قیمت دلار در مسیر آرامش موقت و انتظار برای محرک تازه
بازار ارز پس از ثبت نوسانهای سنگین در هفتههای گذشته، در میانه مرداد وارد دورهای کم شتابتر شده است. دادههای بازار آزاد در روز پنجشنبه ۱۵ مرداد ۱۴۰۵، قیمت فروش دلار را در محدوده ۱۸۷ هزار و ۳۰۰ تا ۱۸۷ هزار و ۶۰۰ تومان نشان میدهد. این سطح در مقایسه با قلههای نزدیک به ۱۹۵ هزار تومان که طی یک ماه اخیر دیده شد، پایینتر است؛ با این حال فاصله نرخ جاری با کف یک ماهه بازار همچنان قابل توجه باقی مانده است. کاهش دامنه تغییرات روزانه و عقب نشینی بخشی از خریداران کوتاه مدت، فضای معاملات را آرامتر کرده، اما این آرامش هنوز به معنی شکل گیری یک مسیر نزولی تثبیت شده نیست.
بررسی دامنه قیمت در سی روز گذشته نشان میدهد دلار آزاد بین حدود ۱۷۵ هزار و ۹۵۰ تومان تا ۱۹۵ هزار و ۳۵۰ تومان حرکت کرده است. گستردگی این فاصله نشان میدهد قیمت دلار در دوره اخیر بیش از همیشه به تغییر انتظارات، شدت تقاضای احتیاطی و سرعت ورود و خروج معاملهگران واکنش نشان داده است. هنگامی که نگرانی از جهش فوری کاهش مییابد، تقاضایی که با هدف پوشش ریسک یا حفظ ارزش دارایی وارد بازار شده بود، بخشی از قدرت خود را از دست میدهد. در چنین وضعی، حتی بدون افزایش چشمگیر عرضه، امکان کاهش موقت نرخ و کم شدن حجم معاملات فراهم میشود.
فشارهای تورمی هنوز از بازار ارز فاصله نگرفتهاند
آمارهای کلان اقتصادی نشان میدهد زمینههای بنیادی اثرگذار بر بازار ارز همچنان فعال هستند. بر پایه گزارشهای منتشر شده از دادههای بانک مرکزی، حجم نقدینگی در پایان سال ۱۴۰۴ به حدود ۱۵ هزار و ۵۸۱ هزار میلیارد تومان رسید و رشد دوازده ماهه آن ۵۳.۳ درصد ثبت شد. رشد پایه پولی نیز در همان مقطع به ۶۱.۵ درصد رسید. افزایش حجم پول در شرایطی که عرضه کالا، خدمات و ارز متناسب با آن گسترش پیدا نکند، میتواند فشار بر سطح عمومی قیمتها و بازار داراییها را حفظ کند. به همین علت، افت چند روزه دلار به تنهایی برای تایید بهبود پایدار متغیرهای پولی کافی نیست.
دادههای تورمی تیر ۱۴۰۵ نیز تصویر مشابهی ارائه میکند. نرخ تورم ماهانه خانوارهای کشور ۳.۱ درصد، تورم سالانه ۶۶ درصد و تورم نقطه به نقطه ۸۷.۹ درصد اعلام شده است. کاهش نسبی شتاب تورم ماهانه در مقایسه با خرداد میتواند از شدت افزایش قیمتها در یک بازه کوتاه بکاهد، اما بالا ماندن تورم سالانه و نقطه به نقطه همچنان انتظارات اقتصادی را تحت تاثیر قرار میدهد. در بازاری که فعالان آن نرخ ارز را معیاری برای برآورد هزینه جایگزینی کالا، مواد اولیه و دارایی میدانند، استمرار تورم بالا میتواند مانع از تثبیت کاهشهای مقطعی شود.
