افزایش ورود قطارهای باری از چین و روسیه به ایران و تقویت نقش ترانزیتی کشور
در ماههای اخیر، شبکه ریلی کشور شاهد افزایش قابل توجه ورود قطارهای باری از چین و روسیه بوده است؛ روندی که از سوی مسئولان حوزه حملونقل ریلی بهعنوان نشانهای از فعال شدن ظرفیتهای ترانزیتی ایران و بازگشت مسیر ریلی کشور به کانون تجارت منطقهای معرفی شده است. آمارهای رسمی منتشرشده نشان میدهد که حجم تردد قطارهای باری ورودی به ایران در مقایسه با سالهای گذشته رشد کمسابقهای را تجربه کرده است.
بر اساس اعلام معاون بازرگانی خارجی، طی ۹ ماه گذشته ۴۳ قطار باری از چین وارد کشور شدهاند. این رقم در مقایسه با سالهای قبل افزایش چشمگیری داشته و بنا بر اعلام مسئولان، حدود شش برابر بیشتر از متوسط ترددهای پیشین در این مسیر است. طبق آمارهای ارائهشده، در بازه هفتساله گذشته مجموعاً تنها هفت قطار باری از چین به ایران وارد شده بود که مقایسه این دو عدد، تغییر محسوس در روند ترانزیت ریلی را نشان میدهد.
این قطارهای باری عمدتاً حامل محمولههایی نظیر پنلهای خورشیدی، تجهیزات نیروگاهی و قطعات صنعتی هستند. به گفته مسئولان، انتخاب مسیر ریلی ایران از سوی شرکتهای حملونقل بینالمللی به دلیل ویژگیهایی مانند امنیت بالا، تمامزمینی بودن و کاهش زمان حملونقل صورت گرفته است. بر اساس توضیحات ارائهشده، استفاده از مسیر ریلی ایران میتواند زمان انتقال کالا را در مقایسه با حملونقل دریایی به حدود نصف کاهش دهد.
همزمان با افزایش ورود قطارهای باری از چین، تردد قطارهای باری از روسیه نیز به شبکه ریلی ایران افزایش یافته است. ورود همزمان قطارهای باری از چین و روسیه به کشور، از سوی مسئولان راهآهن بهعنوان پیامی مهم برای بازار ترانزیت منطقهای توصیف شده است. به گفته آنها، این همزمانی نشان میدهد که ایران در حال تبدیل شدن به یکی از مسیرهای اصلی اتصال جریانهای تجاری میان شرق آسیا، روسیه، اروپا، جنوب آسیا و غرب آسیا است.
مسئولان راهآهن اعلام کردهاند که تداوم این ترددها به معنای عبور مسیر ریلی ایران از مرحله آزمایشی و ورود به فاز تجاریسازی کریدورهای ریلی است. آنها تأکید کردهاند که افزایش تعداد قطارهای عبوری، بیانگر اعتماد فعالان بینالمللی حملونقل به زیرساختهای ریلی کشور و هماهنگیهای صورتگرفته در حوزههای گمرکی و مرزی است.
در این میان، احیای شاخه جنوبی کریدور شرق–غرب بهعنوان یکی از محورهای مهم این تحول مطرح شده است. این کریدور نتیجه توافقات ششجانبه میان ایران، و است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، این توافقات با تمرکز بر تعرفهگذاری یکسان، کاهش زمان عبور قطارها و افزایش هماهنگیهای مرزی میان کشورهای مسیر منعقد شدهاند.
آمارهای ارائهشده نشان میدهد که از ابتدای سال جاری، بیش از ۴۰ قطار باری از چین وارد ایران شدهاند. این در حالی است که در سالهای گذشته، تردد قطار در این مسیر بهصورت محدود و عمدتاً آزمایشی انجام میشد. مسئولان راهآهن این آمار را نشانهای از فعال شدن ظرفیتهای بالقوه ترانزیتی کشور و افزایش سهم ایران در بازار حملونقل بینالمللی عنوان کردهاند.
بر اساس برنامهریزیهای اعلامشده، روند افزایش تردد قطارهای باری در ماههای آینده نیز ادامه خواهد داشت. مدیرعامل راهآهن جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده است که هدفگذاری ورود ۳۰۰ قطار باری از چین تا پایان سال جاری در دستور کار قرار گرفته است. به گفته وی، تحقق این هدف میتواند نقش مهمی در افزایش درآمدهای پایدار ترانزیتی و ورود مستقیم ارز حاصل از خدمات حملونقل بینالمللی به کشور ایفا کند.
مسئولان راهآهن همچنین تأکید کردهاند که افزایش تردد قطارهای باری، علاوه بر آثار اقتصادی، به تقویت جایگاه ایران در کریدورهای بینالمللی حملونقل منجر خواهد شد. آنها اعلام کردهاند که مسیر ریلی ایران به دلیل کوتاهی مسیر، یکپارچگی شبکه، امنیت بالا و تعهد زمانی در تحویل کالا، نسبت به برخی مسیرهای رقیب جذابیت بیشتری دارد.
کارشناسان حوزه حملونقل ریلی نیز به تنوع مقاصد بارهای ورودی از چین و روسیه اشاره کردهاند. بر اساس گزارشها، این محمولهها علاوه بر مصرف داخلی، به مقاصدی مانند بنادر جنوبی ایران، ارسال میشوند. این موضوع از سوی مسئولان بهعنوان نشانهای از انعطافپذیری بالای شبکه ریلی کشور در پاسخگویی به نیازهای متنوع ترانزیتی معرفی شده است.
در مجموع، افزایش ورود قطارهای باری از چین و روسیه به ایران، بهعنوان یکی از تحولات مهم در حوزه حملونقل و ترانزیت کشور مطرح شده است. مسئولان راهآهن تأکید دارند که تداوم این روند میتواند سهم ایران را در تجارت منطقهای افزایش دهد و مسیر ریلی کشور را به یکی از ارکان اصلی جابهجایی کالا در منطقه تبدیل کند.
