داروی تلخ اروپا به اقتصاد آلمان نساخت
اقتصاد آلمان در سال جاری میلادی با مشکلات متعددی روبهرو شده است. فشار تعرفههای جدید آمریکا، هزینههای بالای انرژی و سیاستهای سختگیرانه اقلیمی اتحادیه اروپا، رکود اقتصادی این کشور را عمیقتر کرده است. گزارشهای رسمی نشان میدهد که بخشهای مهمی از صنعت آلمان از جمله خودرو، ساختوساز و ماشینآلات، بیشترین آسیب را متحمل شدهاند و بسیاری از شرکتهای کوچک و متوسط در مسیر کاهش تولید یا تعطیلی قرار گرفتهاند.
رکود اقتصادی ادامهدار
طبق دادههای اقتصادی منتشرشده، آلمان در سال ۲۰۲۳ رشد منفی ۰.۹ درصدی را ثبت کرد و در سال ۲۰۲۴ نیز با رشد منفی ۰.۵ درصدی مواجه شد. برآوردها حاکی از آن است که این روند در سال ۲۰۲۵ نیز ادامه خواهد یافت و نشانههای خروج از رکود به چشم نمیخورد. مقامات اقتصادی اعلام کردهاند که بدون حمایتهای مالی دولت، بخش خصوصی با کوچک شدن چهار تا پنج درصدی مواجه خواهد شد.
صنایع کلیدی تحت فشار
بر اساس گزارشها، صنایعی که دههها بهعنوان ستونهای اصلی اقتصاد آلمان شناخته میشدند، اکنون بیشترین فشار را تحمل میکنند. صنعت خودرو، ساختوساز و تولید ماشینآلات با کاهش تقاضا و افزایش هزینهها روبهرو هستند. تعرفههای آمریکا بر صادرات محصولات آلمانی، بهویژه خودرو و تجهیزات صنعتی، هزینهها را افزایش داده و رقابتپذیری شرکتهای آلمانی را کاهش داده است.
کاهش بهرهوری
آمارها نشان میدهد بهرهوری در آلمان از سال ۲۰۱۸ تاکنون روندی نزولی داشته است. این مسئله علاوه بر جنبه اقتصادی، به یک مشکل اجتماعی نیز تبدیل شده است، زیرا آلمان سالانه صدها هزار مهاجر رفاهی را وارد سیستمهای اجتماعی خود کرده است. کارشناسان هشدار دادهاند که اگر اقتصاد این کشور رونق نگیرد، کاهش رفاه سرانه اجتنابناپذیر خواهد بود.
نتایج نظرسنجی اتاق بازرگانی آلمان
نظرسنجی جدید اتاق بازرگانی و صنایع آلمان (DIHK) نشان میدهد که توافق تجاری میان اتحادیه اروپا و آمریکا، به اقتصاد صادراتمحور آلمان آسیب خواهد زد. طبق نتایج این نظرسنجی، ۵۸ درصد از شرکتها انتظار دارند که بار اضافی ناشی از این توافق بر دوششان قرار گیرد و این رقم برای شرکتهایی که مستقیماً با آمریکا تجارت دارند به ۷۴ درصد افزایش یافته است. تنها پنج درصد از شرکتها پیشبینی کسب سود از این توافق را داشتهاند.
اظهارات مسئولان اتاق بازرگانی
هلنا ملنیکوف، مدیرعامل DIHK، اعلام کرده است که توافق تجاری اتحادیه اروپا و آمریکا شاید از نظر سیاسی ضروری بوده باشد، اما برای بسیاری از شرکتهای آلمانی حکم «داروی تلخ» را دارد. وی تاکید کرده که تعرفههای بالاتر، بوروکراسی پیچیدهتر و کاهش رقابتپذیری، نتیجه مستقیم این توافق است.
