شرکتهای آمریکایی به نفت پاکستان چشم دوختند
خبرگزاری اقتصاد – ۲۷ اوت ۲۰۲۵
شرکتهای آمریکایی در روزهای اخیر توجه ویژهای به بخش نفت و گاز پاکستان نشان دادهاند. این روند پس از آن شدت گرفت که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در یک پست شبکه اجتماعی ادعا کرد پاکستان دارای ذخایر عظیم نفتی است. انتشار این سخنان موجی از علاقه شرکتهای آمریکایی به ظرفیتهای انرژی پاکستان را برانگیخته است و مقامهای رسمی دو کشور از آغاز مذاکرات خبر دادهاند.
دیدار مقامهای پاکستان و آمریکا
به گزارش منابع رسمی، هفته گذشته علی پرویز مالک، وزیر نفت پاکستان، در اسلامآباد با ناتالی ای. بیکر، کاردار ایالات متحده در پاکستان، دیدار کرد. موضوع اصلی این دیدار بررسی تقویت همکاریهای دو کشور در بخش انرژی بود. بر اساس بیانیه وزارت نفت پاکستان، بیکر تأکید کرد که علاقه شدیدی از سوی شرکتهای آمریکایی برای حضور در بخش نفت، گاز و معادن پاکستان وجود دارد. وی افزود که سفارت آمریکا به طور فعال ارتباط مستقیم میان شرکتهای آمریکایی و طرفهای پاکستانی را تسهیل خواهد کرد.
تأثیر سخنان ترامپ
این تحولات پس از آن آغاز شد که ترامپ در ژوئیه سال جاری در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» نوشت که پاکستان دارای ذخایر نفتی عظیمی است. این ادعا با برآوردهای موجود مغایرت دارد اما توجه سرمایهگذاران و فعالان بخش انرژی را به این کشور جلب کرد. همزمانی این موضوع با اختلافات تجاری ترامپ با هند نیز اهمیت بیشتری به آن داده است. رئیسجمهور آمریکا اخیراً دهلینو را به خاطر خرید نفت از روسیه سرزنش کرده و حتی تهدید به مجازاتهای اقتصادی کرده بود. وی در ادامه گفت اسلامآباد ممکن است روزی نفت به همسایه خود بفروشد.
واکنش کارشناسان انرژی در پاکستان
با وجود توجه رسانهها به اظهارات ترامپ، برخی کارشناسان انرژی در پاکستان این ادعاها را سیاسی توصیف کردهاند. معین رضا خان، مدیرعامل سابق شرکت «پاکستان پترولیوم لیمیتد»، گفت اگر پاکستان ذخایر نفتی عظیمی داشت، شرکتهای خارجی این کشور را ترک نمیکردند. او تأکید کرد که سخنان اخیر بیشتر جنبه سیاسی دارد تا فنی.
برآوردهای مختلف درباره ذخایر نفت
مقامات پاکستانی گاهی به تخمین سال ۲۰۱۳ اداره اطلاعات انرژی آمریکا استناد میکنند که میزان ۹.۱ میلیارد بشکه نفت شیل قابل استخراج برای پاکستان برآورد شده بود. با این حال، تحلیلگران داخلی این رقم را بسیار اغراقآمیز میدانند. اقبال جاوید، کارشناس شرکت «عارف حبیب» در کراچی، برآورد کرده است که ذخایر واقعی پاکستان حدود ۲۳۸ میلیون بشکه است؛ رقمی بسیار کمتر از آنچه توسط مقامهای آمریکایی مطرح شده است.
شرکت تحقیقاتی «ریستاد انرژی» نیز اعلام کرده است که کشورهای بزرگ تولیدکننده نفت جهان مانند عربستان سعودی، روسیه و ایالات متحده دارای میلیاردها بشکه نفت قابل استخراج هستند اما پاکستان در این مقایسه سهم بسیار اندکی دارد. در بیش از یک دهه اخیر، هیچ کشف مهمی در زمینه نفت در پاکستان انجام نشده است و تنها دو میدان بزرگ نفتی در سالهای ۲۰۰۹ و ۲۰۱۱ کشف شدهاند.
