کاهش تعرفه چین و آمریکا وارد مرحله تازهای از همکاری تجاری شد
چین و آمریکا در تازهترین مرحله از گفتوگوهای اقتصادی خود بر چارچوبی برای کاهش تعرفه چین و آمریکا در بخشی از تجارت دو جانبه توافق کردهاند؛ چارچوبی که کالاهای غیرحساس به ارزش ۳۰ میلیارد دلار در هر جهت را در بر میگیرد. بر اساس اعلام رسمی کاخ سفید، توافق حاصل شده به معنای حذف فوری تعرفهها یا کاهش ۳۰ میلیارد دلاری درآمدهای گمرکی نیست، بلکه دو طرف درباره توصیههایی برای برخورد تعرفهای مساعدتر با مجموعه مشخصی از کالاها به تفاهم رسیدهاند. جزئیاتی مانند نرخ نهایی تعرفه، زمان اجرای مقررات تازه و کدهای دقیق گمرکی کالاهای مشمول هنوز منتشر نشده است.
این توافق پس از سفر سه روزه شی جین پینگ به آمریکا اعلام شد و همزمان با فعال شدن سازوکارهای رسمی تجارت و سرمایهگذاری میان دو اقتصاد بزرگ جهان صورت گرفت. کاخ سفید اعلام کرده است که هیات تجارت دو کشور علاوه بر موضوع تعرفه، یک کارگروه برای بررسی موانع دسترسی به بازار در بخش کشاورزی ایجاد کرده است. این موضوع برای صادرکنندگان کشاورزی اهمیت دارد، زیرا هزینه ورود کالا به بازار تنها به نرخ تعرفه محدود نیست و مقررات بهداشتی، استانداردهای فنی، مجوزهای وارداتی و محدودیتهای دسترسی به بازار نیز بر حجم تجارت اثر میگذارند.
کدام کالاها مشمول رفتار تعرفهای مساعدتر میشوند
طبق اطلاعات منتشرشده از سوی کاخ سفید، بخشی از صادرات آمریکا به چین شامل محصولات کشاورزی، ماهی و آبزیان، الوار و محصولات چوبی، لوازم آرایشی و تجهیزات پزشکی در گروه کالاهایی قرار گرفتهاند که قرار است از شرایط تعرفهای مساعدتری برخوردار شوند. در مسیر مقابل نیز کالاهای مصرفی چینی از جمله لوازم خانگی کوچک، اسباببازی، تزئینات مناسبتی و صندلی کودک خودرو در فهرست کالاهایی قرار دارند که برای ورود به بازار آمریکا مشمول شرایط جدید خواهند شد.
اهمیت اقتصادی این چارچوب زمانی روشنتر میشود که اندازه تجارت کالایی دو کشور در نظر گرفته شود. دادههای اداره سرشماری آمریکا نشان میدهد ارزش صادرات کالایی آمریکا به چین در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۰۶ میلیارد دلار و واردات این کشور از چین نزدیک به ۳۰۹ میلیارد دلار بوده است. در همان سال، کسری تجاری کالایی آمریکا در برابر چین حدود ۲۰۳ میلیارد دلار ثبت شد. در هفت ماه نخست سال ۲۰۲۶ نیز صادرات آمریکا به چین به بیش از ۶۵ میلیارد دلار رسید، در حالی که واردات از چین حدود ۱۵۶ میلیارد دلار بود و کسری تجاری این دوره از ۹۱ میلیارد دلار عبور کرد.
با این مقیاس، بسته ۳۰ میلیارد دلاری تنها بخشی از تجارت دو کشور را پوشش میدهد، اما برای صنایعی که در فهرست کالاهای مشمول قرار میگیرند میتواند بر هزینه واردات، قیمت تمامشده و قدرت رقابت اثر بگذارد. با این حال، تا زمانی که نرخهای جدید و تاریخ اجرای آنها اعلام نشود، محاسبه دقیق میزان صرفهجویی برای واردکنندگان و صادرکنندگان ممکن نیست. همچنین مشخص نیست چه سهمی از تجارت فعلی هر گروه کالایی واقعا در چارچوب تازه قرار خواهد گرفت و آیا اجرای آن به شکل همزمان در دو کشور انجام میشود یا خیر.
