اوپک پلاس فعلا برنامه افزایش عرضه را برای مارس کنار گذاشت
بازار نفت در شروع هفته جدید در حالی زیر ذرهبین معاملهگران قرار گرفت که قیمتها پس از یک دوره رشد، وارد فاز نوسانی شده است. در همین فضا، گزارش رویترز از توافق اصولی هشت کشور کلیدی عضو اوپک پلاس برای ادامه توقف افزایش برنامه ریزی شده تولید در ماه مارس ۲۰۲۶ خبر می دهد. این هشت تولیدکننده شامل عربستان، روسیه، امارات، قزاقستان، کویت، عراق، الجزایر و عمان هستند و قرار است تصمیم نهایی در نشست هماهنگی آنها جمع بندی شود.
ریشه این تصمیم به توافقی برمی گردد که اوایل نوامبر ۲۰۲۵ انجام شد؛ زمانی که این گروه اعلام کرد افزایشهای مرحلهای عرضه در سه ماهه اول ۲۰۲۶ متوقف می شود. هدف اعلامی، همسویی عرضه با الگوی مصرف فصلی و جلوگیری از فشار مازاد عرضه در دوره ای است که معمولا تقاضا نسبت به ماههای پرمصرف کاهش می یابد. این رویکرد، برای بازار پیامی روشن دارد: مدیریت عرضه همچنان در اولویت قرار دارد و مسیر افزایش تولید، انعطاف پذیر و وابسته به شرایط قیمت و تقاضا باقی می ماند.
بر پایه چارچوبی که پیش تر اعلام شده بود، این هشت کشور از آوریل تا دسامبر ۲۰۲۵ بخشی از کاهش عرضه داوطلبانه را به صورت مرحلهای جبران کردند و مجموع سهمیههای تولید در این بازه حدود ۲.۹ میلیون بشکه در روز افزایش یافت. این عدد در مقیاس بازار جهانی قابل توجه است و به طور تقریبی نزدیک سه درصد از تقاضای جهانی برآورد می شود. با این حال، توقف افزایشها در بازه ژانویه تا مارس ۲۰۲۶ باعث شد انتظارات درباره ورود سریع بشکههای جدید به بازار، فعلا عقب نشینی کند.
نوسان برنت نزدیک ۷۰ دلار و پیام آن برای بازار
در بخش قیمت، نفت برنت در روزهای اخیر تا محدوده حدود ۷۰ دلار در هر بشکه معامله شد و در مقاطعی نیز به سطح سقف چندماهه نزدیک شد. نفت خام امریکا هم در محدوده میانی ۶۰ دلار نوسان داشت. در عین حال، بخشی از رشد قیمتها با افت بعدی تعدیل شد و همین رفت و برگشت، حساسیت بازار به خبرهای سمت عرضه را پررنگ تر کرد. از نگاه فعالان بازار، وقتی قیمت در محدودههای روانی مانند ۷۰ دلار تثبیت نمی شود، اهمیت تصمیمهایی مثل توقف یا ادامه افزایش تولید بیشتر دیده می شود.
برای پالایشگاهها و خریداران صنعتی، تصمیم اوپک پلاس به معنای محدودتر شدن احتمال افزایش سریع عرضه در کوتاه مدت است؛ موضوعی که می تواند در قراردادهای نقدی و همچنین قیمتهای آتی اثرگذار باشد. در همین حال، معاملهگران معمولا هم زمان به چند عامل نگاه می کنند: سرعت رشد تقاضا در اقتصادهای بزرگ، روند واردات نفت توسط مصرف کنندگان عمده، و وضعیت موجودیهای تجاری در مراکز ذخیره سازی. هر قدر موجودیها پایین تر باشد، بازار نسبت به وقفههای عرضه حساس تر می شود و پرمیوم ریسک در قیمتها می تواند بزرگ تر شود.
از سوی دیگر، توقف افزایش تولید لزوما به معنای کاهش عرضه نیست، بلکه بیشتر به معنای ثابت نگه داشتن مسیر افزایشهای برنامه ریزی شده است. همین تفاوت برای تحلیلگران مهم است، چون نشان می دهد ابزار مدیریت بازار همچنان فعال است و هر تصمیم جدید می تواند با فاصله زمانی کوتاه اصلاح شود. در چنین فضایی، بازار به جای دنبال کردن یک مسیر یک طرفه، بیشتر وارد فاز وزن دهی به دادههای روزانه و هفتگی می شود.
اختلال تنگیز قزاقستان و اثر عرضه در کوتاه مدت
در کنار سیاست تولید اوپک پلاس، یک عامل مهم دیگر هم در سمت عرضه توجه بازار را جلب کرده است: وضعیت تولید در قزاقستان. گزارشهای منتشرشده نشان می دهد میدان بزرگ تنگیز در هفتههای اخیر با اختلال در زیرساخت برق و توقف موقت تولید مواجه شد و بازگشت به مدار به صورت مرحلهای دنبال می شود. تنگیز یکی از بزرگ ترین میادین نفتی منطقه است و هر وقفه در آن می تواند به سرعت در انتظارات بازار درباره عرضه کوتاه مدت بازتاب پیدا کند.
بر اساس اظهارات شرکت بهره بردار، راه اندازی دوباره سامانه توزیع برق انجام شده و تولید خام در گام نخست از سر گرفته شده است، اما افزایش تولید به ظرفیت عادی به صورت تدریجی انجام می شود. هم زمان، گزارشها از لغو یا جابهجایی بخشی از محمولههای صادراتی خبر می دهد؛ موضوعی که برای خریداران منطقهای و شرکتهای کشتیرانی اهمیت دارد، چون می تواند زمان بندی تحویل و نرخهای حمل را تحت تاثیر قرار دهد. در چنین شرایطی، بازار معمولا اختلال چندروزه را هم به شکل افزایش حساسیت قیمتها نشان می دهد.
در سطح سازوکارهای داخلی اوپک پلاس نیز روند نظارتی ادامه دارد. پس از نشست هماهنگی هشت کشور، یک جلسه جداگانه با عنوان کمیته مشترک نظارتی برگزار می شود که تمرکز آن بررسی میزان پایبندی اعضا به تعهدات تولیدی است. این کمیته به طور مستقیم تصمیم سیاستی نمی گیرد، اما ارزیابیهای آن می تواند بر فضای تصمیم گیری و فشار برای جبران اضافه تولید یا رعایت سهمیهها اثر بگذارد. منابع بازار می گویند در نشست فعلی، انتظار نمی رود تصمیمی درباره سیاست تولید پس از ماه مارس اعلام شود و بحثهای بعدی به جلسات آینده موکول خواهد شد.
در مجموع، هم زمان شدن توقف افزایش تولید اوپک پلاس با اختلال عرضه در یک تولیدکننده مهم مانند قزاقستان، باعث شده سمت عرضه در کانون توجه فعالان بازار قرار بگیرد. در روزهای پیش رو، واکنش قیمتها به دادههای موجودی، وضعیت صادرات، و سرعت بازگشت تولید تنگیز می تواند مسیر نوسان را مشخص تر کند و برای شرکتهای بالادستی و پایین دستی انرژی، سیگنالهای جدیدی از شرایط بازار ارائه دهد.
