ابلاغ دستورالعمل جدید معاملات ارز تجاری؛ چارچوب تأمین ارز واردات شفافتر شد
با ابلاغ اصلاحات دستورالعمل معاملات ارز تجاری مرکز مبادله ارز و طلای ایران به شبکه بانکی کشور، چارچوب تأمین ارز برای واردات کالا، خدمات و مواد اولیه با جزئیات بیشتری تعیین شد. این دستورالعمل که از سوی بانک مرکزی به بانکها ابلاغ شده، با هدف افزایش شفافیت، کاهش رانتهای ارزی و ساماندهی فرآیندهای تأمین ارز تدوین شده است.
بر اساس این بخشنامه، مسیرهای تأمین ارز برای واردکنندگان بهصورت مشخص تعریف شده و بانکها موظف شدهاند تمامی مراحل ثبت، تأیید و تأمین ارز را در چارچوب مقررات ارزی کشور انجام دهند. این اقدام در ادامه سیاستهای اخیر دولت و بانک مرکزی برای مدیریت منابع ارزی و نظمبخشی به بازار ارز صورت گرفته است.
در متن این دستورالعمل، تأکید شده که واردکنندگان میتوانند ارز مورد نیاز خود را از مسیرهای مختلف تأمین کنند. از جمله این مسیرها میتوان به استفاده از منابع ارزی خود واردکننده، منابع ارزی سایر اشخاص، مرکز مبادله ارز و طلای ایران و همچنین منابع بانک مرکزی اشاره کرد. با این حال، استفاده از هر یک از این روشها منوط به ثبت خدمت نزد بانک عامل و دریافت تأییدیه از بالاترین مقام دستگاه ذیربط خواهد بود.
طبق ضوابط اعلامشده، دستگاههای ذیربط شامل وزارتخانهها و سازمانهای تخصصی مرتبط با نوع کالا یا خدمت وارداتی هستند. این نهادها موظفاند پس از بررسی مدارک و مستندات، نسبت به صدور تأییدیه برای تأمین ارز اقدام کنند تا فرآیند واردات در چارچوب قانونی انجام شود.
یکی از بخشهای مهم این دستورالعمل، گسترش دامنه شمول مقررات ارزی به مناطق آزاد تجاری و صنعتی و همچنین مناطق ویژه اقتصادی است. بر اساس این اصلاحات، واردات کالا و خدمات در این مناطق نیز باید مطابق با مقررات ارزی کشور و از مسیرهای تعیینشده انجام شود. همچنین اطلاعات مربوط به ثبت سفارش، تأییدیهها و تأمین ارز باید به اداره رسیدگی به تعهدات صادراتی و وارداتی بانکها ارسال شود.
در این دستورالعمل همچنین سازوکار تأمین ارز برای برخی صنایع کلیدی کشور پیشبینی شده است. بر این اساس، شرکتهای فعال در حوزههایی مانند پالایشگاهها، پتروشیمی، فولاد، فلزات رنگین و صنایع وابسته میتوانند بخشی از ارز مورد نیاز برای واردات مواد اولیه و خدمات ضروری خود را از محل ارز حاصل از صادرات تأمین کنند. البته این فرآیند نیز مشروط به ثبت خدمت، تأیید بانک عامل و هماهنگی با دستگاههای تخصصی مربوطه خواهد بود.
در بخش دیگری از این بخشنامه، نقش بانکها در اجرای دقیق مقررات مورد تأکید قرار گرفته است. بانکها موظف شدهاند ضمن ابلاغ مفاد دستورالعمل به تمامی شعب و واحدهای ارزی، بر حسن اجرای آن نظارت مستمر داشته باشند. همچنین بانکها باید از ثبت صحیح اطلاعات، انطباق فرآیندها با مقررات و ارسال گزارشها به مراجع مربوطه اطمینان حاصل کنند.
در این دستورالعمل تأکید شده است که تمامی حمایتهای ارزی باید در چارچوب قوانین مرتبط با حمایت از تولید داخلی و استفاده حداکثری از توان تولیدی کشور انجام شود. بر این اساس، تخصیص ارز و حمایتهای مرتبط با واردات باید بهگونهای مدیریت شود که ضمن تأمین نیازهای ضروری، از تولید داخلی نیز حمایت شود.
مرکز مبادله ارز و طلای ایران در این دستورالعمل بهعنوان یکی از مسیرهای اصلی تأمین ارز معرفی شده و نقش آن در فرآیند تخصیص و مدیریت منابع ارزی مورد تأکید قرار گرفته است. هدف از این اقدام، تمرکز بیشتر مبادلات ارزی در بسترهای رسمی و قابل نظارت اعلام شده است.
بانک مرکزی در این بخشنامه اعلام کرده است که اجرای این دستورالعمل با هدف ایجاد نظم در فرآیند تأمین ارز، افزایش شفافیت و جلوگیری از بروز اختلالات در بازار ارز انجام میشود. همچنین تأکید شده که همکاری کامل شبکه بانکی و دستگاههای اجرایی در اجرای دقیق این مقررات ضروری است.
بر اساس اعلام مسئولان، با اجرای این دستورالعمل، فرآیند تأمین ارز برای واردکنندگان در چارچوبی مشخص و قابل رهگیری انجام خواهد شد و اطلاعات مربوط به معاملات ارزی بهصورت متمرکز در اختیار نهادهای نظارتی قرار میگیرد. انتظار میرود با اجرای این مقررات، روند تخصیص ارز منظمتر شده و فرآیندهای وارداتی با شفافیت بیشتری انجام شود.
