درخواست جدید اقتصاددانان جهان برای مقابله با نابرابری
درخواست جدید صدها اقتصاددان مطرح جهان برای مقابله با نابرابری درآمد و ثروت در آستانه اجلاس گروه ۲۰ در آفریقای جنوبی، بار دیگر توجه افکار عمومی و دولتها را به وضعیت روبهتشدید نابرابری جهانی جلب کرده است. این درخواست در قالب نامهای سرگشاده منتشر شده که امضاکنندگان آن شامل اقتصاددانان برجسته، مقامات ارشد سابق مالی و کارشناسان حوزه توسعه هستند. در میان این افراد، نام جانت یلن، وزیر خزانهداری سابق آمریکا، و جوزف استیگلیتز، برنده جایزه نوبل اقتصاد، نیز دیده میشود.
به گزارش ایسنا، انتشار این نامه سرگشاده همزمان با آمادهسازی رهبران جهان برای شرکت در اجلاس گروه ۲۰ در روزهای ۲۲ و ۲۳ نوامبر در آفریقای جنوبی انجام شده است. قرار است در جریان این اجلاس، گزارشی رسمی درباره نابرابری جهانی به ریاست جوزف استیگلیتز به رهبران کشورهای عضو ارائه شود. این گزارش در ماه جاری منتشر شده و بخشهای مختلفی از وضعیت نابرابری درآمد، توزیع ثروت و شاخصهای رفاه جهانی را مورد بررسی قرار داده است.
بر اساس محتوای این گزارش، جهان در حال حاضر با یک «وضعیت اضطراری نابرابری» روبهرو است؛ وضعیتی که از نظر نویسندگان گزارش، پیامدهایی از جمله بیثباتی اجتماعی، افزایش درگیریهای سیاسی و کاهش اعتماد عمومی به نظامهای دموکراتیک را به همراه دارد. در متن گزارش آمده است که دو بحران عمده یعنی نابرابری شدید اقتصادی و بحران اقلیمی، همزمان روند توسعه جهانی را تهدید میکنند و نیازمند اقدامات هماهنگ و بینالمللی هستند.
طبق دادههای ارائهشده در این گزارش، در فاصله سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴، یک درصد از ثروتمندترین افراد جهان موفق شدهاند ۴۱ درصد از کل ثروت جدید ایجادشده در جهان را در اختیار بگیرند. این رقم نشاندهنده انباشت گسترده ثروت در میان گروه بسیار کوچکی از جمعیت است؛ در حالی که این روند در بیشتر مناطق جهان با کاهش فرصتهای اقتصادی و افزایش فشار بر طبقات متوسط و پایین همراه بوده است.
گزارش همچنین نشان میدهد که در حال حاضر از هر چهار نفر در جهان یک نفر با ناامنی غذایی متوسط یا شدید روبهرو است. این آمار معادل حدود ۲.۳ میلیارد نفر است و طبق گزارش، بسیاری از این افراد به دلیل شرایط اقتصادی نامناسب، مجبور به کاهش یا حذف وعدههای غذایی روزانه خود شدهاند. تعداد افرادی که با ناامنی غذایی روبهرو هستند، از سال ۲۰۱۹ تاکنون ۳۳۵ میلیون نفر افزایش یافته است.
در بخش دیگری از گزارش، پیشنهاد تشکیل یک هیئت بینالمللی مستقل در زمینه نابرابری مطرح شده است. هدف این هیئت ارائه توصیهها و مشاورههای تخصصی به دولتهاست تا بتوانند سیاستهای مؤثرتری برای مقابله با نابرابری طراحی و اجرا کنند. نویسندگان گزارش این هیئت را مشابه «هیئت بیندولتی تغییرات اقلیمی» سازمان ملل (IPCC) توصیف کردهاند که طی سالهای گذشته نقش مهمی در سیاستگذاریهای مرتبط با تغییرات اقلیمی ایفا کرده است.
در متن نامه سرگشاده اقتصاددانان که خطاب به رهبران جهان منتشر شده، آمده است که «تمرکز شدید ثروت در دستان گروهی محدود، میتواند اعتماد عمومی را در جوامع کاهش دهد و به قطبیشدن سیاستها منجر شود». این اقتصاددانان هشدار دادهاند که ادامه روند کنونی میتواند پیامدهای سیاسی و اجتماعی گستردهای ایجاد کند و به بیثباتی در کشورها دامن بزند.
در این نامه همچنین بر لزوم ایجاد سازوکارهای بینالمللی برای نظارت دقیق بر توزیع ثروت، ارزیابی سیاستهای مالیاتی و بررسی روندهای اقتصادی مؤثر بر نابرابری تأکید شده است. امضاکنندگان نامه معتقدند که برای مقابله با مشکلات ناشی از نابرابری اقتصادی، همکاری بینالمللی ضروری است و دولتها باید از تجربیات و دادههای مشترک برای تدوین سیاستها استفاده کنند.
خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی جداگانه نوشته است که آفریقای جنوبی که میزبان نشست گروه ۲۰ در ماه نوامبر است، طبق رتبهبندی بانک جهانی «نابرابرترین کشور جهان» محسوب میشود. این کشور در شاخص ضریب جینی، سالها یکی از بالاترین رتبهها را داشته و درآمد و ثروت در آن به شکلی نابرابر میان گروههای مختلف توزیع شده است. دولت آفریقای جنوبی اعلام کرده که قصد دارد موضوع نابرابری جهانی را در صدر دستور کار اجلاس قرار دهد.
در بخش دیگری از گزارشهای منتشرشده درباره این نامه سرگشاده، اشاره شده که امضاکنندگان آن شامل مقامات سابق بانک جهانی، صندوق بینالمللی پول، دانشگاههای برتر جهان و موسسات تحقیقاتی هستند. این افراد اعلام کردهاند که ابزارهای فعلی برای مقابله با نابرابری کافی نیست و جهان نیازمند یک چارچوب سازمانیافتهتر برای نظارت بر روندهای اقتصادی مرتبط با نابرابری است.
گزارش نابرابری جهانی که توسط تیمی از پژوهشگران بینالمللی تهیه شده، شامل تحلیلهایی درباره وضعیت درآمد، ثروت، مصرف، ناامنی غذایی و شکاف طبقاتی در مناطق مختلف جهان است. طبق بخشهایی از این گزارش، فاصله میان طبقات ثروتمند و فقیر نه تنها کاهش نیافته، بلکه در برخی مناطق افزایش نیز داشته است.
همزمان با انتشار این نامه سرگشاده، برخی کشورها نیز از طرحهای داخلی برای مقابله با نابرابری پرده برداشتهاند. با این حال، اقتصاددانان معتقدند که برای حل این مشکل در سطح جهانی، اقدامات یکجانبه کشورها کافی نخواهد بود. در نامه منتشر شده تأکید شده که «نابرابری یک چالش ملی نیست، بلکه چالشی جهانی است و راهحل آن نیز باید در سطح جهانی جستوجو شود».
این مجموعه گزارشها و درخواستها نشان میدهد که موضوع نابرابری درآمد و ثروت، به یکی از مهمترین مباحث اقتصادی و اجتماعی جهان در آستانه اجلاس گروه ۲۰ تبدیل شده است. انتظار میرود نتایج این نشست و گزارش ارائهشده به رهبران جهان، نقش مهمی در رویکردهای آینده کشورها در زمینه مقابله با نابرابری ایفا کند.
