تنش تجاری چین و اروپا با هشدار تازه پکن شدت گرفت
تنش تجاری چین و اروپا وارد مرحله تازهای شده است. وزارت بازرگانی چین هشدار داده اگر اتحادیه اروپا مسیر تصویب ابزارهای محدودکننده جدید علیه شرکتها یا کالاهای چینی را دنبال کند، پکن برای حفاظت از منافع اقتصادی خود از اقدامات متقابل استفاده خواهد کرد. این موضع در حالی اعلام شده که بروکسل به دنبال بررسی راهکارهایی برای کنترل ورود کالاهای ارزان چینی و کاهش فشار بر تولیدکنندگان اروپایی است.
محور اصلی اختلاف، رشد سریع واردات اتحادیه اروپا از چین و افزایش فاصله میان صادرات و واردات دو طرف است. دادههای رسمی اتحادیه اروپا نشان میدهد کسری تجارت کالایی این اتحادیه با چین در سال ۲۰۲۵ به حدود ۳۵۹.۹ میلیارد یورو رسید. این عدد بالاتر از کسری ۳۱۲.۲ میلیارد یورویی سال ۲۰۲۴ است و نشان میدهد روند عدم توازن تجاری، با وجود بحثهای طولانی درباره کاهش وابستگی صنعتی، همچنان ادامه دارد.
بر اساس همین آمار، اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۹۹.۵ میلیارد یورو کالا به چین صادر کرد، اما واردات آن از چین به حدود ۵۵۹.۵ میلیارد یورو رسید. بخش عمده واردات اروپا از چین را کالاهای ساخته شده تشکیل میدهد؛ سهم کالاهای صنعتی در واردات اروپاییها از چین بیش از ۹۷ درصد اعلام شده و ماشین آلات، خودرو، تجهیزات برقی، مواد شیمیایی و دیگر کالاهای مصرفی و صنعتی در مرکز این مبادلات قرار دارند.
کسری تجاری اروپا با چین دوباره بزرگ تر شد
فشار وارداتی فقط به آمار سالانه محدود نیست. دادههای یورواستات از سه ماهه نخست ۲۰۲۶ نیز نشان میدهد واردات اتحادیه اروپا از چین به حدود ۱۴۵ میلیارد یورو رسیده و کسری تجارت کالایی با این کشور در همین دوره تا ۹۸ میلیارد یورو افزایش یافته است. این سطح از کسری، از بالاترین ارقام ثبت شده از سال ۲۰۲۲ به بعد محسوب میشود و به همین دلیل، بحث درباره ابزارهای دفاع تجاری در بروکسل شدت گرفته است.
کمیسیون اروپا پس از نشست اخیر خود درباره روابط اقتصادی با چین اعلام کرد وضعیت فعلی تجارت و سرمایه گذاری دو طرف پایدار نیست. مقامهای اروپایی میگویند افزایش عرضه کالاهای کم قیمت چینی، به ویژه در حوزههایی مانند خودروهای برقی و هیبریدی، پنل خورشیدی، فولاد، فلزات، مواد شیمیایی و فناوریهای انرژی پاک، حاشیه سود بسیاری از شرکتهای اروپایی را کاهش داده و برنامههای سرمایه گذاری آنها را دشوارتر کرده است.
یکی از واژههای پرتکرار در ادبیات اقتصادی بروکسل، مازاد ظرفیت تولید چین است. منظور از این اصطلاح آن است که ظرفیت تولید برخی صنایع در چین از نیاز بازار داخلی فراتر رفته و تولید مازاد با قیمت رقابتی وارد بازارهای خارجی میشود. اتحادیه اروپا این روند را تهدیدی برای ثبات صنایع محلی میداند، اما چین میگوید برچسب زدن به مازاد تجاری به عنوان مازاد ظرفیت، نادیده گرفتن منطق تجارت جهانی و رقابت قیمتی است.
