اتحادیه اروپا واردات گاز روسیه را تا سال ۲۰۲۷ بهطور کامل متوقف میکند
اتحادیه اروپا پس از ماهها مذاکره، اعلام کرد که برنامهای الزامآور برای حذف تدریجی واردات گاز از روسیه شامل گاز مایع (LNG) و گاز خط لوله تصویب شده است. بر اساس اعلام منابع رسمی اروپایی، واردات LNG روسیه تا پایان سال ۲۰۲۶ و واردات گاز خط لوله تا پاییز ۲۰۲۷ بهطور کامل متوقف خواهد شد. این تصمیم، مرحله نهایی روند کاهش وابستگی اروپا به منابع انرژی روسیه است؛ روندی که پس از آغاز جنگ اوکراین سرعت گرفت و سهم گاز روسیه را از حدود ۴۵ درصد به حدود ۱۲ درصد در سال ۲۰۲۵ کاهش داد.
طبق گزارش رسانههای اروپایی، اتحادیه اروپا در سال جاری میلادی نخستین گام عملی را با ممنوعیت ترانشیپمنت LNG روسیه در بنادر اروپایی برداشت. این اقدام باعث شد امکان تخلیه و بارگیری مجدد محمولههای گاز روسیه در بنادر قاره محدود شود. با این حال، مذاکرات درباره ممنوعیت کامل واردات LNG طولانی شد؛ علت اصلی این تأخیر، قیمت پایینتر LNG روسیه و نگرانی برخی کشورها درباره افزایش هزینه تأمین انرژی در داخل اتحادیه عنوان شده است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، تصمیم نهایی اتحادیه اروپا به معنای قطع آخرین مسیرهای تأمین گاز از روسیه است. با وجود کاهش شدید واردات خط لوله در دو سال گذشته، روسیه همچنان یکی از تأمینکنندگان مهم LNG برای برخی کشورهای اروپایی باقی مانده بود. اکنون با تصمیم جدید، این مسیر نیز تا سال ۲۰۲۶ حذف خواهد شد و هیچ محموله LNG روسی اجازه ورود به بازار اروپا را نخواهد داشت.
در بخش مربوط به امنیت انرژی، منابع رسمی اتحادیه اروپا اعلام کردهاند که با حذف تدریجی گاز روسیه، کشورهای اروپایی باید ساختار واردات خود را بازتنظیم کنند. بر اساس این برنامه، اروپا ناچار خواهد بود وابستگی بیشتری به LNG وارداتی از آمریکا، قطر و کشورهای آفریقایی پیدا کند. همچنین افزایش ظرفیت ذخیرهسازی زیرزمینی و تقویت قراردادهای بلندمدت خرید LNG در دستور کار دولتها و شرکتهای انرژی قرار خواهد گرفت. مقامات اروپایی گفتهاند که نیاز به افزایش ظرفیت گاززدایی (regasification)، توسعه ترمینالهای شناور FSRU و تقویت شبکه انتقال گاز در سالهای آینده اهمیت بیشتری خواهد یافت.
به گزارش این منابع، اتحادیه اروپا برای اجرای تصمیم جدید، برنامههای مشخصی برای توسعه زیرساختها آماده کرده است. در اسناد منتشرشده آمده است که کشورهای عضو باید ظرفیت اتصال بینکشوری خطوط گاز (interconnector) را تقویت کرده و پروژههای معوقه انتقال گاز را بهسرعت تکمیل کنند. این پروژهها بخشی از برنامه گستردهای است که با هدف جایگزینی کامل گاز روسیه اجرا میشود.
بر اساس اعلام مقامات انرژی اتحادیه اروپا، یکی از محورهای این تصمیم، مدیریت قیمت و پایداری تأمین گاز است. در گزارشهای رسمی آمده است که گاز روسیه در مقایسه با گازهای وارداتی از مسیرهای جایگزین هزینه کمتری داشت و حذف آن میتواند موجب افزایش هزینه تأمین انرژی در سالهای آینده شود. با این حال، مقامهای اروپایی تأکید کردهاند که این تصمیم بر اساس ملاحظات امنیت انرژی اتخاذ شده و هدف آن کاهش هرگونه وابستگی راهبردی به روسیه است.
