چرا عراق میتواند باعث صعود یا سقوط بعدی قیمت نفت شود؟
پایبندی عراق به کاهش تولید جبرانی در چارچوب توافق اوپکپلاس، به عنوان یکی از عوامل تعیینکننده در روند آینده قیمت جهانی نفت مطرح شده است. تحلیلها نشان میدهد که عملکرد عراق در اجرای تعهدات تولیدی خود میتواند نقش مهمی در تثبیت یا بیثباتی بازار انرژی ایفا کند.
به گزارش خبرنگار اقتصادی، تصمیمات اخیر سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) و متحدانش موسوم به «اوپکپلاس» بار دیگر توجه بازارهای جهانی انرژی را به سمت عراق جلب کرده است. بر اساس توافق ماه گذشته، اعضای این ائتلاف تصمیم گرفتند از ماه اکتبر، میزان تولید نفت را بهطور کلی ۱۳۷ هزار بشکه در روز افزایش دهند. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شد که بسیاری از کارشناسان نسبت به افزایش عرضه و تأثیر آن بر روند قیمتها هشدار داده بودند.
طبق برنامهریزی انجامشده، جلسه بعدی اوپکپلاس در تاریخ پنجم اکتبر (برابر با ۱۳ مهرماه) به صورت آنلاین برگزار خواهد شد تا درباره سطح تولید ماه نوامبر تصمیمگیری شود. منابع نزدیک به این سازمان اعلام کردهاند که در صورت نبود اتفاق یا متغیر جدیدی در بازار، احتمالاً اعضا همان مسیر افزایش محدود ۱۳۷ هزار بشکهای را ادامه خواهند داد.
در روزهای اخیر، برخی رسانههای بینالمللی از احتمال بررسی طرح «احیای سریع تولید» در اوپکپلاس خبر داده بودند، اما کارشناسان معتقدند که چنین اقدامی با توجه به جو نزولی بازار نفت و نگرانی از مازاد عرضه، میتواند باعث ریزش شدید قیمتها شود. از این رو انتظار میرود ائتلاف اوپکپلاس، سیاست فعلی خود را تا زمان ثبات بازار ادامه دهد.
نقش کلیدی عراق در تصمیمات اوپکپلاس
در همین میان، همه نگاهها به سمت عراق به عنوان یکی از بازیگران کلیدی این گروه معطوف شده است. عراق به عنوان دومین تولیدکننده بزرگ نفت در میان اعضای اوپک، سهم قابل توجهی از تعهدات مربوط به کاهش تولید را بر عهده دارد. طبق اعلام اوپکپلاس، شش کشور از جمله عراق باید در ماههای آینده تولید مازاد خود را جبران کنند تا توازن در بازار حفظ شود.
بر اساس گزارشها، عراق پیشنهاد داده است که از اوت ۲۰۲۵ تا ژانویه ۲۰۲۶، تولید خود را به میزان ۱۳۰ هزار بشکه در روز کاهش دهد و از ژوئن ۲۰۲۶ این میزان را به ۱۲۲ هزار بشکه در روز تعدیل کند. این برنامه جبرانی، در واقع بخشی از تلاش اوپکپلاس برای بازگرداندن اعضایی است که در ماههای گذشته فراتر از سهمیه تعیینشده تولید کرده بودند.
تحلیلهای منتشرشده از سوی مؤسسات معتبر بینالمللی از جمله بانک «استاندارد چارترد» نشان میدهد که عراق بیشترین بار کاهش تولید را در آخرین مرحله از محدودیتهای عرضه بر دوش خواهد کشید. طبق این گزارش، میزان کاهش تولید عراق به تنهایی تقریباً میتواند افزایش تولید سایر اعضا را خنثی کند و به این ترتیب نقش تعیینکنندهای در حفظ تعادل بازار داشته باشد.
