ویلیام جان فلنر اقتصاددانی در جستجوی تعادل میان تورم و اشتغال
ویلیام جان فلنر یکی از اقتصاددانان برجسته قرن بیستم بود که بخش مهمی از فعالیت علمی خود را به بررسی تورم، اشتغال کامل، سیاست پولی، ساختار بازار و انتظارات اقتصادی اختصاص داد. او در ۳۱ مه ۱۹۰۵ در بوداپست متولد شد و پس از تحصیل در دانشگاه بوداپست، موسسه فناوری فدرال زوریخ و دانشگاه برلین، در سال ۱۹۲۹ دکترای اقتصاد خود را دریافت کرد. فلنر در سال ۱۹۳۸ به ایالات متحده مهاجرت کرد و از اواخر دهه ۱۹۳۰ وارد فضای دانشگاهی آمریکا شد؛ مسیری که او را به یکی از چهرههای شناخته شده اقتصاد دانشگاهی و سیاستگذاری اقتصادی تبدیل کرد.
فلنر از سال ۱۹۳۹ تا ۱۹۵۲ در دانشگاه کالیفرنیا برکلی اقتصاد تدریس کرد و سپس به دانشگاه ییل پیوست. حضور او در ییل همزمان با دورهای بود که گروه اقتصاد این دانشگاه با جذب اقتصاددانان برجسته گسترش پیدا میکرد. او از سال ۱۹۵۲ تا زمان بازنشستگی در ۱۹۷۳ در ییل فعالیت داشت و از سال ۱۹۵۹ عنوان استاد استرلینگ اقتصاد را در اختیار داشت. فلنر همچنین در فاصله سالهای ۱۹۶۱ تا ۱۹۶۴ ریاست گروه اقتصاد ییل را بر عهده گرفت.
تورم و اشتغال در مرکز اندیشه اقتصادی فلنر
یکی از مهمترین محورهای پژوهشی ویلیام جان فلنر، رابطه میان تورم و اشتغال بود. اقتصادهای صنعتی پس از جنگ جهانی دوم با این پرسش روبهرو بودند که چگونه میتوان سطح بالایی از اشتغال را حفظ کرد، بدون آنکه افزایش تقاضا و نقدینگی به رشد مستمر قیمتها منجر شود. فلنر بخش قابل توجهی از آثار خود را به همین مسئله اختصاص داد. کتاب سیاستهای پولی و اشتغال کامل که در دهه ۱۹۴۰ منتشر شد، یکی از آثار مهم او درباره نقش سیاست پولی در دستیابی همزمان به اشتغال بالا و ثبات اقتصادی بود.
اهمیت این موضوع در دهه ۱۹۷۰ افزایش یافت؛ دورهای که اقتصاد آمریکا و شماری از اقتصادهای صنعتی با ترکیبی از تورم بالا، رشد ضعیف و بیکاری مواجه شدند. فلنر نسبت به این تصور که میتوان برای مدت طولانی با پذیرش تورم بیشتر، بیکاری را در سطح پایینتری نگه داشت، دیدگاهی محتاطانه داشت. او بر نقش انتظارات اقتصادی و اعتبار سیاستگذار تاکید میکرد و معتقد بود رفتار خانوارها، بنگاهها و بازارها تحت تاثیر برداشت آنها از سیاستهای آینده قرار میگیرد.
از این منظر، اگر فعالان اقتصادی انتظار داشته باشند تورم در آینده ادامه پیدا کند، این انتظار میتواند وارد قراردادهای دستمزدی، تعیین قیمت کالاها، نرخهای بهره و تصمیمهای سرمایهگذاری شود. در چنین شرایطی، کاهش تورم تنها با تغییر ابزارهای سیاست پولی امکانپذیر نیست و اعتماد بازار به تداوم سیاست ضدتورمی نیز اهمیت پیدا میکند. این موضوع بعدها به یکی از مباحث مهم اقتصاد پولی و مطالعات مربوط به اعتبار بانکهای مرکزی تبدیل شد.