تعرفههای سنگین آمریکا
تا پیش از هفته گذشته، تعرفه عمومی برای صادرات کالاهای آلمانی به آمریکا ۱۵ درصد بود. این تعرفه بیشترین آسیب را به تولیدکنندگان خودرو و ماشینآلات وارد میکرد. طبق گزارشها، ۸۹ درصد از شرکتهایی که بر بازار آمریکا متمرکز هستند، از ضررهای فوری خبر دادهاند. همچنین ۷۲ درصد از این شرکتها نگران افزایش بیشتر تعرفهها هستند و ۸۰ درصد نسبت به بیثباتی سیاسی در تجارت فراآتلانتیک ابراز نگرانی کردهاند. بیش از نیمی از این شرکتها نیز اعلام کردهاند که قصد دارند فعالیتهای خود در آمریکا را کاهش دهند.
وضعیت ضعیف کسبوکار
در یک نظرسنجی دیگر که در ماه مه از بیش از ۲۱ هزار شرکت انجام شد، تنها ۲۳ درصد از شرکتها انتظارات مثبت تجاری داشتند، در حالیکه ۳۰ درصد انتظار بدتر شدن اوضاع را گزارش کردند. در بخش صنعت، از هر سه شرکت یک شرکت پیشبینی کرده که سفارشهای کمتری دریافت خواهد کرد. همچنین فقط ۱۹ درصد از شرکتها قصد افزایش سرمایهگذاری را دارند و حدود یکسوم از آنها اعلام کردهاند که سرمایهگذاریهای خود را کاهش خواهند داد.
پیشبینی رکود
اتاق بازرگانی و صنایع آلمان پیشبینی کرده است که رشد اقتصادی این کشور در سال ۲۰۲۵ حدود منفی ۰.۳ درصد باشد. اما در صورت در نظر گرفتن هزینههای سنگین دولتی، کاهش واقعی تولید ناخالص داخلی ممکن است به چهار تا پنج درصد نزدیک شود. نظرسنجیهای روزانه نیز نشان میدهد که روند صنعتیزدایی در آلمان سرعت گرفته و صدها هزار شغل در صنایع اصلی در حال از بین رفتن است.
هزینههای انرژی و توافق سبز
یکی از دلایل اصلی فشار بر صنایع آلمان، هزینههای بالای انرژی در مقایسه با رقبای بینالمللی است. طبق گزارشها، صنایع آلمان سه برابر بیشتر از صنایع آمریکایی و دو برابر بیشتر از صنایع فرانسوی هزینه انرژی پرداخت میکنند. این مسئله باعث خروج بسیاری از شرکتهای انرژیبر از آلمان شده است. در کنار این موضوع، سیاستهای اقلیمی اتحادیه اروپا موسوم به «توافق سبز» نیز به مانعی جدی برای فعالیت صنایع تبدیل شده است.
واکنش مدیران صنایع
برخی از مدیران صنایع آلمان به ندرت سیاستهای اقلیمی بروکسل را به چالش میکشند. در یک استثنای نادر در ژوئن، گروهی از نمایندگان شورای کار با ارسال نامهای سرگشاده به صدراعظم آلمان، توافق سبز را عامل اصلی رکود دانستند. با این حال، اغلب مدیران عامل از انتقاد مستقیم به این سیاست خودداری کردهاند.
اولاف کالنیوس، رئیس مرسدسبنز، تقاضای ضعیف و هزینههای بالای تولید را دلیل کاهش حاشیه سود شرکت دانسته است. الیور بلوم، مدیرعامل فولکسواگن، نیز خواستار کاهش قیمت انرژی و ارائه مشوقهای مالیاتی برای خودروهای برقی شده است.
افزایش ورشکستگیها
طبق دادههای رسمی، تعداد ورشکستگی شرکتها در نیمه نخست سال ۲۰۲۵ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۹.۴ درصد افزایش یافته و به ۱۱ هزار و ۹۰۰ شرکت رسیده است. بسیاری از این ورشکستگیها مربوط به شرکتهای کوچک و متوسط است که توان مقابله با هزینههای بالا و کاهش تقاضا را نداشتهاند.
چشمانداز مبهم اقتصاد آلمان
با وجود این شرایط، تاکنون هیچ نشانهای از تغییر سیاستهای اقتصادی و اقلیمی اتحادیه اروپا مشاهده نشده است. کارشناسان معتقدند که اگر روند کنونی ادامه یابد، آلمان با پاییزی داغ از نظر اقتصادی و اجتماعی روبهرو خواهد شد.