چالشهای عراق در اجرای تعهدات
در مقابل، کارشناسان هشدار دادهاند که اجرای دقیق این برنامه از سوی عراق، چالشهای متعددی به همراه دارد. یکی از مهمترین چالشها، موضوع صادرات نفت از منطقه خودمختار کردستان است که همواره موجب اختلاف میان دولت مرکزی بغداد و دولت محلی اربیل بوده است. صادرات این منطقه گاهی خارج از چارچوب رسمی اوپکپلاس انجام میشود و همین مسئله میتواند ارزیابی میزان واقعی پایبندی عراق به توافقات را دشوار کند.
در ماههای اخیر نیز گزارشهایی از ازسرگیری صادرات نفت منطقه کردستان از طریق بندر جیهان ترکیه منتشر شده است. برخی منابع آگاه اعلام کردهاند که پس از توقفی نزدیک به دو سال و نیم، روند صادرات این منطقه دوباره فعال شده است. این اقدام میتواند باعث افزایش عرضه نفت عراق در بازار جهانی شود و در نتیجه، فشار نزولی بر قیمتها وارد کند.
تحریمهای ایران و وضعیت بازار انرژی
در سوی دیگر بازار، تحریمهای اعمالشده علیه ایران پس از فعال شدن «مکانیسم ماشه» نیز مورد توجه قرار گرفته است. با وجود بازگشت محدودیتهای نفتی، دادههای شرکت ردیابی نفتکشها (Kpler) نشان میدهد که صادرات نفت خام ایران در حال حاضر حدود یک و نیم میلیون بشکه در روز است که بیش از سه برابر میزان صادرات در پایان دوره اول ریاست جمهوری دونالد ترامپ محسوب میشود. برخی تحلیلگران بر این باورند که تأثیر تحریمهای جدید بر کاهش صادرات ایران محدود خواهد بود و این عامل نیز میتواند در سمت عرضه بازار اثرگذار باشد.
ذخایر گاز اروپا و تأثیر آن بر بازار
از سوی دیگر، وضعیت ذخایر گاز طبیعی اروپا نیز در تعیین جهت بازار انرژی نقش مهمی دارد. بر اساس آخرین دادهها، ذخایر گاز قاره اروپا در هفته گذشته با افزایش ۰.۸۴ میلیارد متر مکعب، به ۹۶.۲۲ میلیارد متر مکعب رسیده است. این میزان، معادل ۸۲.۳ درصد از ظرفیت کل ذخیرهسازی گاز اتحادیه اروپا است. آلمان با ۷۶.۶ درصد، و کشورهای فرانسه و ایتالیا با بیش از ۹۰ درصد ظرفیت، از وضعیت ذخایر مطلوبی برخوردارند. با وجود تقاضای بالا به دلیل سرمای هوا، قیمت گاز در اروپا در محدوده ۳۱ تا ۳۳ یورو در هر مگاوات ساعت باقی مانده است.
اهمیت پایبندی اعضا برای ثبات قیمت نفت
در شرایط فعلی، تعادل میان عرضه و تقاضا در بازار جهانی انرژی شکننده است و هرگونه تغییر در سیاستهای تولید کشورهایی مانند عراق میتواند روند قیمتها را در کوتاهمدت تحت تأثیر قرار دهد. در حالیکه بازار در انتظار تصمیم جلسه آینده اوپکپلاس است، فعالان اقتصادی معتقدند که میزان پایبندی عراق به تعهدات جبرانی، نقش اصلی را در تعیین مسیر آتی قیمت نفت ایفا خواهد کرد.
در مجموع، منابع نزدیک به اوپکپلاس تأکید دارند که حفظ انسجام و پایبندی اعضا به توافقات تولید، کلید حفظ اعتبار این ائتلاف و ثبات قیمت نفت در ماههای آینده است. به همین دلیل، عملکرد عراق به عنوان یکی از اعضای مهم و اثرگذار، به دقت از سوی بازارها و نهادهای بینالمللی دنبال میشود.
