رشد تولید و صادرات نفت ایران در شرایط رکود اقتصادی
آمارهای رسمی منتشرشده از سوی نشان میدهد که با وجود ثبت رکود اقتصادی در نیمه نخست سال ۱۴۰۴، بخش نفت کشور با رشد مثبت در تولید و صادرات همراه بوده است. بر اساس این آمارها، تولید و صادرات نفت در ششماهه نخست سال جاری رشدی معادل ۱.۱ درصد را تجربه کرده؛ رشدی که همزمان با کاهش تولید ناخالص داخلی کشور محقق شده است.
به گزارش، بانک مرکزی در تازهترین گزارش خود، وضعیت رشد اقتصادی کشور در ششماهه نخست سال ۱۴۰۴ را منتشر کرده است. مطابق این گزارش، تولید ناخالص داخلی کشور به قیمت پایه و به قیمت ثابت سال ۱۴۰۰، از رقم ۴۰ هزار و ۲۸۳.۹ هزار میلیارد ریال در ششماهه نخست سال ۱۴۰۳ به ۴۰ هزار و ۲۴.۱ هزار میلیارد ریال در مدت مشابه سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است. این کاهش، بیانگر ثبت نرخ رشد منفی ۰.۶ درصدی اقتصاد کشور در این بازه زمانی است.
بر اساس دادههای ارائهشده، کاهش رشد اقتصادی کشور در نیمه نخست سال جاری در شرایطی رقم خورده که بخش نفت، برخلاف بسیاری از بخشهای اقتصادی، روندی افزایشی را ثبت کرده است. طبق اعلام رسمی وزارت نفت و محاسبات انجامشده در حسابهای ملی فصلی، ارزش افزوده بخش نفت در ششماهه نخست سال ۱۴۰۴ نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش یافته و رشد ۱.۱ درصدی را نشان میدهد.
گزارش بانک مرکزی حاکی از آن است که در این دوره، بخش نفت سهمی معادل ۰.۱ واحد درصد از رشد اقتصادی کشور را به خود اختصاص داده است. این رشد عمدتاً ناشی از افزایش تولید نفت خام، افزایش صادرات نفت و همچنین رشد تولید فرآوردههای نفتی بوده است؛ عواملی که در مجموع موجب افزایش ارزش افزوده این بخش شدهاند.
برآوردهای اولیه نشان میدهد ارزش افزوده گروه نفت در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ به قیمت ثابت سال ۱۴۰۰، رقمی معادل ۳ هزار و ۲۸۶.۲ هزار میلیارد ریال بوده است. این در حالی است که سایر بخشهای اقتصادی کشور در همین بازه زمانی با کاهش ارزش افزوده مواجه شدهاند و نقش کاهندهای در رشد اقتصادی کل کشور داشتهاند.
بر اساس این گزارش، افت رشد اقتصادی کشور عمدتاً ناشی از کاهش ارزش افزوده در بخشهای صنعت، ساختمان و کشاورزی بوده است. سهم ارزش افزوده هر یک از این بخشها در نرخ رشد منفی ۰.۶ درصدی تولید ناخالص داخلی بهترتیب منفی ۰.۷ درصد برای صنعت، منفی ۰.۶ درصد برای ساختمان و منفی ۰.۴ درصد برای بخش کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری برآورد شده است.
در بخش کشاورزی، ارزش افزوده این گروه در ششماهه نخست سال ۱۴۰۴ به قیمت ثابت سال ۱۴۰۰، معادل ۵ هزار و ۵۶۲.۵ هزار میلیارد ریال محاسبه شده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته، کاهش ۲.۹ درصدی را نشان میدهد. این کاهش بر اساس آمارهای پایه دریافتی از وزارت جهاد کشاورزی و مربوط به تولید محصولات زراعی، باغی، دامی و شیلات برآورد شده است.
کاهش تولید برخی محصولات اساسی از جمله گندم، جو، پسته و خرما از جمله عوامل مؤثر بر افت ارزش افزوده بخش کشاورزی در نیمه نخست سال جاری عنوان شده است. این کاهش تولید، در کنار سایر عوامل، موجب شده سهم این بخش در رشد اقتصادی کشور منفی باشد.
در بخش صنایع و معادن نیز وضعیت مشابهی گزارش شده است. بر اساس دادههای بانک مرکزی، گروه صنایع و معادن در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ نرخ رشد منفی ۳.۴ درصدی را ثبت کرده که در مقایسه با دوره مشابه سال قبل، ۵.۲ واحد درصد کاهش یافته است. این گروه سهمی معادل منفی یک واحد درصد از نرخ رشد منفی ۰.۶ درصدی اقتصاد کشور را به خود اختصاص داده است.
در جزئیات بیشتر، ارزش افزوده بخش صنعت با رشد منفی ۲.۶ درصد، استخراج معدن با رشد منفی ۴.۶ درصد، ساختمان با رشد منفی ۱۲.۹ درصد، تأمین برق، گاز و تهویه هوا با رشد منفی ۰.۱ درصد و بخش آبرسانی، مدیریت پسماند، فاضلاب و فعالیتهای تصفیه با رشد منفی ۲.۶ درصد همراه بودهاند.
در مقابل، گروه خدمات در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ رشد مثبتی را ثبت کرده است. بر اساس گزارش بانک مرکزی، ارزش افزوده گروه خدمات در این بازه زمانی رشد ۱.۸ درصدی داشته و سهم آن از رشد اقتصادی منفی ۰.۶ درصدی تولید ناخالص داخلی، حدود ۰.۸ واحد درصد برآورد شده است.
در مجموع، آمارهای رسمی نشان میدهد که اقتصاد ایران در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ با کاهش رشد اقتصادی مواجه بوده، اما در همین شرایط، بخش نفت بهعنوان یکی از بخشهای اصلی اقتصاد کشور، رشد مثبتی را در تولید و صادرات تجربه کرده است. این رشد در حالی به ثبت رسیده که بسیاری از بخشهای اقتصادی کشور با افت تولید و کاهش ارزش افزوده روبهرو بودهاند.
بانک مرکزی تأکید کرده است که ارقام ارائهشده در این گزارش بر اساس محاسبات اولیه و دادههای آماری موجود تهیه شده و ممکن است در گزارشهای نهایی مورد بازنگری قرار گیرد. با این حال، دادههای فعلی تصویری از وضعیت کلی اقتصاد کشور و عملکرد بخشهای مختلف اقتصادی در ششماهه نخست سال ۱۴۰۴ ارائه میدهد.
