موج گرما در اروپا؛ زیانهای اقتصادی کشورهای جنوبی تا دو و نیم درصد از تولید ناخالص داخلی
بر اساس گزارشهای جدید منتشر شده از سوی منابع معتبر بینالمللی، موجهای گرما در اروپا تاثیرات اقتصادی قابل توجهی بر جای گذاشته و موجب کاهش بهرهوری نیروی کار و افت تولید ناخالص داخلی در بسیاری از کشورهای این قاره شده است.
سال گذشته میلادی، به عنوان گرمترین سال ثبتشده در تاریخ، موجب ثبت رکوردهایی بیسابقه در دما در سراسر اروپا شد. این دماها از سطوح پیشین از سال ۱۸۵۰ تاکنون فراتر رفته و هشدارهایی جدی درباره روند فزاینده گرمایش زمین در قاره اروپا به دنبال داشته است.
طبق گزارش وضعیت آبوهوای اروپا، این منطقه با سرعتی بیش از میانگین جهانی در حال گرم شدن است. از دهه ۱۹۸۰ تاکنون، دمای اروپا بیش از دو برابر میانگین جهانی افزایش یافته و این مسأله اقتصاد کشورهای اروپایی را به چالش کشیده است.
بر اساس نتایج مطالعهای که در مجله علمی “نیچر کامیونیکیشنز” منتشر شده، پژوهشگران به بررسی تاثیرات موجهای گرما در سالهای ۲۰۰۳، ۲۰۱۰، ۲۰۱۵ و ۲۰۱۸ پرداختهاند. این بررسیها با مقایسه دادهها با دوره مرجع ۱۹۸۱ تا ۲۰۱۰ انجام شده است.
در این سالهای فوقالعاده گرم، تخمین زده شده است که مجموع زیان اقتصادی ناشی از موج گرما در کشورهای عضو اتحادیه اروپا، بریتانیا و اعضای انجمن تجارت آزاد اروپا (EFTA) بین ۰.۳ تا ۰.۵ درصد از تولید ناخالص داخلی این منطقه بوده است. این ارقام حدود ۱.۵ تا ۲.۵ برابر متوسط زیان سالانه ناشی از گرمای شدید در دوره ۱۹۸۱ تا ۲۰۱۰ است که حدود ۰.۲ درصد برآورد میشود.
این برآوردها بر این فرض استوارند که هیچگونه اقدامات پیشگیرانه یا سازگارکنندهای در برابر موج گرما اجرا نشده باشد. بر همین اساس، پیشبینی میشود که میانگین زیان اقتصادی ناشی از موجهای گرما در بازه زمانی ۲۰۳۵ تا ۲۰۴۵ به ۰.۷۷ درصد از تولید ناخالص داخلی افزایش یابد و در دهههای بعد به بیش از ۱.۱۴ درصد برسد.
در میان کشورهای اروپایی، کشورهای جنوب این قاره بیشترین آسیب اقتصادی را از موجهای گرما متحمل میشوند
بر اساس پیشبینیها، کشورهایی نظیر قبرس، کرواسی، پرتغال، مالت، اسپانیا و رومانی با زیانهایی بالغ بر منفی ۲.۵ درصد از تولید ناخالص داخلی مواجه خواهند شد.
همچنین یونان و ایتالیا با زیانهای حدود ۲.۱۷ درصد و فرانسه با زیان حدود ۱.۴۶ درصد تا دهه ۲۰۶۰، از جمله کشورهای آسیبپذیر محسوب میشوند. علت اصلی این آسیبپذیری، آبوهوای گرمتر این کشورها و شدت یافتن موجهای گرما در این مناطق عنوان شده است.
در مقابل، کشورهای شمالیتر مانند انگلیس، ایرلند، دانمارک، هلند و بلژیک با تاثیرات اقتصادی کمتری مواجه خواهند شد. حتی در بدبینانهترین سناریوها نیز، زیان اقتصادی این کشورها از ۰.۵ درصد تولید ناخالص داخلی فراتر نمیرود. با این حال، روند کلی برای تمام کشورهای اروپایی کاهشی بوده و نشانههایی از بدتر شدن اثرات گرمای شدید در آینده مشاهده میشود.
در کنار کاهش تولید ناخالص داخلی، کاهش بهرهوری نیروی کار نیز یکی دیگر از اثرات مستقیم موجهای گرما است
گزارش جدید سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) در سال ۲۰۲۴، که اطلاعات ۲۳ کشور شامل ۲۱ کشور اروپایی، ژاپن و کره جنوبی را پوشش میدهد، نشان میدهد که دمای بالا ارتباط مستقیم با افت بهرهوری نیروی کار دارد.
این گزارش با استفاده از دادههای اقلیمی و اطلاعات مالی بیش از ۲.۷ میلیون شرکت بین سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۱، نشان داده است که افزایش روزهای گرم و وقوع موجهای گرما منجر به افت بهرهوری میشود. برآوردها حاکی از آن است که افزایش ۱۰ روز دمای بالای ۳۵ درجه سانتیگراد در یک سال میتواند موجب کاهش ۰.۳ درصدی بهرهوری سالانه شود. در دمای بالاتر از ۴۰ درجه سانتیگراد، این رقم به بیش از ۱.۵ درصد و در برخی موارد تا ۱.۹ درصد افزایش مییابد.
این اثرات بسته به شدت گرما و شرایط منطقهای متفاوت است، اما در شدیدترین سناریوها، کاهش بهرهوری ممکن است به منفی ۲.۷ درصد نیز برسد. طبق شبیهسازیهای انجام شده، اسپانیا بیشترین کاهش بهرهوری را ثبت کرده است؛ با افتی حدود ۰.۲۲ درصد در فاصله سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۱. پس از آن، فرانسه و مجارستان با کاهش ۰.۱۳ درصدی قرار دارند. کشورهای دیگری نظیر بلغارستان، اسلوونی، ایتالیا و رومانی نیز کاهشهایی بیش از ۰.۱ درصد تجربه کردهاند.
همچنین شبیهسازیهایی که اثرات گرمایش دو درجهای را بر بهرهوری بررسی کردهاند، نشان میدهد که در صورت افزایش دمای میانگین به این سطح، بهرهوری نیروی کار در اسپانیا ممکن است بیش از ۰.۸ درصد کاهش یابد و در ایتالیا و بلغارستان نیز افتی حدود ۰.۵ درصد به ثبت برسد.
در حالی که کشورهای شمالی نظیر دانمارک و فنلاند کاهشهای کمتری را تجربه خواهند کرد، اما روند عمومی نشاندهنده نیاز فوری به اقدامات سازگاری در تمام مناطق اروپاست. برخی کشورها هماکنون تدابیری مانند تغییر ساعات کاری در فصول گرم یا اجرای سیستمهای هشدار زودهنگام را اتخاذ کردهاند، اما کارشناسان تاکید دارند که این اقدامات باید در سراسر اروپا گسترش یابد.
بر اساس این یافتهها، موجهای گرما نهتنها چالشی محیطزیستی، بلکه تهدیدی اقتصادی برای بسیاری از کشورهای اروپایی محسوب میشود و در صورت عدم اجرای اقدامات سازگارکننده، زیانهای اقتصادی آن در دهههای آینده فزاینده خواهد بود.
