نرخ سوم بنزین از بامداد ۱۷ شهریور به ۱۰ هزار تومان رسید
از ساعت صفر بامداد ۱۷ شهریور ۱۴۰۵، نرخ سوم بنزین که عمده عرضه آن از طریق کارت اضطراری جایگاههای سوخت انجام میشود، از لیتری ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان افزایش یافت. این تغییر فقط به سوختی مربوط است که خارج از سهمیههای اول و دوم و با کارت جایگاه دریافت میشود و قیمت دو سهمیه یارانهای خودروهای شخصی در این مرحله تغییری نکرده است.
اعلام رسمی زمان اجرای نرخ جدید ابتدا از سوی سخنگوی دولت انجام شد و پس از آن مدیران حوزه پالایش و پخش درباره جزئیات اجرایی توضیح دادند. سهمیه ماهانه خودروهای شخصی همچنان شامل ۶۰ لیتر بنزین با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۵۰ لیتر با نرخ ۳۰۰۰ تومان است. در نتیجه، مجموع ۱۱۰ لیتر سهمیه نخست و دوم با قیمتهای قبلی در کارت سوخت شخصی باقی میماند و مصرف مازاد، در صورت استفاده از کارت جایگاه، با نرخ جدید محاسبه میشود.
کرامت ویس کرمی، مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی ایران، اعلام کرده است که کارتهای اضطراری جایگاهها همچنان در دسترس مصرف کنندگان خواهد بود و محدودیت تازهای برای استفاده از آنها در نظر گرفته نشده است. بنابراین تغییر قیمت به معنای حذف کارت جایگاه یا توقف عرضه بنزین خارج از سهمیه نیست.
سهمیههای یارانهای خودروها و موتورسیکلتها ثابت ماند
طبق اعلام شرکت ملی پخش، سهمیههای اول و دوم خودروهای شخصی بدون تغییر باقی مانده و برآورد این شرکت نشان میدهد همین دو سهمیه میتواند نیاز حدود ۸۵ درصد مصرف کنندگان را پوشش دهد. در مقابل، حدود ۱۵ درصد برای تامین بخشی از نیاز خود به کارت جایگاه وابسته هستند. این گروه از بامداد ۱۷ شهریور برای هر لیتر بنزینی که با نرخ سوم بنزین دریافت میکنند، دو برابر نرخ قبلی پرداخت خواهند کرد.
برای موتورسیکلتها نیز ارقام قبلی پابرجاست. در هر ماه ۲۵ لیتر بنزین با قیمت ۱۵۰۰ تومان و ۲۰ لیتر دیگر با قیمت ۳۰۰۰ تومان روی کارت سوخت این وسایل نقلیه قرار میگیرد. افزایش نرخ سوم، این دو مقدار را تغییر نمیدهد و بهای ۱۰ هزار تومانی فقط هنگام دریافت سوخت خارج از سهمیههای یاد شده اعمال میشود.
ساختار سه نرخی بنزین که از سال گذشته شکل گرفته بود نیز حفظ شده است. در اصلاحات قبلی، برای برخی گروههای خودرویی از جمله شماری از خودروهای خارجی و مالکان دارای بیش از یک خودرو، نحوه تخصیص سهمیه تغییر کرده بود و بخشی از سوخت آنها با نرخ سوم محاسبه میشد. به همین دلیل افزایش فعلی نرخ جایگاه، بیشترین اثر مستقیم را بر مصرفی دارد که خارج از سهمیههای یارانهای انجام میشود.
فاصله تولید و مصرف بنزین و هدف گذاری برای کاهش تقاضا
آمارهای اعلام شده از سوی شرکت ملی پخش نشان میدهد مصرف بنزین در ماههای اخیر بالاتر از تولید روزانه قرار داشته است. ویس کرمی گفته در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۵، میانگین تولید روزانه بنزین حدود ۱۲۲ میلیون لیتر و میانگین مصرف حدود ۱۳۲ میلیون لیتر بوده است. به این ترتیب، فاصله میان تولید و مصرف به طور متوسط به روزانه ۱۰ میلیون لیتر رسیده است.
تقاضا در ادامه تابستان نیز بالا ماند. میزان بنزین توزیع شده در مرداد به طور متوسط روزانه حدود ۱۳۸ میلیون لیتر بود و طی نیمه نخست شهریور این رقم به حدود ۱۴۵ میلیون لیتر افزایش یافت. تولید روزانه در همین مقطع تا حدود ۱۳۵ میلیون لیتر اعلام شد؛ ارقامی که نشان میدهد مصرف همچنان بالاتر از ظرفیت تولید قرار داشته است.
مدیرعامل شرکت ملی پخش همچنین به تجربه مرحله قبلی ساختار سه نرخی اشاره کرده است. به گفته او، میانگین مصرف روزانه از ابتدای سال ۱۴۰۴ تا ۲۲ آذر حدود ۱۳۱ میلیون لیتر بود و پس از اجرای مرحله قبلی طرح، تا پایان همان سال به حدود ۱۲۴ میلیون لیتر کاهش یافت. بر همین مبنا، شرکت ملی پخش پیش بینی کرده است افزایش نرخ سوم بنزین از ۵ هزار به ۱۰ هزار تومان بتواند دست کم ۳ میلیون لیتر از مصرف روزانه بنزین بکاهد و بخشی از تقاضا را به سمت سی ان جی منتقل کند.
مسئولان حوزه سوخت در کنار ابزار قیمتی، بر استفاده از حمل و نقل عمومی و ظرفیت سی ان جی نیز تاکید کردهاند. هدف اعلام شده این است که استفاده از کارت سوخت شخصی افزایش یابد و کارت اضطراری جایگاه بیشتر در مواردی به کار رود که سهمیه موجود پاسخگوی نیاز ماهانه نیست. با ثابت ماندن دو نرخ یارانهای، اثر مستقیم افزایش قیمت بر هزینه سوخت خانوارها به میزان مصرف خارج از سهمیه آنها وابسته خواهد بود.
برای ناوگان تاکسیهای اینترنتی نیز اقداماتی با هدف کنترل هزینه سوخت مطرح شده است. محمد صادق عظیمی فر، معاون وزیر نفت، از پیگیری دو مسیر شامل دوگانه سوز کردن بخشی از این ناوگان و اختصاص سهمیه مازاد بر مبنای پیمایش خبر داده است. طرح سهمیه مبتنی بر پیمایش به صورت آزمایشی در استانهای کرمان و سیستان و بلوچستان اجرا شده و نتایج آن برای امکان توسعه به دیگر استانها در دست بررسی است.
سخنگوی دولت هنگام اعلام نرخ جدید گفته بود درآمد حاصل از افزایش قیمت کارت جایگاه برای معیشت مردم در نظر گرفته خواهد شد. مقامهای وزارت نفت نیز درباره تاکسیهای اینترنتی اعلام کردهاند که با اجرای سازوکارهای پیش بینی شده، افزایش نرخ سوم بنزین نباید به تنهایی مبنای افزایش کرایه این ناوگان باشد. معاون وزیر نفت گفته است پس از بررسی نتایج اجرای آزمایشی سهمیه مبتنی بر پیمایش، امکان تعمیم این سازوکار به سراسر کشور ارزیابی خواهد شد.
