شکلگیری قمار قرن در بورس آمریکا
تهران – ایسنا: کارشناسان اقتصادی گزارش میدهند که شاخص نزدک در روزهای اخیر به سطحی تاریخی رسیده که کمتر کسی تصور آن را میکرد. طبق آمار منتشرشده، ارزش بازار کل نزدک اکنون معادل ۱۷۶ درصد حجم نقدینگی آمریکا (M2) است؛ رقمی که برای نخستینبار در تاریخ مالی این کشور ثبت شده و حتی از اوج حباب داتکام در سال ۲۰۰۰ نیز فراتر رفته است.
به گزارش ایسنا، این سطح بیسابقه از رشد ارزش بازار نزدک، سؤالات مهمی را در میان فعالان اقتصادی و سرمایهگذاران ایجاد کرده است؛ از جمله اینکه آیا این روند نشانه آغاز «عصر جدید فناوری» است یا زنگ خطری برای شکلگیری یک حباب مالی تازه در والاستریت.
رکورد تاریخی ارزش بازار نزدک
طبق گزارشهای رسمی، ارزش کل بازار نزدک در حال حاضر نهتنها از نقدینگی موجود در اقتصاد آمریکا پیشی گرفته بلکه نسبت آن به تولید ناخالص داخلی (GDP) این کشور نیز به حدود ۱۲۹ درصد رسیده است.
این ارقام در مقایسه با حباب داتکام در سال ۲۰۰۰ اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا در آن زمان نسبت ارزش بازار نزدک به نقدینگی حدود ۱۲۱ درصد و نسبت آن به GDP حدود ۶۵ درصد بود. مقایسه این دو دوره نشان میدهد که بازار فناوری آمریکا وارد مرحلهای بیسابقه از رشد ارزش شده است.
شکاف میان نقدینگی و بازار سرمایه
کارشناسان میگویند رشد شاخص نزدک و ارزش کل بازار آن بسیار سریعتر از رشد نقدینگی در اقتصاد آمریکا بوده است. دادههای منتشرشده نشان میدهد که روند افزایش قیمت سهام فناوری در دو سال اخیر، از ظرفیت پولی موجود در اقتصاد فاصله گرفته و این مسئله میتواند نشانه ورود بازار به مرحله «بیشکشیدگی» یا Overextended باشد.
در تئوریهای اقتصادی، قیمت داراییها معمولاً با نرخ رشد نقدینگی و تولید ناخالص داخلی همراستا است. اما هنگامی که این دو منحنی از هم فاصله میگیرند، نشانههایی از ریسک بالای سرمایهگذاری و احتمال ناپایداری بازار نمایان میشود.
مقایسه با حباب داتکام
در جریان حباب داتکام، بخش بزرگی از شرکتهای فناوری مدل تجاری پایدار نداشتند و ارزش بازار آنها بر پایه انتظارات و سرمایهگذاریهای افراطی شکل گرفته بود. اما امروز، شرایط متفاوت است؛ زیرا نزدک ترکیبی از غولهای بزرگ و سودآور فناوری مانند اپل، مایکروسافت، آمازون، متا و انویدیا است که سهم قابلتوجهی از تولید ناخالص داخلی آمریکا را تشکیل میدهند.
با این حال، تمرکز بازار روی تعداد محدودی از شرکتهای بزرگ فناوری موسوم به Big Tech همچنان یک ریسک شکنندگی جدی محسوب میشود. کارشناسان هشدار میدهند که اگر رشد درآمد این شرکتها کاهش یابد، ممکن است کل شاخص نزدک تحت فشار قرار بگیرد؛ مشابه اتفاقی که در جریان ترکیدن حباب داتکام رخ داد.
نقش سیاستهای پولی فدرال رزرو
یکی از عواملی که به رشد سریع بازار نزدک کمک کرده، انتظارات نسبت به کاهش نرخ بهره در ماههای آینده است. فدرال رزرو در دو سال گذشته نرخ بهره را در بالاترین سطح خود در دو دهه اخیر نگه داشته است.
با این حال، بازار سرمایه در هفتههای اخیر با امید به کاهش نرخهای بهره در سال ۲۰۲۵ روندی صعودی داشته است. کارشناسان معتقدند که اگر فدرال رزرو زودتر از انتظار تصمیم به کاهش نرخ بهره بگیرد، میتواند محرک تازهای برای رشد بازار فناوری و شاخص نزدک باشد. اما در مقابل، اگر نرخها برای مدت طولانی بالا بمانند یا مجدداً افزایش پیدا کنند، احتمال اصلاح شدید قیمتها و بازگشت ارزش بازار به سطوح متعادلتر وجود دارد.