پکن در واکنش به طرحهای احتمالی بروکسل تاکید کرده است که اتحادیه اروپا باید به قواعد سازمان تجارت جهانی، تجارت آزاد و رقابت منصفانه پایبند بماند. سخنگوی وزارت بازرگانی چین گفته است اگر اروپا ابزار تجاری تازهای را با رویکرد تبعیض آمیز علیه شرکتها و محصولات چینی اجرا کند، چین نیز پاسخ متقابل خواهد داد. همزمان پکن اعلام کرده مسیر گفتگو با اروپا بسته نشده و دو طرف میتوانند از کانالهای مشورتی برای مدیریت اختلافها استفاده کنند.
ابزارهای تازه بروکسل برای محافظت از صنعت
در اروپا، بحث اصلی فقط افزایش تعرفه نیست. کمیسیون اروپا گزینههایی مانند استفاده منظمتر از سهمیه واردات، تعرفههای حفاظتی، الزامات متنوع سازی زنجیره تامین و محدودیت دسترسی برخی کالاها به بازار اتحادیه را بررسی میکند. استفان سژورنه، کمیسر اروپایی در امور راهبرد صنعتی، پیشتر گفته بود ابزارهای موجود باید در سطح بخشهای صنعتی و نه فقط برای چند شرکت یا محصول محدود، به کار گرفته شود.
در بخش خودرو، تجربه تعرفههای اتحادیه اروپا بر خودروهای برقی ساخت چین هنوز نتوانسته نگرانی بروکسل را به طور کامل کاهش دهد. گزارشهای بازار نشان میدهد سهم برندهای چینی در اروپا همچنان رو به رشد است و خودروهای هیبریدی نیز بخشی از مسیر ورود چین به بازار مصرف اروپا را حفظ کردهاند. در کنار خودرو، پنلهای خورشیدی و تجهیزات انرژی پاک نیز برای اروپا حساسیت بیشتری پیدا کردهاند، زیرا این کالاها هم به سیاست صنعتی و هم به هزینه گذار انرژی در قاره اروپا گره خوردهاند.
با وجود فشار برای سخت تر شدن سیاست تجاری، منافع داخلی اعضای اتحادیه اروپا یکسان نیست. فرانسه، ایتالیا، اسپانیا و هلند از رویکرد فعالتر در برابر واردات ارزان حمایت کردهاند، اما آلمان به دلیل پیوند عمیق شرکتهای صنعتی خود با بازار چین با احتیاط بیشتری حرکت میکند. آمارهای آلمان نشان میدهد چین در سال ۲۰۲۵ همچنان یکی از مهمترین شرکای تجاری این کشور بوده و هزاران شرکت آلمانی در بازار چین حضور دارند.
در عین حال، کسری تجاری آلمان با چین نیز بالا رفته و صادرات برخی صنایع آلمانی به بازار چین کاهش یافته است. همین وضعیت باعث شده بخشی از بدنه صنعتی اروپا خواستار قواعد شفافتر برای رقابت، دسترسی متقابل به بازار و حمایت از ظرفیت تولید داخلی شود. بروکسل تاکید دارد هدف آن قطع روابط اقتصادی با چین نیست، بلکه کاهش آسیب پذیری زنجیره تامین و ایجاد تعادل بیشتر در تجارت دوجانبه است.
چین و اتحادیه اروپا همچنان از بزرگترین بازیگران تجارت جهانی هستند و هر تصمیم تازه در این پرونده میتواند بر قیمت کالاهای صنعتی، هزینه تولید، سودآوری شرکتها و مسیر سرمایه گذاری در بخشهای راهبردی اثر بگذارد. انتظار میرود جزئیات سیاستهای تازه اروپا در ماههای آینده روشنتر شود، در حالی که پکن همزمان هشدار داده هرگونه محدودیت تبعیض آمیز علیه کالاهای چینی را با اقدام متقابل پاسخ خواهد داد.
