اتحادیه اروپا بین آمریکا و چین در وابستگی انرژی گرفتار شد
اتحادیه اروپا در شرایطی قرار گرفته که همزمان با افزایش وابستگی به انرژی آمریکا، همچنان به فناوریهای انرژی تجدیدپذیر چین نیز وابسته مانده است. بر اساس گزارش ایسنا به نقل از رویترز، این وضعیت پس از امضای توافق تجاری جدید میان بروکسل و واشنگتن، بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است.
طبق این توافق، اتحادیه اروپا متعهد شده است تا سال ۲۰۲۸ حدود ۷۵۰ میلیارد دلار انرژی از آمریکا خریداری کند. این میزان خرید، به معنی افزایش واردات سالانه انرژی از حدود ۷۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۴ به ۲۵۰ میلیارد دلار طی سه سال آینده خواهد بود.
بر اساس دادههای «یورو استات»، در سال ۲۰۲۴ حدود ۵۰ درصد از واردات گاز طبیعی مایع (الانجی) اتحادیه اروپا، ۱۷ درصد از واردات نفت و ۳۵ درصد از واردات زغالسنگ این بلوک از آمریکا تامین شده است. انتظار میرود هرگونه گسترش تجارت انرژی میان اتحادیه اروپا و آمریکا، عمدتاً بر الانجی متمرکز باشد، کالایی که آمریکا بزرگترین صادرکننده آن در جهان به شمار میرود.
با وجود این، برخی کارشناسان معتقدند تحقق کامل خریدهای وعده داده شده، به دلیل حجم بسیار بالای آن و ماهیت بازار آزاد انرژی، بعید به نظر میرسد. با این حال، نگرانی اصلی در بروکسل این است که افزایش خرید از آمریکا، وابستگی این قاره به انرژی وارداتی از این کشور را در شرایط حساس کنونی بیشتر کند.
وابستگی پرخطر به انرژی آمریکا
پس از آغاز جنگ روسیه و اوکراین در سال ۲۰۲۲، اروپا واردات گاز از روسیه را به شدت کاهش داد. پیش از این جنگ، بیش از ۴۰ درصد واردات گاز اروپا از طریق خط لوله از روسیه تامین میشد. اتحادیه اروپا اعلام کرده است که قصد دارد تا سال ۲۰۲۷ به طور کامل واردات انرژی از روسیه را متوقف کند. این هدف جاهطلبانه، نیاز به جایگزینی منابع انرژی دارد که بخش عمده آن از طریق واردات الانجی از آمریکا تامین خواهد شد.
هرچند آمریکا یک متحد دموکراتیک غربی محسوب میشود و وابستگی به آن از نظر سیاسی کمخطرتر از وابستگی به یک قدرت اقتدارگرا مانند روسیه است، اما این رابطه خالی از ریسک نیست. سابقه سیاستهای غیرقابل پیشبینی دولت ترامپ و رفتارهای فشارآورانه برخی دولتهای آمریکا، نگرانیهایی را در مورد ثبات این همکاری بلندمدت ایجاد کرده است.
علاوه بر این، بخش زیادی از تولید الانجی آمریکا در منطقه گلف کاست متمرکز است که در معرض خطرات جدی ناشی از تغییرات اقلیمی و رویدادهای شدید آب و هوایی مانند طوفان، سیل و موج گرما قرار دارد. چنین مخاطراتی میتواند عرضه انرژی به اروپا را به شکل ناگهانی مختل کند.
عامل دیگر، افزایش احتمالی قیمت گاز در آمریکا در سالهای آینده است. با رشد تقاضای داخلی به ویژه در بخشهای نوظهور مانند هوش مصنوعی که مصرف بالایی از انرژی دارد، پیشبینی میشود قیمت گاز در مرکز هنری هاب تا سال ۲۰۲۶ به حدود ۴.۴۰ دلار به ازای هر واحد امامبیتییو برسد که تقریباً دو برابر سطح فعلی است. چنین افزایشی میتواند بر رقابتپذیری صادرات الانجی آمریکا تاثیر منفی بگذارد.
وابستگی به فناوری چین در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر
بحران انرژی ناشی از جنگ اوکراین، دو درس کلیدی برای اروپا داشت: نخست این که نباید به یک تامینکننده واحد وابسته بود، و دوم این که امنیت واقعی انرژی در گرو کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی است.
اتحادیه اروپا برای پاسخ به این نیاز، سرمایهگذاری در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر، هستهای و ذخیرهسازی باتری را افزایش داده است. طبق گزارش آژانس بینالمللی انرژی، سرمایهگذاری این بلوک در حوزه انرژی پاک تا سال ۲۰۲۵ به ۴۹۴ میلیارد دلار خواهد رسید که نسبت به یک دهه گذشته دو برابر شده است.
در سال گذشته، انرژیهای خورشیدی و بادی توانستند نیمی از برق منطقه و حدود ۲۰ درصد از کل مصرف انرژی اروپا را تامین کنند. با این حال، زنجیره تامین این بخشها به شدت تحت نفوذ فناوری و مواد اولیه چین قرار دارد.
چین حدود ۸۰ درصد پنلهای خورشیدی فتوولتائیک مورد استفاده در اروپا را با قیمتی بسیار پایین تامین میکند. این مسئله سالهاست مانع توسعه صنایع داخلی تولید پنل در اروپا شده است. اگرچه اروپا در حوزه توربینهای بادی صنعت بومی قدرتمندی دارد که حدود ۸۰ درصد زنجیره تامین آن داخلی است، اما چین همچنان در فرآوری مواد معدنی حیاتی مانند لیتیوم، کبالت و نیکل که برای ساخت باتریها ضروری است و همچنین در تولید آهنرباهای خاکی کمیاب برای توربینهای بادی، جایگاه برتر جهانی دارد.
چالش ایجاد توازن
تنوعبخشی به منابع فناوریهای تجدیدپذیر و تامین مواد معدنی حیاتی برای امنیت انرژی اروپا ضروری است، اما این فرآیند زمانبر خواهد بود. همکاری با آمریکا در این حوزه میتواند بخشی از مشکل را حل کند، با این شرط که واشنگتن از موقعیت خود برای فشار و گرفتن امتیازات یکطرفه استفاده نکند.
طبق گزارش رویترز، اتحادیه اروپا به عنوان دومین اقتصاد بزرگ جهان، اکنون خود را میان دو وابستگی مهم میبیند: گاز طبیعی مایع آمریکا و فناوری انرژی سبز چین. این وضعیت میتواند در صورت افزایش هزینههای انرژی، برخی کشورها را به بازگشت به سوختهای فسیلی سوق دهد.
مقامهای اروپایی تاکید دارند که ایجاد تعادل میان امنیت انرژی و واقعیتهای سیاسی، مسیر و سرعت اجرای سیاستهای انرژی این بلوک را در سالهای آینده تعیین خواهد کرد. با این حال، برخی تحلیلها نشان میدهد که توافق تجاری اخیر با آمریکا، نقطه شروعی پرچالش برای بروکسل در این مسیر است.