از سوی دیگر، بازار ارز فقط به حجم پول واکنش نشان نمیدهد. وضعیت درآمدهای ارزی، نیاز واردکنندگان، زمان بندی تسویه تعهدات تجاری، عرضه صادرکنندگان و میزان دسترسی بنگاهها به ارز رسمی نیز بر تعادل روزانه بازار اثر دارد. هرچه فاصله میان نیاز واقعی بخش تولید و تجارت با عرضه قابل دسترس بیشتر شود، فشار تقاضا میتواند دوباره افزایش یابد. در مقابل، عرضه منظم ارز و کاهش نیازهای انباشته تجاری قادر است نوسانهای کوتاه مدت را محدود کند. به همین دلیل، جهت بازار در هفتههای آینده به ترکیب جریان نقدی، عرضه ارز و رفتار انتظاری معاملهگران وابسته خواهد بود.
مرزهای مهم قیمت دلار و اثر بازارهای جهانی
از نگاه رفتاری و فنی، محدوده ۱۹۰ هزار تومان همچنان یکی از مرزهای مهم بازار محسوب میشود. دلار طی هفتههای اخیر چند بار در اطراف این سطح معامله شده و هر بار واکنش عرضه و کاهش قدرت خرید، مانع از تثبیت طولانی در نرخهای بالاتر شده است. در سمت پایین، محدوده ۱۷۵ تا ۱۷۸ هزار تومان با کفهای ثبت شده در بازه یک ماهه هم پوشانی دارد و میتواند برای معاملهگران اهمیت بیشتری پیدا کند. تا زمانی که نرخ با حجم معاملات بالا از یکی از این دو ناحیه عبور نکند، ادامه رفت و برگشت در محدوده میانی، سناریویی محتملتر از شروع یک حرکت یک طرفه خواهد بود.
تحولات بازار جهانی نیز از مسیر قیمت کالاها و ارزش دلار آمریکا بر انتظارات داخلی اثر میگذارد. در معاملات ۶ اوت، بهای نفت برنت نزدیک ۷۹ دلار و ۷۰ سنت و شاخص دلار آمریکا در محدوده ۹۹.۷۶ واحد گزارش شد. همزمان، فدرال رزرو در نشست ۲۹ ژوئیه دامنه نرخ بهره هدف را در سطح ۳.۵ تا ۳.۷۵ درصد نگه داشت و اعلام کرد تورم همچنان بالاتر از هدف دو درصدی قرار دارد. نرخ بهره بالاتر در آمریکا معمولا از ارزش جهانی دلار حمایت میکند، در حالی که تغییر قیمت نفت میتواند بر ارزیابی معاملهگران از درآمدهای ارزی و هزینه واردات اثر بگذارد.
در بازار داخلی، تفاوت میان آرامش معاملاتی و کاهش بنیادین باید مورد توجه قرار گیرد. آرام شدن معاملات زمانی رخ میدهد که خریداران و فروشندگان برای دریافت اطلاعات تازه دست نگه میدارند و حجم سفارشها کاهش پیدا میکند. کاهش بنیادین زمانی قابل اتکاتر است که همزمان نشانههایی از افت پایدار تورم، کند شدن رشد نقدینگی، بهبود تراز ارزی و افزایش قابلیت پیش بینی سیاستهای اقتصادی دیده شود. دادههای فعلی هنوز چنین مجموعه کاملی را نشان نمیدهد و به همین دلیل، تغییرات روزانه بیشتر بازتاب جابهجایی انتظارات و نقدینگی کوتاه مدت است.
برای فعالان اقتصادی، مسیر آینده نرخ ارز فقط یک موضوع معاملاتی نیست. تغییر قیمت دلار بر هزینه واردات مواد اولیه، قیمت گذاری کالاهای بادوام، بودجه بندی شرکتها و تصمیم بنگاهها درباره موجودی انبار اثر میگذارد. ثبات نسبی نرخ میتواند امکان برنامه ریزی کوتاه مدت را افزایش دهد، اما نوسان در محدودهای وسیع همچنان هزینه پوشش ریسک را بالا نگه میدارد. در شرایط فعلی، بازار در حال سنجش همزمان فشارهای تورمی، عرضه ارز، تقاضای تجاری و سیگنالهای جهانی است و هر تغییر محسوس در این متغیرها میتواند دامنه معاملات را دوباره گسترش دهد.
