گل به خودی معاون وزیر اقتصاد برای کسب رضایت FATF
مرکز اطلاعات مالی و مبارزه با پولشویی وزارت امور اقتصادی و دارایی از آغاز مذاکرات مستقیم با گروه ویژه اقدام مالی (FATF) خبر داد. این مذاکرات با هدف تمدید زمان اجرای برنامه اقدام و بررسی امکان خروج ایران از لیست سیاه FATF انجام شده است.
آغاز مذاکرات با FATF
طبق اطلاعیه رسمی این مرکز، مسئولان امیدوارند با تمدید مهلت اجرای برنامه اقدام FATF و با تصویب کنوانسیون مقابله با تأمین مالی تروریسم (CFT)، زمینه برای تعلیق اقدامات مقابلهای و خروج ایران از فهرست سیاه این گروه فراهم شود. این موضوع در حالی مطرح میشود که تاکنون بارها از سوی FATF تأکید شده است که صرف اجرای برنامه اقدام به معنای خروج قطعی از لیست سیاه نیست و تنها ایران را وارد مرحله بعدی مذاکرات خواهد کرد.
موضع رئیس مرکز اطلاعات مالی
هادی خانی، رئیس مرکز اطلاعات مالی، در سخنان اخیر خود اعلام کرده است که حتی در صورت تصویب CFT و اجرای کامل برنامه اقدام، ایران تازه میتواند وارد مرحله چانهزنی با FATF شود. او تصریح کرد: «اگر ما CFT را نیز تصویب کنیم و به آن ملحق شویم، آنگاه میتوانیم وارد چانهزنی با FATF شویم تا اقدامات تقابلی علیه ایران تعلیق شود.»
به گفته خانی، ایران هنوز دو بند باقیمانده از برنامه اقدام شامل تصویب کنوانسیون پالرمو و کنوانسیون CFT را اجرا نکرده است. FATF در بیانیههای خود این موارد را بهعنوان «گامهای بعدی» معرفی کرده است.
نبود تضمین برای خروج از لیست سیاه
در اطلاعیه منتشر شده تأکید شده است که تکمیل برنامه اقدام، حتی با تصویب پالرمو و CFT، هیچ تضمینی برای خروج از لیست سیاه FATF به همراه ندارد. این نهاد بینالمللی تنها در صورت اجرای کامل تعهدات ایران وارد گفتوگو درباره مراحل بعدی خواهد شد. بر اساس بیانیههای FATF، این مراحل بهطور دقیق مشخص نیست و به تصمیمات بعدی این گروه بستگی دارد.
امیدواری به تمدید مهلت
مرکز اطلاعات مالی وزارت اقتصاد اعلام کرده است که یکی از درخواستهای اصلی ایران در مذاکرات اخیر، تمدید زمان اجرای برنامه اقدام است. ایران امیدوار است بتواند زمان بیشتری برای تصویب بندهای باقیمانده بهویژه کنوانسیون CFT دریافت کند. مسئولان وزارت اقتصاد تاکید کردهاند که تعیین تکلیف این پرونده در کوتاهترین زمان ممکن ضرورت دارد.
تاکید بر نقش ریاست FATF
هادی خانی در یادداشتی جداگانه اعلام کرده بود که «ممکن است روزی ریاست دورهای FATF به کشورهای متخاصم سپرده شود و این امر لزوم تعیین تکلیف سریع پرونده ایران را بیشتر میکند.» او تاکید کرد که رئیس FATF نقش زیادی در روند تصمیمگیری این نهاد دارد و به همین دلیل باید با سرعت بیشتری اقدام کرد.
اقدامات گذشته ایران
ایران تاکنون بسیاری از مفاد برنامه اقدام FATF را اجرا کرده است. به گفته مسئولان، اجرای این تعهدات هنوز منجر به تغییر وضعیت ایران در لیست سیاه نشده است. FATF در آخرین بیانیه خود اعلام کرد که ایران همچنان در لیست سیاه باقی میماند و اقدامات مقابلهای علیه آن ادامه خواهد داشت.
پیوستن به کنوانسیون CFT
در متن منتشر شده از سوی مرکز اطلاعات مالی، پیوستن ایران به کنوانسیون مبارزه با تأمین مالی تروریسم (CFT) بهعنوان یکی از اقدامات ضروری برای خروج از لیست سیاه معرفی شده است. این در حالی است که در گزارش اخیر FATF تحت عنوان «بهروزرسانی جامع در مورد خطرات تأمین مالی تروریسم» برخی فعالیتهای منطقهای ایران و گروههای همپیمان آن بهعنوان مصادیق تأمین مالی تروریسم ذکر شده است. FATF در این گزارش به نقل از منابع اسرائیلی به تبادل طلا میان سپاه قدس و حزبالله لبنان اشاره کرده است.
استناد FATF به گزارشهای اسرائیل
این اقدام FATF واکنشهایی را در داخل کشور به همراه داشته است. برخی کارشناسان تاکید میکنند که استناد این نهاد به گزارشهای اسرائیل نشاندهنده سیاسی بودن روند تصمیمگیریهای FATF است. در متن اطلاعیه وزارت اقتصاد اشارهای به این موضوع نشده است و مشخص نیست که آیا این مسئله در دستور مذاکرات ایران قرار دارد یا خیر.
نقش FATF در تحریمهای آمریکا
در گزارشهای منتشر شده از مقامات آمریکایی نیز آمده است که اجرای کامل استانداردهای FATF میتواند به کارآمدی بیشتر تحریمها کمک کند. مارشال بیلینگزلی، دستیار وزیر خزانهداری آمریکا در امور تروریسم، در سال ۲۰۱۷ اعلام کرده بود: «فشار برای اجرای استانداردهای FATF باعث میشود دور زدن تحریمها برای ایران سختتر شود.» همچنین دنیال گلاسر، دستیار اسبق وزارت خزانهداری آمریکا، گفته بود: «FATF با طراحی سازوکارهایی کشورها را وادار میکند یا استانداردهای FATF را اجرا کنند یا در لیست سیاه باقی بمانند.»
تداوم اقدامات مقابلهای
با توجه به شرایط موجود، FATF همچنان ایران را در لیست سیاه نگه داشته است. این بدان معناست که روابط بانکی ایران با بسیاری از کشورها با محدودیت روبهرو خواهد بود. تا زمانی که ایران برنامه اقدام را کامل نکند، امکان تعلیق اقدامات مقابلهای وجود نخواهد داشت. حتی پس از تکمیل برنامه نیز، تصمیمگیری نهایی بر عهده اعضای FATF خواهد بود.
جمعبندی خبر
در مجموع، وزارت اقتصاد و مرکز اطلاعات مالی از آغاز مذاکرات مستقیم با FATF خبر دادهاند. امیدواری به تمدید زمان اجرای برنامه اقدام و تصویب CFT در مرکز این مذاکرات قرار دارد. با این حال، مقامات رسمی خود تأکید کردهاند که تکمیل برنامه اقدام به معنای خروج قطعی از لیست سیاه نیست و تنها مقدمهای برای ورود به «گام بعدی» است. همزمان FATF در گزارشهای اخیر خود به استناد منابع اسرائیلی اقدام به معرفی برخی فعالیتهای ایران بهعنوان مصادیق تأمین مالی تروریسم کرده است. این موضوع نشان میدهد روند تصمیمگیری در FATF همچنان با ملاحظات سیاسی همراه است.
