نقشه آمریکا برای انزوای اقتصادی چین و نگرانیهای پکن از توافقهای تجاری جدید
به گزارش منابع خبری، مقامات دولت ایالات متحده در تلاش هستند تا با نزدیک شدن به موعد ۹ ژوئیه (۱۸ تیر) و مهلت تعیینشده از سوی دونالد ترامپ برای اعمال تعرفههای سنگین، مذاکرات تجاری خود با کشورهای آسیایی و اروپایی را شدت ببخشند. هدف از این مذاکرات، انعقاد توافقهایی است که میتواند شرکتهای چینی را از زنجیرههای تامین جهانی جدا کرده و محدودیتهایی در زمینه استفاده از قطعات و مواد اولیه چینی اعمال کند.
در اولین توافق از این دست، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، چهارشنبه گذشته از یک توافق تعرفهای پلکانی با ویتنام خبر داد. به گفته ترامپ، صادرات از ویتنام به آمریکا شامل تعرفه ۲۰ درصدی خواهد شد و بر تمامی کالاهایی که از مسیر ویتنام به ایالات متحده وارد میشود، تعرفه ۴۰ درصدی اعمال میگردد. ترامپ در پست خود در شبکه اجتماعی، این توافق را گامی مهم برای مقابله با استفاده مجدد از قطعات ساخت چین در کشورهای ثالث دانست.
این توافق باعث خواهد شد محصولاتی که بخشهایی از قطعات یا مواد اولیه آنها در چین ساخته شده و در ویتنام مونتاژ میشود، بهطور مستقیم تحت فشار تعرفهای آمریکا قرار گیرد. مشابه همین مفاد پیشتر در توافق تجاری میان آمریکا با مکزیک و کانادا نیز دیده شده بود.
هرچند ترامپ کلیات توافق را اعلام کرد، کاخ سفید هنوز جزئیات نهایی را منتشر نکرده و بخشی از این توافقنامه ممکن است در روزهای آینده دستخوش تغییر شود. کارشناسان میگویند هنوز مشخص نیست این توافقنامه تا چه اندازه میتواند بر صادرات رو به رشد چین به بازارهای جهانی از طریق ویتنام تاثیر بگذارد.
همزمان گزارشها از مذاکرات آمریکا با هند حکایت دارد. واشنگتن در تلاش است حداقل ۶۰ درصد ارزش افزوده هر محصول در خاک هند انجام شود تا از معافیتهای تعرفهای برخوردار باشد. طبق گزارش بلومبرگ نیوز، هند پیشنهاد داده است این درصد به حدود ۳۵ کاهش پیدا کند اما هنوز نتیجه نهایی مذاکرات مشخص نشده است.
آلیسیا گارسیا هررو، اقتصاددان ارشد آسیا و اقیانوسیه در شرکت ناتیکسیس، هشدار داده است که وابستگی کشورهای آسیایی به تقاضای نهایی آمریکا در کنار تکیه آنها به ارزش افزوده چین، یک معضل جدی ایجاد کرده است. به گفته وی، کشورهایی مانند ویتنام، کامبوج و تایوان در این شرایط آسیبپذیرتر هستند.
در همین حال وزارت بازرگانی چین اعلام کرده است هر توافقی که به قیمت منافع چین و کاهش تعرفهها برای دیگر کشورها صورت گیرد را غیرقابل قبول میداند و در صورت مشاهده چنین شرایطی، اقدامات لازم برای مقابله با آن انجام خواهد داد. این وزارتخانه تاکید کرده است که چین از منافع و حقوق مشروع خود دفاع میکند و اجازه نخواهد داد توافقهای جدید، اقتصاد این کشور را هدف قرار دهد.
همچنین گزارشها حاکی از آن است که چین به شدت نگران است آمریکا بتواند کشورهای اروپایی را نیز به سمت انعقاد توافقهایی سوق دهد که بر کنترل صادرات و امنیت زنجیره تامین تمرکز داشته باشد. اتحادیه اروپا از جمله بزرگترین بازارهای خودروهای برقی چین محسوب میشود و به گفته تحلیلگران، هرگونه محدودیت صادراتی میتواند آسیب جدی به اقتصاد چین وارد کند.