خوشبینی بازار به آینده فناوری
سرمایهگذاران نشان دادهاند که همچنان به آینده هوش مصنوعی، نیمههادیها، انرژیهای نو و فناوریهای نوظهور خوشبین هستند. بخش عمدهای از رشد ارزش بازار نزدک به دلیل سرمایهگذاری سنگین روی شرکتهای فعال در حوزه AI و صنایع پیشرفته بوده است.
کارشناسان میگویند که بازار سرمایه آمریکا در حال حاضر نقش مهمی در تأمین سرمایه برای نوآوریهای فناورانه ایفا میکند، اما هشدار میدهند که هرگونه شوک اقتصادی یا ژئوپولیتیک میتواند منجر به کاهش سریع ارزش بازار و شکلگیری اثر دومینویی بر کل اقتصاد آمریکا شود.
سناریوهای احتمالی پیش روی بازار
- سناریوی صعودی: اگر نرخ بهره در نیمه دوم ۲۰۲۵ کاهش یابد و رشد درآمد شرکتهای بزرگ فناوری ادامه داشته باشد، ارزش بازار نزدک میتواند حتی به ۱۴۰ تا ۱۵۰ درصد GDP برسد.
- سناریوی اصلاحی: در صورت بروز رکود اقتصادی یا کاهش سودآوری غولهای فناوری، احتمال دارد شاخص نزدک بین ۲۰ تا ۳۰ درصد اصلاح قیمت را تجربه کند.
- سناریوی میانمدت: بازار ممکن است در نقطهای وارد مرحله «بازتنظیم» شود؛ اما زمان دقیق این تغییر به سیاستهای پولی فدرال رزرو و روند سرمایهگذاری در حوزههای نوین فناوری وابسته است.
تغییر کیفیت نقدینگی در بازار
یکی از نکات مهمی که کارشناسان به آن اشاره میکنند، تغییر کیفیت نقدینگی در بازارهای مالی آمریکا است. بر اساس گزارشها، بخش زیادی از سرمایه جهانی اکنون در قالب ETFها، صندوقهای بازنشستگی و الگوریتمهای معاملاتی نگهداری میشود.
این تغییر ساختار نقدینگی باعث شده که تأثیر شاخص M2 بهتنهایی دیگر مانند دو دهه پیش توضیحدهنده رشد ارزش بازار نباشد. در نتیجه، ریسکهای پنهان بیشتری در بازار وجود دارد که با دادههای سطحی قابل شناسایی نیستند.
تهدیدات جهانی برای نزدک
کارشناسان هشدار میدهند که بزرگترین تهدید برای بازار فناوری آمریکا لزوماً رکود داخلی نیست، بلکه رقابت جهانی در حوزه تکنولوژی است. اگر کشورهایی مانند چین یا اتحادیه اروپا بتوانند در زمینه هوش مصنوعی و صنعت نیمههادیها پیشرفت چشمگیری داشته باشند، احتمال دارد بخشی از سرمایههای جهانی از نزدک خارج و به این بازارها منتقل شود.
این تغییر میتواند بر شاخص نزدک فشار وارد کند و حتی منجر به کاهش قابلتوجه ارزش بازار در بلندمدت شود.
جمعبندی
شاخص نزدک با رسیدن به سطح تاریخی ۱۷۶ درصد نقدینگی آمریکا و ۱۲۹ درصد تولید ناخالص داخلی، وارد مرحلهای بیسابقه در تاریخ بازارهای مالی این کشور شده است. این رکوردها نشانهای از قدرت غولهای فناوری و همزمان هشداری در مورد ریسکهای نهفته در بازار محسوب میشوند.
آینده شاخص نزدک و بازار فناوری آمریکا بیش از هر چیز به تصمیمات آتی فدرال رزرو و روند سرمایهگذاری در فناوریهای نوین وابسته است. سرمایهگذاران جهانی اکنون با دقت بیسابقهای تحولات این بازار را رصد میکنند، چرا که هر تصمیم پولی یا اقتصادی میتواند نقطه عطفی برای مسیر آینده بازار سهام آمریکا باشد.
