأمین مالی سلامت باید سه هدف را همزمان دنبال کند:
- اول، تأمین منابع پایدار برای نظام سلامت؛
- دوم، حفاظت مالی از مردم در برابر هزینههای کمرشکن درمان؛
- و سوم، توزیع عادلانه منابع میان گروههای مختلف اجتماعی.
این نگاه سهبعدی، بسیاری از اصلاحات مالی در نظامهای سلامت کشورهای آفریقایی و آسیایی را تحت تأثیر قرار داد.
سلامت بهمثابه سرمایه توسعه
در اندیشه آن میلز، سلامت نه هزینهای مصرفی بلکه سرمایهای برای توسعه اقتصادی است. او نشان داد که بهبود وضعیت سلامت، بهرهوری نیروی کار را افزایش میدهد، فقر را کاهش میدهد و مسیر رشد اقتصادی پایدار را هموار میسازد. این دیدگاه، بهویژه برای دولتهای کشورهای کمدرآمد اهمیت داشت؛ دولتهایی که همواره میان سرمایهگذاری در سلامت و سایر بخشهای اقتصادی مردد بودند.
آن میلز با تکیه بر دادههای تجربی، این تصور رایج را به چالش کشید که «کشورهای فقیر توان سرمایهگذاری در سلامت را ندارند». بهزعم او، ناتوانی واقعی نه در کمبود منابع، بلکه در ضعف سیاستگذاری و طراحی نادرست نظامهای مالی سلامت نهفته است.
عدالت و نابرابری در سلامت
عدالت اجتماعی، یکی از ستونهای فکری آن میلز است. او بارها تأکید کرده که نظام سلامت بدون توجه به نابرابریهای جنسیتی، طبقاتی و جغرافیایی، نمیتواند کارآمد باشد. پژوهشهای او نشان داد که حتی سیاستهایی که با نیت بهبود کارایی اقتصادی طراحی میشوند، اگر از منظر عدالت بررسی نشوند، ممکن است به حذف گروههای آسیبپذیر منجر شوند.
آن میلز از جمله اقتصاددانانی بود که مفهوم «دسترسی عادلانه به خدمات سلامت» را وارد ادبیات سیاستگذاری کرد و نشان داد عدالت، نه مانعی برای کارایی، بلکه شرط پایداری نظام سلامت است.
نقش جهانی و اثرگذاری سیاستی
فراتر از دانشگاه، آن میلز نقش فعالی در مشاوره به سازمانهای بینالمللی مانند سازمان جهانی بهداشت و بانک جهانی ایفا کرده است. بسیاری از گزارشهای سیاستی این نهادها در حوزه تأمین مالی سلامت و اصلاح نظامهای سلامت، متأثر از چارچوبهای تحلیلی اوست. ویژگی بارز این نقش، توجه همزمان به شواهد علمی و محدودیتهای سیاسی و اجرایی کشورها بود؛ امری که توصیههای او را واقعبینانه و قابل اجرا میکرد.
میراث فکری آن میلز
امروز آن میلز نهتنها بهعنوان یک اقتصاددان، بلکه بهعنوان معمار رویکردی نوین در اقتصاد سلامت شناخته میشود. رویکردی که اقتصاد را از برج عاج نظریهپردازی پایین آورد و آن را در خدمت بهبود واقعی زندگی انسانها قرار داد. نسل جدید پژوهشگران اقتصاد سلامت، آثار او را نهفقط بهعنوان منابع درسی، بلکه بهعنوان الگوی تفکر سیاستمحور مطالعه میکنند.
قرار دادن نام آن میلز در تقویم تاریخ اقتصاد سلامت، یادآور این حقیقت است که تحول در نظامهای سلامت، بیش از هر چیز نیازمند اندیشههایی است که هم علمی باشند و هم انسانی. اندیشههایی که سلامت را حق همگانی و زیربنای توسعه پایدار میدانند؛ همان مسیری که آن میلز در طول دههها پژوهش و سیاستگذاری پیمود.