روزنامه فایننشیال تایمز گزارش داده است که اتحادیه اروپا در حال بررسی توافقی مشابه توافق انگلیس با آمریکا است که موضوعاتی مانند امنیت زنجیره تامین، کنترل صادرات و مقررات مالکیت را پوشش میدهد. چین نیز در یک بیانیه رسمی، این توافقات را بهعنوان تهدیدی مستقیم علیه منافع خود تلقی کرده و از بروکسل خواسته است از چنین توافقهایی پرهیز کند.
در همین راستا وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، قرار است در سفر به بروکسل، آلمان و فرانسه، این نگرانیها را بهطور مستقیم با مقامات اروپایی در میان بگذارد. چین هشدار داده است اگر اتحادیه اروپا مفاد توافقهای محدودکننده مشابه با توافقهای آمریکا را بپذیرد، واکنش نشان خواهد داد.
علاوه بر اروپا، کشورهای آسیایی نظیر کره جنوبی و تایوان نیز اقدامات پیشگیرانهای برای همراهی با خواستههای آمریکا انجام دادهاند. گمرک کره جنوبی اعلام کرده است برخورد با صادرات مجدد کالاهای چینی از طریق این کشور را تشدید میکند و تایوان نیز قوانینی را وضع کرده است که تمامی صادرات به آمریکا باید دارای اظهارنامه قانونی داخلی باشد.
یکی دیگر از نگرانیهای پکن، احتمال توافق کشورهای دیگر برای کنترل صادرات تجهیزات پیشرفته و فناوریهای کلیدی است. تایوان در ماه ژوئن شرکتهای هواوی و اسامآیسی را به فهرست سیاه خود اضافه کرده و فروش به این شرکتها را منوط به تایید دولت تایوان کرده است.
همچنین اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، به تازگی پکن را متهم به «تسلیحسازی» عناصر خاکی کمیاب و آهنرباها کرده و در خصوص ظرفیت مازاد تولید چین هشدار داده است. این در حالی است که سرمایهگذاری شرکتهای چینی در اتحادیه اروپا و بریتانیا در سال گذشته به ۱۰ میلیارد یورو رسیده است.
طبق گزارش بلومبرگ اکونومیکس، در صورتی که آمریکا و متحدانش در آسیا و اروپا بتوانند در چارچوب توافقهای جدید، قوانین سختگیرانهتری علیه چین تصویب کنند، این کشور ممکن است برای حفاظت از زنجیرههای تامین و منافع خود اقدامات متقابل انجام دهد.
بر اساس اظهارات تحلیلگران، اگر اتحادیه اروپا توافقی مشابه انگلیس با آمریکا امضا کند، فشار واشنگتن بر بروکسل افزایش خواهد یافت و در مقابل چین سعی میکند مانع از چنین توافقهایی شود.
گزارشها نشان میدهد بروکسل و واشنگتن در تلاش هستند پیش از ۱۸ تیر، زمانی که تعرفه ۵۰ درصدی آمریکا بر بسیاری از کالاهای اتحادیه اروپا اعمال میشود، به نوعی تفاهم دست پیدا کنند تا از تشدید تنشهای تجاری جلوگیری شود.
در عین حال شی جین پینگ، رئیسجمهور چین، طی سفر اخیر خود به جنوب شرقی آسیا از کشورهای منطقه خواسته است در برابر فشارهای تجاری آمریکا متحد باشند و از «تجزیه زنجیرههای تامین» پرهیز کنند.
چین سابقه واکنش به اقدامات مشابه را دارد. در سال گذشته پس از آنکه اتحادیه اروپا تعرفههایی بر خودروهای برقی چینی وضع کرد، پکن تحقیقات ضددامپینگ در مورد واردات لبنیات، گوشت خوک و برندی از اروپا را آغاز کرد. همچنین بعد از انتقادات گروه هفت از سیاستهای چین، واردات غذاهای دریایی ژاپن را در سال ۲۰۲۳ ممنوع اعلام کرد.
تو شینکوان، رئیس موسسه مطالعات سازمان تجارت جهانی چین در دانشگاه تجارت و اقتصاد بینالملل پکن، هشدار داده است که اگر توافقهای جدید بهطور مشخص چین را هدف قرار دهد، این کشور قطعاً پاسخ متقابل خواهد داد.
