بانک مرکزی میگوید تورم دی ماه ۱۴۰۴ در سطح بالایی ایستاده است
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تازهترین گزارش خود از شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در مناطق شهری را منتشر کرد و در آن از ثبت تورم دی ماه ۱۴۰۴ در سطح ۴۴.۲ درصد در مقیاس سالانه خبر داد. این رقم، تورم دوازده ماه منتهی به پایان دی ماه را نسبت به دوازده ماه منتهی به دی ماه سال قبل نشان میدهد و به عنوان یکی از شاخصهای اصلی سنجش روند عمومی قیمتها در اقتصاد مورد استناد قرار میگیرد.
طبق این گزارش، شاخص کل بهای کالاها و خدمات مصرفی در دی ماه ۱۴۰۴ به عدد ۵۱۴.۶ رسید که نسبت به ماه قبل ۵.۷ درصد افزایش داشته است. همچنین تغییرات شاخص در مقایسه با دی ماه ۱۴۰۳ رشد ۵۴.۹ درصدی را ثبت کرده است. بانک مرکزی در کنار شاخص کل، تغییرات مربوط به گروههای اصلی کالا و خدمت را نیز منتشر کرده که از تفاوت سرعت رشد قیمتها در این دو بخش حکایت دارد.
جزئیات شاخص کل و مسیر ماههای اخیر
بررسی سری ماهانه منتشرشده از سوی بانک مرکزی نشان میدهد تورم سالانه از ابتدای سال جاری روندی افزایشی داشته و در ماههای پایانی سال به محدوده بالاتری رسیده است. در گزارش دی ماه، نرخ تورم سالانه ۴۴.۲ درصد اعلام شده؛ در حالی که برای آذر ماه ۱۴۰۴ این نرخ ۴۲.۴ درصد گزارش شده بود. بر اساس همین ارقام رسمی، تورم سالانه در فاصله یک ماه ۱.۸ واحد درصد افزایش یافته است.
بانک مرکزی تاکید میکند که مبنای محاسبه این شاخص، سبد مشخصی از کالاها و خدمات مصرفی خانوارهای شهری است و تغییرات آن به عنوان نمایهای از فشار هزینههای زندگی در سطح کلان اقتصاد دنبال میشود. در همین چارچوب، افزایش ۵.۷ درصدی شاخص کل در دی ماه، یکی از جهشهای قابل توجه ماهانه در سال ۱۴۰۴ محسوب میشود و توجه فعالان اقتصادی را به سمت روندهای کوتاهمدت قیمتها و تغییرات هزینههای جاری معطوف کرده است.
در این گزارش، سال پایه شاخص ۱۴۰۰ با عدد ۱۰۰ در نظر گرفته شده و تمام ارقام شاخص بر همین مبنا ارائه شده است. به همین دلیل، عدد ۵۱۴.۶ به این معناست که سطح شاخص قیمت مصرفکننده در دی ماه ۱۴۰۴ چند برابر سطح سال پایه شده است. بانک مرکزی همچنین در قالب جداول، نرخهای تغییر ماهانه، تغییر نسبت به ماه مشابه سال قبل و تغییرات دوازده ماهه را برای گروههای مختلف منتشر میکند تا امکان مقایسه میان دورهها فراهم باشد.
بر اساس تعاریف آماری رایج، تورم دوازده ماهه که در این گزارش با عدد ۴۴.۲ درصد اعلام شده، متوسط تغییرات شاخص در یک سال منتهی به دی ماه را نسبت به متوسط یک سال قبل نشان میدهد. در کنار آن، تغییر ۵۴.۹ درصدی شاخص کل نسبت به دی ماه ۱۴۰۳ به عنوان نماگر رشد سالانه شاخص در یک نقطه زمانی مطرح است و افزایش ۵.۷ درصدی نسبت به ماه قبل نیز تصویر نزدیکتری از حرکت قیمتها در کوتاهمدت ارائه میکند. ارائه همزمان این نماگرها، امکان مقایسه شدت تغییرات قیمت را در افقهای زمانی متفاوت فراهم میکند.
کالاها جلوتر از خدمات حرکت کردند
یکی از نکات برجسته گزارش دی ماه، تفاوت محسوس میان رفتار قیمتی گروه کالا و گروه خدمت است. بر پایه ارقام بانک مرکزی، شاخص بهای گروه اختصاصی کالا در دی ماه نسبت به ماه قبل ۹.۶ درصد افزایش داشته است. همین شاخص در مقایسه با دی ماه سال گذشته ۷۵.۷ درصد بالاتر گزارش شده و تورم دوازده ماهه گروه کالا نیز به ۵۲.۱ درصد رسیده است.
در مقابل، شاخص بهای گروه اختصاصی خدمت در دی ماه نسبت به ماه قبل ۱.۶ درصد افزایش داشته و نسبت به ماه مشابه سال قبل ۳۶.۵ درصد رشد کرده است. تورم دوازده ماهه گروه خدمت نیز ۳۷ درصد اعلام شده است. این فاصله میان کالاها و خدمات، در سطح آمار به این معناست که بخش کالاها در دی ماه شتاب بیشتری در افزایش قیمتها داشته و در تورم سالانه هم رشد بالاتری را نسبت به خدمات ثبت کرده است.
در بخشهای تفصیلیتر گزارش، تغییرات شاخص برای گروههای کالایی و خدماتی به تفکیک ارائه میشود و این امکان را میدهد که روند هزینههای مصرفی خانوارها در سبدهای مختلف رصد شود. همچنین از منظر کسبوکارها، دادههای منتشرشده میتواند برای بهروزرسانی برآوردهای هزینه، تنظیم قیمتگذاری و ارزیابی اثر افزایش هزینههای جاری بر تقاضا مورد استفاده قرار گیرد؛ به ویژه در بازاری که سرعت تغییر قیمتها، تصمیمهای کوتاهمدت بنگاهها را حساستر میکند.
گزارش بانک مرکزی علاوه بر ارقام کل، امکان رصد تغییرات ماهانه را نیز فراهم میکند و از این منظر میتواند برای تصمیمگیری بنگاهها، تنظیم قراردادهای تامین، برآورد هزینههای تولید و تحلیل رفتار مصرفکنندگان مفید باشد. در سطح سیاستگذاری نیز این دادهها معمولاً در کنار سایر نماگرها مانند روندهای پولی و اعتباری و شاخصهای تولید به کار گرفته میشود تا تصویر دقیقتری از وضعیت قیمتها به دست آید.
بانک مرکزی پیشتر در توضیحات مربوط به گزارشهای قیمتی خود اعلام کرده است که انتشار منظم شاخصها با هدف افزایش شفافیت آماری انجام میشود و استفادهکنندگان میتوانند با مقایسه دورههای زمانی مختلف، مسیر تغییرات قیمت را در اقتصاد دنبال کنند. با انتشار گزارش دی ماه، اکنون آخرین داده رسمی این نهاد درباره تورم سالانه در پایان دی ماه ۱۴۰۴ در دسترس قرار گرفته است.
