برنامه تازه برای تقویت امنیت غذایی چین و سرمایه گذاری روستایی
چین برنامه تازهای برای گسترش منابع مالی بخش کشاورزی و روستاها ارائه کرده است که هدف آن، ایجاد سازوکاری پایدارتر برای تامین سرمایه مورد نیاز تولید، زیرساخت، بیمه و نوسازی روستایی تا سال ۲۰۳۰ است. این برنامه که با مشارکت شش نهاد اقتصادی و کشاورزی تهیه شده، ترکیبی از بودجه عمومی، تسهیلات بانکی، اوراق قرضه، بیمه و سرمایه خصوصی را در نظر میگیرد و امنیت غذایی چین را در کنار افزایش کارایی سرمایه گذاری روستایی در مرکز سیاستهای مالی بخش کشاورزی قرار میدهد.
بر اساس متن رسمی برنامه، منابع بودجهای مربوط به کشاورزی و مناطق روستایی باید در تخصیصهای عمومی از اولویت برخوردار باشند و حمایت مالی از مناطق اصلی تولید غلات افزایش یابد. در همین چارچوب، سازوکارهای جبران منافع برای مناطق تولیدکننده غلات، مشوقهای مالی برای شهرستانهای بزرگ تولیدکننده و هدفمندتر شدن یارانههای کشاورزی پیش بینی شده است. منابع موجود همچنین برای توسعه زیرساختهای کشاورزی، بهبود محیط زندگی روستایی و تقویت خدمات عمومی محلی به کار گرفته خواهد شد. این بخش از برنامه به صورت مستقیم با تقویت امنیت غذایی چین ارتباط دارد.
این برنامه در ۱۸ اوت ۲۰۲۶ به تصویب نهادهای مشارکت کننده رسید و در هفتم سپتامبر به صورت عمومی منتشر شد. وزارت کشاورزی و امور روستایی چین، کمیسیون ملی توسعه و اصلاحات، وزارت دارایی، بانک مرکزی و نهاد ناظر مالی از دستگاههای مشارکت کننده در تدوین آن هستند. هدف تعیین شده برای سال ۲۰۳۰، شکل گیری سازوکاری با ساختار متوازن و کارایی بالاتر است که منابع عمومی و خصوصی را برای نوسازی کشاورزی و روستاها هماهنگتر به جریان بیندازد.
افزایش نقش بانکها اوراق قرضه و وثیقههای کشاورزی
یکی از محورهای اصلی برنامه، افزایش دسترسی فعالان کشاورزی به اعتبار بانکی است. بانکها تشویق خواهند شد تسهیلات بیشتری به شهرستانهای بزرگ تولیدکننده غلات، دانههای روغنی و بذر اختصاص دهند. اولویت اعتباری به تولید پایدار غلات، تامین کالاهای اساسی، صنایع روستایی، زیرساختهای کشاورزی و نوآوری فناوری داده میشود. برنامه همچنین بر توسعه وامهای اولیه، اعتبارات متناسب با نیاز فعالان کشاورزی و اجرای سیاستهای تمدید تسهیلات برای گروههای واجد شرایط تاکید دارد.
در بخش وثیقه نیز دام زنده، تاسیسات کشاورزی، ماشین آلات، قبضهای انبار محصولات و برخی حقوق بهره برداری از داراییها به عنوان ابزارهای قابل استفاده برای تامین مالی مطرح شدهاند. برای اجرای این رویکرد، ایجاد سازوکارهای روشنتر برای احراز مالکیت، ارزش گذاری، ثبت وثیقه و واگذاری دارایی در صورت نکول در نظر گرفته شده است. این ابزارها دامنه داراییهای قابل پذیرش نزد شبکه بانکی را برای کشاورزان و بنگاههای روستایی افزایش میدهند.
دولتهای محلی نیز میتوانند در چارچوب ضوابط، بخشی از منابع اوراق قرضه ویژه و عمومی را برای پروژههای واجد شرایط روستایی اختصاص دهند. این منابع به زیرساخت، توسعه صنایع محلی و خدمات عمومی قابل تخصیص است. همزمان، شرکتهای واجد شرایط برای انتشار اوراق مرتبط با احیای روستایی مورد حمایت قرار میگیرند. برنامه تاکید دارد استفاده از ابزارهای بدهی نباید به ایجاد بدهی پنهان جدید برای دولتهای محلی منجر شود.
