دلارپرانی ترامپ در اقتصاد آمریکا با تعلیق ویزای دانشجویی
با آغاز فصل جدید ثبتنام و فارغالتحصیلی در دانشگاههای آمریکا، سیاستهای جدید مهاجرتی دولت دونالد ترامپ نگرانیهای گستردهای را در میان محافل اقتصادی و دانشگاهی ایالات متحده ایجاد کرده است. به گزارش منابع رسمی، دولت آمریکا در هفتههای اخیر تصمیم گرفته است تا بهطور موقت صدور ویزای دانشجویی برای متقاضیان بینالمللی را متوقف کرده و شرایط صدور این ویزاها را مورد بازبینی دقیقتری قرار دهد.
بر اساس اعلام وزارت امور خارجه آمریکا، این تصمیم شامل تعلیق موقت مهلتهای صدور ویزا و اعمال بررسیهای امنیتی و سیاسی گستردهتر، بهویژه از طریق شبکههای اجتماعی دانشجویان، خواهد بود. این اقدامات در شرایطی صورت گرفته است که برخی از دانشگاههای برجسته آمریکا، مانند دانشگاه هاروارد، تحت فشارهای دولت برای محدود کردن پذیرش دانشجویان خارجی قرار گرفتهاند. گفته میشود اعتراضات گسترده دانشجویی به جنگ اسرائیل در غزه، یکی از دلایل اصلی این فشارها بوده است.
طبق دادههای رسمی منتشرشده توسط دفتر امور آموزشی وزارت خارجه آمریکا و موسسه آموزش بینالمللی، بیش از ۱.۱ میلیون دانشجوی بینالمللی در سال تحصیلی ۲۰۲۳–۲۰۲۴ در ایالات متحده حضور داشتند. این جمعیت دانشجویی سالانه حدود ۴۴ میلیارد دلار به اقتصاد آمریکا تزریق کرده و منجر به ایجاد بیش از ۳۷۸ هزار شغل در سراسر کشور شدهاند.
نیکولاس بار، استاد اقتصاد دانشگاه لندن، در گفتوگو با واشنگتنپست اظهار داشته است: «وجود دانشجویان خارجی منجر به ایجاد فرصتهای شغلی میشود، چه از طریق افزایش تعداد کارکنان در امکانات و فروشگاههای محلی و چه در دانشگاهها که به کارکنان بیشتری برای مدیریت امور نیاز دارند.»
قسطنطین یانیلیس، استاد اقتصاد دانشگاه کمبریج نیز در این زمینه هشدار داده است: «تعلیق تأشیر دانشجویان میتواند تأثیری جدی بر همه چیز بگذارد، از بازار املاک گرفته تا رستورانها و تقریباً هر کسبوکاری که به مصرفکنندگان خدمات میدهد.»
بر اساس دادههای موجود، در ایالت تگزاس ۹۰ هزار دانشجوی خارجی در بیش از ۲۵۰ دانشگاه و مؤسسه آموزش عالی ثبتنام کردهاند که مجموعاً حدود ۲.۵ میلیارد دلار به اقتصاد محلی کمک کردهاند. همچنین در ایالت ماساچوست، ۸۲ هزار دانشجوی خارجی نزدیک به ۳.۹ میلیارد دلار و در ایالت کالیفرنیا، ۱۴۱ هزار دانشجو حدود ۶.۴ میلیارد دلار به اقتصاد ایالت کمک مالی کردهاند.
از سوی دیگر، اتحادیههای دانشگاهی و رؤسای برخی مؤسسات آموزش عالی نیز نسبت به پیامدهای منفی این سیاست هشدار دادهاند. سالی کورنبلوث، رئیس مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT)، در بیانیهای رسمی اعلام کرد که محدودسازی ورود دانشجویان بینالمللی، نهتنها موجب کاهش درآمد دانشگاهها میشود، بلکه جایگاه علمی و رقابتی ایالات متحده در عرصه جهانی را نیز به خطر میاندازد.
همچنین، کارشناسان اقتصادی و دانشگاهی بر این باورند که دانشجویان بینالمللی معمولاً شهریههای بالاتری نسبت به دانشجویان داخلی پرداخت میکنند و در شرایطی که دانشگاهها با فشارهای مالی روبهرو هستند، کاهش تعداد این دانشجویان میتواند بر منابع درآمدی آنها تأثیر منفی داشته باشد.
یانیلیس در ادامه اظهارات خود افزود: «بازارهای محلی مسکن به اجاره به دانشجویان وابستهاند و کاهش تعداد آنها باعث افت شدید تقاضا خواهد شد. این موضوع همچنین به کاهش فروش در کسبوکارهای محلی و مراکز تفریحی منجر میشود.»
در همین رابطه، اقتصاددانان آمریکایی هشدار دادهاند که تعلیق ویزاهای دانشجویی ممکن است در کوتاهمدت باعث کاهش مصرف، افت سرمایهگذاری محلی و افزایش نرخ بیکاری در شهرهای دانشگاهی شود.
همچنین اشاره شده است که دانشگاههای آمریکایی بهویژه در حوزههای فناوری، پزشکی، مهندسی و علوم پایه، از دانشجویان خارجی بهعنوان یکی از منابع اصلی تأمین نیروی انسانی پژوهشی استفاده میکنند و محدودیتهای جدید ممکن است به خروج این استعدادها به سمت کشورهای رقیب مانند کانادا، بریتانیا و استرالیا منجر شود.
برخی نهادهای علمی بینالمللی نیز نسبت به پیامدهای این تصمیم ابراز نگرانی کردهاند و آن را مغایر با منافع راهبردی ایالات متحده در حوزه علم، فناوری و دیپلماسی عمومی دانستهاند. به اعتقاد کارشناسان، تداوم چنین سیاستهایی میتواند به تضعیف موقعیت دانشگاههای آمریکا در رتبهبندیهای بینالمللی و کاهش سهم آنها از بازار جهانی آموزش عالی منجر شود.
در پایان، در حالی که دولت آمریکا هنوز درباره زمان لغو این محدودیتها اظهار نظری نکرده است، بسیاری از دانشگاهها و گروههای مدافع حقوق مهاجران در تلاش هستند تا از طریق نهادهای قضایی و کنگره، این سیاستها را به چالش بکشند. از سوی دیگر، دولت ترامپ تأکید کرده است که این اقدامات در راستای افزایش امنیت ملی و مقابله با نفوذ اطلاعاتی انجام میگیرد.
با توجه به اثرات گسترده اقتصادی، دانشگاهی و اجتماعی این تصمیم، ناظران بینالمللی معتقدند که روند مهاجرت تحصیلی به آمریکا در سالهای آینده با تغییرات مهمی مواجه خواهد شد که ممکن است ساختار بازار آموزش عالی این کشور را دگرگون کند.