فلنر در سالهای پایانی زندگی خود به طور ویژه هزینههای مهار تورم را بررسی کرد. مقالهای که او همراه با فیلیپ کیگن درباره تجربه کاهش تورم در آمریکا تهیه کرده بود، در همان سال درگذشتش منتشر شد. در این پژوهش تاکید میشد که پس از یک دوره طولانی تورمی، بازگرداندن ثبات قیمتها معمولا با هزینههای کوتاه مدت برای تولید و اشتغال همراه است. به باور آنان، هرچه سیاست ضدتورمی برای بنگاهها و خانوارها معتبرتر باشد، تعدیل انتظارات میتواند سریعتر انجام شود.
از رقابت بنگاهها تا سیاست پولی
فعالیت علمی فلنر فقط به اقتصاد کلان محدود نبود. کتاب رقابت میان معدود بنگاهها که در سال ۱۹۴۹ منتشر شد، به بررسی بازارهای انحصار چندجانبه اختصاص داشت؛ بازارهایی که در آنها تعداد محدودی بنگاه بزرگ سهم عمدهای از عرضه را در اختیار دارند. در چنین ساختاری، تصمیم یک شرکت درباره قیمت، تولید یا سرمایهگذاری میتواند واکنش مستقیم رقبای آن را به دنبال داشته باشد. فلنر تلاش کرد نشان دهد تحلیل این بازارها به چارچوبی فراتر از مدل ساده رقابت کامل نیاز دارد.
او علاوه بر ساختار بازار، درباره رشد اقتصادی، پیشرفت فناوری، سود، تصمیمگیری در شرایط عدم اطمینان و تاریخ اندیشه اقتصادی نیز پژوهش کرد. کتاب احتمال و سود در سال ۱۹۶۵ نمونهای از مطالعات او درباره رفتار اقتصادی در شرایطی بود که بنگاه یا سرمایهگذار با آیندهای قطعی روبهرو نیست. در آثار مرتبط با رشد و چرخههای اقتصادی نیز فلنر عواملی را بررسی کرد که میتوانند بر تولید، سرمایهگذاری و توسعه بلندمدت اقتصاد اثر بگذارند.
جایگاه علمی فلنر در سال ۱۹۶۹ با انتخاب او به عنوان رئیس انجمن اقتصادی آمریکا بیش از پیش تثبیت شد. او چند سال بعد، از ۱۹۷۳ تا ۱۹۷۵، به عضویت شورای مشاوران اقتصادی آمریکا درآمد. پس از بازنشستگی از دانشگاه ییل نیز فعالیت علمی خود را در واشنگتن ادامه داد و به عنوان پژوهشگر مقیم در موسسه امریکن اینترپرایز به مطالعه مسائل اقتصاد کلان و سیاستگذاری پرداخت.
فلنر همچنین از زمان شکلگیری پنل اقتصادی موسسه بروکینگز در سال ۱۹۷۰ تا پایان عمر از مشاوران فعال این مجموعه بود. بر اساس گزارش جیمز توبین، او در ۲۸ مورد از ۳۵ نشست این پنل شرکت کرد و مقالهها، دیدگاهها و نقدهای متعددی در زمینه مسائل اقتصادی ارائه داد. توبین دامنه آثار او را از اقتصاد کلان، پول و تورم تا رقابت، رشد اقتصادی، پیشرفت فناوری و تصمیمگیری در شرایط عدم اطمینان توصیف کرده است.
یکی از ویژگیهای مهم رویکرد فلنر، تلاش برای پیوند میان نظریه اقتصادی و مسائل واقعی اقتصاد بود. پرسشهایی مانند چگونگی مهار تورم بدون ایجاد رکود شدید، تاثیر انتظارات بر سیاست پولی، رفتار بنگاههای بزرگ در بازار و نقش اعتبار سیاستگذار، در بخش قابل توجهی از آثار او دیده میشود. همین گستردگی باعث شده است نتوان اندیشه اقتصادی او را تنها به یک شاخه یا مکتب مشخص محدود کرد.
ویلیام جان فلنر در ۱۵ سپتامبر ۱۹۸۳ در واشنگتن درگذشت. او تا آخرین روز زندگی همچنان به پژوهش اقتصادی مشغول بود و طبق روایت موسسه بروکینگز، قرار بود همان روز در نشست این موسسه شرکت کند. مطالعات فلنر درباره تورم، اشتغال، سیاست پولی، انتظارات و ساختار بازار همچنان بخشی از تاریخ تحول اقتصاد کلان و اقتصاد صنعتی در قرن بیستم به شمار میرود.