ابعاد مالی این سیاست در شرایطی قابل توجه است که طبق دادههای رسمی، مانده کل وامهای مرتبط با کشاورزی در چین در سال ۲۰۲۵ به حدود ۵۳.۵۷ تریلیون یوان رسیده بود. تا پایان فوریه ۲۰۲۶ نیز مانده وامهای فراگیر کشاورزی به ۱۴.۵۲ تریلیون یوان رسید که ۱۰.۳۴ درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل بود. میانگین نرخ وامهای جدید این بخش در دو ماه نخست ۲۰۲۶ نیز ۴.۰۵ درصد اعلام شد که ۰.۴۶ واحد درصد نسبت به یک سال قبل کاهش داشت.
گسترش بیمه کشاورزی و ورود سرمایه خصوصی به روستاها
بخش دیگری از برنامه به توسعه پوشش بیمه برای محصولات اساسی اختصاص دارد. چین قصد دارد بیمه کامل هزینه تولید و بیمه درآمد کشت را برای برنج، گندم، ذرت و سویا تقویت کند و در کنار آن، پوشش محصولات ویژه هر منطقه، زمینهای کشاورزی و ماشین آلات را گسترش دهد. سازوکارهای ضمانت وام و تقسیم ریسک میان نهادهای مالی نیز تقویت خواهد شد تا ریسک فعالیت کشاورزان و وام گیرندگان این بخش بهتر مدیریت شود. گسترش این پوششها نیز بخشی از پشتیبانی مالی امنیت غذایی چین به شمار میرود.
آمار رسمی نشان میدهد بازار بیمه کشاورزی چین در سال ۲۰۲۵ بیش از ۱۵۵ میلیارد یوان حق بیمه ثبت کرده و برای ۱۲۵ میلیون مورد از خانوارها و بهره برداران کشاورزی بیش از ۵.۲ تریلیون یوان پوشش ریسک فراهم کرده است. در دو ماه نخست ۲۰۲۶ نیز بیمه کشاورزی برای ۲۱ میلیون مورد از کشاورزان حدود ۰.۹ تریلیون یوان پوشش ریسک ایجاد کرده است. این ارقام جایگاه بیمه را در ساختار تامین مالی و مدیریت ریسک کشاورزی چین نشان میدهد.
اهمیت برنامه جدید برای امنیت غذایی چین همزمان با سطح بالای تولید غلات مطرح شده است. اداره ملی آمار چین اعلام کرده تولید غلات در سال ۲۰۲۵ به ۷۱۴.۸۸ میلیون تن رسید که ۱.۲ درصد بیشتر از سال قبل بود. در تابستان ۲۰۲۶ نیز تولید غلات تابستانی به ۱۵۰.۷۵ میلیون تن افزایش یافت. جهت گیری جدید تامین مالی قرار است منابع بیشتری را به حفظ تولید، فناوری کشاورزی، توسعه بذر، تجهیزات و زیرساختهای مورد نیاز عرضه مواد غذایی منتقل کند.
سرمایه خصوصی نیز در این ساختار نقش گستردهتری خواهد داشت. برنامه از ایجاد صندوقهای احیای روستایی با سازوکار بازار، تامین مالی شرکتهای کشاورزی واجد شرایط از طریق بازار سرمایه و انتشار ابزارهای مالی مرتبط حمایت میکند. پروژههای واجد شرایط میتوانند از صندوقهای سرمایه گذاری املاک و مستغلات زیرساختی استفاده کنند. تعاونیها و مجموعههای اقتصادی روستایی نیز میتوانند زمین، املاک و دیگر داراییهای خود را در همکاری با شرکتها برای پروژههای انرژی خورشیدی، بادی، برق آبی و زیست توده به کار گیرند.
شیائو هونگوی، پژوهشگر مرکز اطلاعات دولتی چین، در ارزیابی این برنامه گفته است تامین مالی روستایی مدتها با پرسشهایی درباره منبع پول، محل مصرف و نحوه نظارت بر آن روبهرو بوده و چارچوب تازه این موضوعات را در سازوکاری هماهنگتر قرار میدهد. برنامه همچنین بر تقویت نظارت بر چرخه کامل پروژههای سرمایه گذاری، کنترل جریان منابع مالی، سنجش عملکرد و استفاده از نتایج ارزیابی برای تخصیص بودجههای بعدی تاکید کرده است.