خروج شرکتهای بزرگ از پاکستان
در سالهای اخیر بسیاری از شرکتهای بزرگ خارجی از بازار پاکستان خارج شدهاند. شرکت «شل» پس از ۷۵ سال فعالیت در سال ۲۰۲۳ این کشور را ترک کرد. «کویت پترولیوم» نیز پس از چهار دهه، روند خروج خود را آغاز کرد. شرکت «توتال انرژی» سهام خود در یک تجارت سوخت را فروخت و شرکتهای «اِنی اسپا» و «اکسون موبیل» در سال ۲۰۱۹ عملیات حفاری فراساحلی را متوقف کردند، زیرا به ذخایر قابل توجهی دست پیدا نکردند.
شرکت مجارستانی MOL که از سال ۱۹۹۹ در پاکستان فعالیت دارد، یکی از معدود شرکتهای خارجی باقیمانده است اما این شرکت هم در میان تعداد کاهشی از سرمایهگذاران خارجی قرار دارد.
مناقصههای جدید برای اکتشاف
دولت پاکستان تلاش میکند با ایجاد فرصتهای تازه برای سرمایهگذاری خارجی، حضور شرکتهای بینالمللی در بخش انرژی را تقویت کند. اوایل امسال وزارت نفت این کشور مناقصهای برای ۴۰ بلوک فراساحلی از جمله در حوضه سند اعلام کرد. انتظار میرود این مناقصهها در ماه اکتبر برگزار شوند.
انس فاروق، مدیر ارشد مالی شرکت «توسعه نفت و گاز» پاکستان، اعلام کرد که مذاکراتی با چند شرکت آمریکایی درباره این مناقصهها در حال انجام است. وی جزئیات بیشتری ارائه نکرد اما تأکید کرد که گفتگوها در سطح پیشرفتهای قرار دارد.
وضعیت تولید نفت پاکستان
طبق دادههای آژانس بینالمللی انرژی، تولید نفت پاکستان از سال ۲۰۱۸ که به اوج رسید، روندی نزولی داشته است. این کشور اکنون بخش بزرگی از نیاز خود را از طریق واردات تأمین میکند. بر اساس آمار بانک مرکزی پاکستان، این کشور سالانه حدود ۱۱ میلیارد دلار برای خرید نفت هزینه میکند که معادل نزدیک به یکپنجم کل واردات آن است.
اهمیت اقتصادی اکتشافات جدید
در صورت موفقیت مناقصههای پیشِرو و کشف میادین جدید، تولید نفت داخلی پاکستان افزایش خواهد یافت و فشار بر تراز تجاری این کشور کاهش مییابد. هر کشف تازهای میتواند از هزینههای سنگین واردات بکاهد و منابع ارزی بیشتری برای دولت آزاد کند.
هشدار تحلیلگران بینالمللی
با وجود علاقه شرکتهای آمریکایی به بازار انرژی پاکستان، برخی تحلیلگران بینالمللی هشدار دادهاند که موانع متعددی پیشِروی سرمایهگذاری وجود دارد. مایکل کوگلمن، عضو ارشد بنیاد آسیا و اقیانوسیه کانادا، گفت: «به دلیل کمبود فناوری، ضعف زیرساختها و چالشهای امنیتی، ریسکهای زیادی برای سرمایهگذاران خارجی در پاکستان وجود دارد. اگر این موانع به راحتی قابل رفع بود، تاکنون شاهد بهرهبرداری گستردهتر از ذخایر انرژی در پاکستان بودیم.»
جمعبندی خبری
علاقه تازه شرکتهای آمریکایی به نفت و گاز پاکستان در پی سخنان رئیسجمهور آمریکا، زمینهساز دور جدیدی از همکاریها میان اسلامآباد و واشنگتن شده است. در حالی که دولت پاکستان برای جذب سرمایهگذاری خارجی مناقصههای جدیدی را اعلام کرده، کارشناسان داخلی و خارجی درباره واقعی بودن ذخایر عظیم مورد ادعای ترامپ تردید دارند. با این وجود، مقامات پاکستانی این روند را فرصتی برای تقویت بخش انرژی و کاهش وابستگی به واردات میدانند.
