رشد نقدینگی در بهمن ۱۴۰۴ با افزایش حجم پول همراه شد
تازه ترین آمارهای پولی منتشر شده از سوی بانک مرکزی نشان میدهد رشد نقدینگی در اقتصاد ایران تا پایان بهمن ماه ۱۴۰۴ شتاب گرفته و حجم کل نقدینگی به حدود ۱۴ هزار و ۶۴۰ همت رسیده است. این رقم در پایان بهمن ماه ۱۴۰۳ نزدیک به ۹۹۴۲ همت گزارش شده بود و بر همین اساس، نقدینگی در فاصله یک ساله ۴۷.۳ درصد افزایش داشته است. مقایسه این متغیر با پایان سال ۱۴۰۳ نیز از رشد حدود ۴۴ درصدی حکایت دارد؛ افزایشی که جایگاه آمارهای پولی را در رصد بازارهای مالی و رفتار سپرده گذاران پررنگ تر کرده است.
در ترکیب نقدینگی، بخش پول بیشترین حساسیت را برای فعالان اقتصادی دارد، زیرا شامل اجزایی است که امکان استفاده سریع تری در مبادلات روزمره دارند. طبق دادههای تازه، حجم پول در پایان بهمن ماه ۱۴۰۴ به حدود ۳۸۰۲ همت رسیده است؛ در حالی که این عدد در بهمن ماه سال قبل ۲۵۰۷ همت بود. به این ترتیب، حجم پول طی دوازده ماه ۵۱.۶ درصد رشد کرده و از مرز ۳۸۰۰ همت عبور کرده است.
سهم پول و شبه پول در آمار تازه بانک مرکزی
حجم پول از اسکناس و مسکوک در دست اشخاص و سپردههای دیداری تشکیل میشود. در پایان بهمن ماه ۱۴۰۴، اسکناس و مسکوک در دست اشخاص به حدود ۲۴۷.۸ هزار میلیارد تومان رسید. این شاخص در بهمن ماه ۱۴۰۳ حدود ۱۵۲.۳ هزار میلیارد تومان بود و در نتیجه رشد سالانه آن ۶۲.۷ درصد محاسبه میشود. افزایش این بخش نشان میدهد بخشی از نقدینگی در قالب ابزارهای بسیار نقدشونده باقی مانده و در کنار سپردههای دیداری، وزن پول را در کل نقدینگی بالا برده است.
در بخش دیگر، شبه پول همچنان بزرگ ترین جزء نقدینگی محسوب میشود. حجم شبه پول در پایان بهمن ماه ۱۴۰۴ به حدود ۱۰ هزار و ۸۳۸ همت رسید؛ رقمی که در مدت مشابه سال قبل حدود ۷۴۳۵ همت بود. بر این اساس، شبه پول طی یک سال ۴۵.۸ درصد رشد کرده است. شبه پول عمدتا سپردههایی را در بر میگیرد که نقدشوندگی کمتری از پول دارند، اما به دلیل حجم بالا، مسیر کلی نقدینگی را تحت تاثیر قرار میدهند.
با وجود رشد قابل توجه شبه پول، سرعت افزایش بخش پول بیشتر بوده است. این تفاوت از آن جهت مورد توجه قرار میگیرد که رشد پول میتواند نشانه افزایش سهم منابع آماده مصرف در شبکه بانکی باشد. در گزارش تازه، فاصله رشد پول با رشد شبه پول بیش از پنج واحد درصد است و همین موضوع ترکیب داخلی نقدینگی را نسبت به سال قبل تا حدی جا به جا کرده است.
کاهش ضریب فزاینده همزمان با رشد پایه پولی
در کنار افزایش نقدینگی، آمارهای منتشر شده درباره ضریب فزاینده مسیر متفاوتی را نشان میدهد. ضریب فزاینده نقدینگی از ۷.۸۱۰ واحد در پایان بهمن ماه ۱۴۰۳ به ۷.۴۳۴ واحد در پایان بهمن ماه ۱۴۰۴ کاهش یافته است. به این ترتیب، رشد این ضریب نسبت به مدت مشابه سال قبل منفی ۴.۸ درصد گزارش شده است. این شاخص نسبت میان نقدینگی و پایه پولی را نشان میدهد و کاهش آن به معنای پایین آمدن نسبت خلق نقدینگی بر مبنای هر واحد پایه پولی است.
با این حال، دادههای مربوط به پایه پولی نیز از رشد بالای این متغیر حکایت دارد. بر اساس گزارشهای منتشر شده از آمار بانک مرکزی، پایه پولی در پایان بهمن ماه ۱۴۰۴ به حدود ۱۹۶۹ همت رسیده و رشد دوازده ماهه آن ۵۴.۷ درصد اعلام شده است. این نرخ در بهمن ماه ۱۴۰۳ حدود ۲۲ درصد بود و بنابراین رشد دوازده ماهه پایه پولی نسبت به سال قبل ۳۲.۷ واحد درصد افزایش یافته است.
در توضیح عوامل اثرگذار بر پایه پولی، خالص داراییهای خارجی بانک مرکزی سهم ۱۸۱.۴ واحد درصدی در رشد یازده ماهه پایه پولی داشته است. بخش مهمی از این افزایش به رشد نرخ تسعیر داراییهای خارجی نسبت داده شده است. خالص بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی نیز با سهم ۷.۲ واحد درصدی در رشد پایه پولی ثبت شده و عمدتا به افزایش مطالبات بانک مرکزی از دولت مربوط بوده است.
در سمت مقابل، برخی اجزا اثر کاهنده داشتهاند. مطالبات بانک مرکزی از بانکها با سهم منفی ۲۱.۷ واحد درصدی از عوامل کاهنده رشد پایه پولی بوده است. همچنین خالص سایر اقلام بانک مرکزی سهم منفی ۱۲۲ واحد درصدی در رشد پایه پولی نسبت به پایان سال ۱۴۰۳ داشته است. در آمار بهمن ماه، همزمان با کاهش ضریب فزاینده، حجم نقدینگی، حجم پول، شبه پول و اسکناس و مسکوک در دست اشخاص همچنان در مسیر افزایشی قرار داشتهاند.
