تولید سایپا زیر فشار برق و مجوزها دوباره خبرساز شد
گروه خودروسازی سایپا در تازهترین توضیح خود به بازار سرمایه، علت افت تیراژ سال ۱۴۰۴ را مجموعهای از محدودیتهای عملیاتی دانسته که مستقیم بر خطوط تولید اثر گذاشته است. در این نامه که با امضای علی شیخزاده، مدیرعامل گروه، به سازمان بورس ارسال شده، از قطعی برق، وقفه در صدور مجوز تولید برخی محصولات و اختلال در تامین قطعات به عنوان عوامل اصلی کاهش تولید نام برده شده است. این توضیح پس از آن مطرح شد که آمارهای ماهانه و سالانه، فاصله قابل توجه برنامه تولید سایپا با ظرفیت متعارف این گروه را نشان داد.
بر اساس متن منتشرشده از این مکاتبه، مدیرعامل سایپا افت سال گذشته را وضعیتی خاص و خارج از روال عادی شرکت توصیف کرده است. محور نخست این توضیح، محدودیت انرژی و قطعی برق در واحدهای تولیدی است؛ عاملی که در صنایع بزرگ، علاوه بر توقف خط مونتاژ، زمانبندی تامین قطعه، رنگ، تست نهایی و تحویل خودرو را نیز جابهجا میکند. در چنین شرایطی، حتی اگر بخشی از قطعات در انبار موجود باشد، قطع شدن برق در یک حلقه از زنجیره تولید میتواند خروجی روزانه را کاهش دهد.
فشار افت تیراژ بر سبد خودروهای اقتصادی
دادههای عملکردی منتشرشده درباره محصولات سایپا نشان میدهد افت تولید فقط به یک محصول محدود نبوده است. تیراژ کوییک که یکی از محصولات پرتکرار این گروه در بازار خودروهای اقتصادی به شمار میرود، از حدود ۱۲۹ هزار دستگاه به ۷۶ هزار دستگاه کاهش یافته است. همچنین تولید ساینا با افت ۴۵ درصدی همراه شده و همین موضوع ظرفیت عرضه در بخشی از بازار را که به خودروهای اقتصادی وابستگی بیشتری دارد، محدود کرده است. کاهش این دو محصول از آن جهت اهمیت دارد که بخش قابل توجهی از تقاضای مصرفی خانوارها در همین بازه قیمتی متمرکز است.
دومین عامل مورد اشاره سایپا، توقف مقطعی تولید وانت ۱۵۱ به دلیل صادر نشدن مجوزهای لازم بوده است. وانت ۱۵۱ در سبد سایپا یک محصول تجاری سبک و پرتیراژ محسوب میشود و توقف آن فقط یک عدد از آمار تولید کم نمیکند؛ بلکه بر درآمد عملیاتی، برنامه فروش، تحویل تعهدات و گردش نقدینگی شرکت نیز اثر میگذارد. در گزارشهای خودروسازان بورسی، تیراژ تولید و تعداد فروش از متغیرهای اصلی ارزیابی ماهانه هستند و هر کاهش در محصولی پرتکرار، میتواند تصویر درآمدی شرکت را در همان دوره تغییر دهد.
در کنار برق و مجوز، موضوع تامین قطعه نیز در توضیحات سایپا مورد تاکید قرار گرفته است. زنجیره قطعهسازی خودرو وابستگی بالایی به تامین نقدینگی، مواد اولیه، واردات برخی اقلام و برنامه منظم تولید دارد. زمانی که یکی از قطعهسازان در تامین به موقع قطعه دچار وقفه شود، خودروهای ناقص یا کندی تکمیل خودرو در خط تولید به وجود میآید. به همین دلیل، اختلال در یک قطعه محدود میتواند تیراژ محصول نهایی را در مقیاسی بزرگتر تحت تاثیر قرار دهد.
هدف ۴۰۰ هزار دستگاهی در سال ۱۴۰۵
مدیرعامل سایپا در بخش دیگری از توضیحات خود اعلام کرده که تولید بالای ۴۰۰ هزار دستگاه برای گروه سایپا در سال ۱۴۰۵ قابل دستیابی است. استدلال مطرحشده این است که تولید این گروه در سالهای پیش از ۱۴۰۴، به جز دورههای خاص، معمولا بالاتر از ۴۰۰ هزار دستگاه بوده و سهم شرکت اصلی سایپا نیز از این عدد بیش از ۳۰۰ هزار دستگاه برآورد شده است. با این حال، رسیدن دوباره به این سطح به چند شرط عملیاتی وابسته است؛ از جمله پایداری برق، رفع کامل محدودیت مجوزی محصولات پرتیراژ و نظم در تامین قطعه.
آغاز سال ۱۴۰۵ برای سایپا با عددی پایین همراه بوده است. در فروردین امسال، تولید این شرکت حدود یک هزار و ۴۲۷ دستگاه گزارش شد؛ رقمی که برای یک خودروساز بزرگ، شروعی محدود محسوب میشود و نیاز به افزایش سریع آهنگ تولید در ماههای بعد را برجسته میکند. از منظر بازار سرمایه، فاصله میان تولید فروردین و هدف سالانه ۴۰۰ هزار دستگاه، مسیر باقیمانده شرکت را قابل اندازهگیری میکند و باعث میشود گزارشهای ماهانه بعدی سایپا با حساسیت بیشتری از سوی سهامداران و فعالان صنعت خودرو دنبال شود.
گزارش مرکز پژوهشهای مجلس از وضعیت صنعت خودرو در شش ماهه نخست ۱۴۰۴ نیز نشان میدهد کل تولید خودرو در کشور به ۴۶۱ هزار دستگاه رسیده و نسبت به مدت مشابه سال قبل ۴۱ هزار دستگاه کاهش داشته است. این گزارش از ترکیبی از کاهش تولید، افزایش واردات و افت صادرات خودرو و قطعات خبر میدهد. در چنین فضایی، افت تولید سایپا فقط یک مساله درون شرکتی نیست و در کنار سایر شاخصهای صنعت خودرو، بر عرضه داخلی، فروش شرکتهای قطعهساز و انتظارات بازار خودرو اثر میگذارد.
در بخش مالی، کاهش تیراژ محصولات اقتصادی میتواند ترکیب درآمدی سایپا را تغییر دهد. خودروهایی مانند کوییک، ساینا و وانت ۱۵۱ به دلیل حجم فروش، در جریان نقدینگی شرکت نقش مستقیم دارند. هر وقفه در تولید این محصولات، علاوه بر کاهش تعداد فروش، برنامه تحویل، وصول مطالبات و تامین مالی خرید قطعه را نیز تحت فشار قرار میدهد. به همین دلیل، بازگشت تولید سایپا به سطح ۴۰۰ هزار دستگاهی، برای بازار خودرو و همچنین برای ارزیابی عملکرد نماد بورسی این گروه اهمیت اقتصادی دارد.
روند ماههای آینده نشان خواهد داد که توضیحات مطرحشده از سوی مدیریت سایپا تا چه اندازه در برنامه عملیاتی سال ۱۴۰۵ قابل جبران است. اگر محدودیت برق در تابستان دوباره شدت بگیرد یا صدور مجوز محصولات پرتیراژ با تاخیر همراه شود، مسیر رسیدن به هدف اعلامی دشوارتر خواهد شد. در مقابل، تثبیت زنجیره تامین و افزایش شیفتهای تولید میتواند بخشی از عقبماندگی ابتدای سال را در نیمه دوم سال کاهش دهد.