در بخش مستندات منتشرشده درباره بازار گاز اروپا نیز اشاره شده است که با اجرای این تصمیم، اروپا نیازمند افزایش واردات LNG از آمریکا خواهد بود. در سالهای اخیر ایالات متحده بزرگترین صادرکننده LNG به اروپا بوده است و انتظار میرود با توقف واردات گاز روسیه، سهم آمریکا در بازار اروپا بیشتر شود. منابع رسمی اعلام کردهاند که مذاکرات میان شرکتهای اروپایی و تأمینکنندگان آمریکایی برای انعقاد قراردادهای بلندمدت LNG وارد مرحله جدیدی شده است.
همچنین کشورهایی مانند قطر و برخی تولیدکنندگان آفریقایی نیز بهعنوان تأمینکنندگان جایگزین مطرح شدهاند. اتحادیه اروپا در ماههای اخیر گفتگوهای متعددی برای افزایش ظرفیت صادرات LNG از این کشورها داشته است. به گفته مقامهای انرژی، این مذاکرات با هدف تضمین پایداری عرضه در سالهای پس از حذف کامل گاز روسیه انجام میشود.
در بخش دیگری از اطلاعیههای منتشرشده، اتحادیه اروپا تأکید کرده است که حذف گاز روسیه نیازمند هماهنگی دقیق میان کشورهای عضو خواهد بود. بر اساس گزارشها، برخی کشورها مانند آلمان، فرانسه، اسپانیا و هلند برنامههای مفصلی برای توسعه زیرساخت LNG تدوین کردهاند. همچنین کشورهای اروپای شرقی که پیشتر وابستگی سنگینی به گاز روسیه داشتند، در حال تبدیل مسیرهای انتقال گاز از شرق به غرب هستند تا بتوانند از واردات LNG غرب اروپا استفاده کنند.
در ارتباط با پیامدهای تصمیم جدید، مقامات اروپایی اعلام کردهاند که این روند ممکن است موجب افزایش فصلی قیمت گاز در زمستانها شود. بر اساس پیشبینیهای منتشرشده، نوسانات قیمت LNG در بازار جهانی مستقیماً بر قیمت گاز در اتحادیه اروپا اثر خواهد داشت. اما در بیانیه رسمی اتحادیه اروپا تأکید شده است که پایداری تأمین انرژی و کاهش وابستگی راهبردی اولویت اصلی این تصمیم است.
منابع رسمی همچنین توضیح دادهاند که با اجرای طرح جدید، قراردادهای بلندمدت خرید گاز از کشورهای دیگر اهمیت بیشتری خواهد یافت. گفتوگوهای مربوط به افزایش ظرفیت خطوط انتقال از نروژ نیز ادامه دارد. در این میان، برخی کشورهای عضو پیشنهاد کردهاند که ذخیرهسازی گاز برای زمستان آینده با ظرفیت بیشتری انجام شود تا در دورههای اوج مصرف، امنیت عرضه حفظ شود.
در پایان اطلاعیهها و گزارشهای منتشرشده آمده است که تصمیم اتحادیه اروپا برای قطع کامل واردات گاز روسیه، بخشی از سیاست کلی «استقلال انرژی» این اتحادیه است. مقامهای اروپایی تأکید کردهاند که این اقدام بهعنوان یکی از مهمترین تغییرات ساختاری در سیاست انرژی اروپا شناخته میشود و اجرای آن در چهار سال آینده نقش مهمی در شکلدهی آینده بازار گاز خواهد داشت. این تصمیم همچنین بهطور رسمی پایان وابستگی چند دههای اروپا به منابع انرژی روسیه را رقم خواهد زد.