در کنار موضوع تعرفه، چین متعهد شده است در سال ۲۰۲۷ دستکم ۱۰ میلیون تن زغالسنگ از آمریکا وارد کند و همین میزان خرید را در سال ۲۰۲۸ نیز تکرار کند. این تعهد، بخش دیگری از بسته اقتصادی اعلامشده از سوی کاخ سفید است. دو طرف همچنین گفتوگو درباره کمبودهای زنجیره تامین مرتبط با عناصر نادر خاکی و سایر مواد معدنی حیاتی را ادامه خواهند داد؛ موادی که در صنایع الکترونیک، انرژی، خودرو و تجهیزات پیشرفته کاربرد گسترده دارند.
گفتوگوی هوش مصنوعی در کنار مذاکرات تجاری
بخش دیگری از تفاهم جدید به راهاندازی گفتوگوی رسمی درباره هوش مصنوعی مربوط میشود. وزارت امور خارجه چین اعلام کرده است که دو کشور درباره ایجاد یک چارچوب برای تبادل دیدگاه درباره مزایا و ریسکهای هوش مصنوعی توافق کردهاند و دور بعدی این گفتوگو در نوامبر ۲۰۲۶ برگزار خواهد شد. همچنین یک کانال ارتباطی دو جانبه برای رخدادهای مرتبط با هوش مصنوعی ایجاد میشود تا در صورت وقوع رویدادهای مهم، امکان انتقال سریع اطلاعات و هماهنگی میان دو طرف وجود داشته باشد.
هوش مصنوعی در سالهای اخیر به بخش مهمی از رقابت و همکاری اقتصادی میان چین و آمریکا تبدیل شده است. توسعه مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی به زنجیرهای از صنایع شامل نیمهرساناها، تراشههای پردازشی، مراکز داده، تجهیزات شبکه، خدمات ابری و تامین برق وابسته است. از همین رو، گسترش گفتوگو از تجارت سنتی به حوزه هوش مصنوعی میتواند برای شرکتهای فناوری و سرمایهگذاران اهمیت مستقیم داشته باشد، بهویژه در شرایطی که محدودیتهای صادراتی و دسترسی به تراشههای پیشرفته همچنان از موضوعات موثر بر زنجیره تامین فناوری هستند.
دو کشور پیشتر نیز سازوکارهای مشترکی برای پیگیری مسائل تجاری و سرمایهگذاری ایجاد کرده بودند. کاخ سفید اعلام کرده است که هیات تجارت و هیات سرمایهگذاری آمریکا و چین که در نشست ماه مه ۲۰۲۶ پایهگذاری شده بودند، اکنون وارد مرحله عملیاتی شدهاند. هیات سرمایهگذاری قرار است درباره فرصتهای سرمایهگذاری و موانع موجود در این حوزه گفتوگو کند و هیات تجارت نیز بر مسائل مرتبط با مبادلات کالاهای غیرحساس و دسترسی به بازار تمرکز دارد.
بر اساس بیانیه وزارت امور خارجه چین، دو طرف همچنین اجرای نتایج مذاکرات اقتصادی و تجاری پیشین در کوالالامپور را تمدید کردهاند. پیش از این نیز آتشبس تجاری موجود برای دو ماه دیگر تمدید شده بود تا فرصت بیشتری برای گفتوگو درباره یک چارچوب گستردهتر فراهم شود. این روند باعث شده است موضوع تعرفهها، دسترسی به بازار، تجارت محصولات کشاورزی، مواد معدنی حیاتی و فناوریهای پیشرفته در قالب چند مسیر مذاکرهای همزمان دنبال شوند.
برای شرکتهای فعال در تجارت چین و آمریکا، مرحله بعدی به انتشار جزئیات اجرایی توافق بستگی دارد. تعیین نرخهای جدید، زمان آغاز اجرای تعرفههای ترجیحی، فهرست دقیق کالاها و ضوابط گمرکی مشخص خواهد کرد که کاهش تعرفه چین و آمریکا تا چه اندازه میتواند هزینه مبادلات را تغییر دهد. تا پیش از انتشار این جزئیات، رقم ۳۰ میلیارد دلار باید به عنوان ارزش کالاهای مشمول چارچوب جدید در هر جهت تجاری در نظر گرفته شود، نه مقدار کاهش تعرفه یا درآمد گمرکی.
