موافقتنامه تجارت آزاد ایران و اوراسیا؛ فرصتی طلایی برای جهش اقتصادی
اجرای موافقتنامه تجارت آزاد میان جمهوری اسلامی ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا رسماً آغاز شده و مقامات اقتصادی آن را یک فرصت طلایی برای رشد صادرات و جهش اقتصادی کشور توصیف میکنند. این موافقتنامه که در اردیبهشتماه سال جاری وارد فاز اجرایی شد، شامل هزاران قلم کالا است و موجب حذف یا کاهش تعرفههای گمرکی برای بخش بزرگی از صادرات ایران به کشورهای عضو اوراسیا خواهد شد.
جزئیات موافقتنامه
بر اساس گزارشهای منتشر شده از سوی کمیسیون اقتصادی اوراسیا و وزارت صمت، این موافقتنامه بیش از شش هزار قلم کالا را پوشش میدهد. با اجرایی شدن این توافق، حدود ۸۷ درصد از کالاهای صادراتی ایران به پنج کشور عضو اتحادیه اوراسیا شامل روسیه، قزاقستان، بلاروس، قرقیزستان و ارمنستان با تعرفه صفر مبادله میشوند. همچنین متوسط تعرفههای گمرکی واردات از کشورهای اوراسیا به ایران از حدود ۲۰ درصد به کمتر از پنج درصد کاهش یافته است.
به گفته مسئولان اقتصادی، این اقدام میتواند حجم مبادلات تجاری ایران با کشورهای عضو اتحادیه را به شکل چشمگیری افزایش دهد. این کشورها در مجموع بازاری چند صد میلیارد دلاری در اختیار دارند و دسترسی آسانتر ایران به این بازار، شرایط را برای گسترش صادرات غیرنفتی و متنوعسازی شرکای تجاری فراهم میکند.
اظهارات مقامات ایرانی
«سعید خرازی» سفیر سابق ایران در قرقیزستان در گفتوگویی با رادیو اقتصاد اعلام کرد که این موافقتنامه یک فرصت استثنایی برای اقتصاد ایران محسوب میشود. وی گفت: گسترش همکاری با همسایگان از اولویتهای مهم سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران است و منطقه آسیای مرکزی و قفقاز ظرفیتهای بزرگی برای توسعه همکاریهای اقتصادی دارند. او افزود: تسهیل تجارت با اتحادیه اوراسیا میتواند موجب تسریع در روند صادرات و افزایش درآمدهای ارزی کشور شود.
اتصال منطقه به آبهای آزاد
یکی از محورهای مهمی که در جریان مذاکرات مورد توجه قرار گرفته، موقعیت راهبردی ایران بهعنوان مسیر دسترسی کشورهای آسیای مرکزی به آبهای آزاد است. ایران از طریق خطوط ریلی و جادهای میتواند این کشورها را به خلیج فارس و دریای عمان متصل کند. مقامات تأکید کردهاند که این ظرفیت ترانزیتی نه تنها برای ایران بلکه برای اعضای اتحادیه اوراسیا نیز اهمیت بالایی دارد و میتواند مبادلات کالایی را تسهیل کند.
پیامدهای اقتصادی توافق
اجرای این موافقتنامه سبب شده تا بخش بزرگی از موانع تجاری میان ایران و کشورهای اوراسیا برطرف شود. فعالان اقتصادی معتقدند که حذف تعرفهها فرصتهای جدیدی برای بخشهایی مانند کشاورزی، صنایع غذایی، صنایع پتروشیمی، فولاد و انرژی ایجاد میکند. به گفته کارشناسان، با توجه به گستردگی بازار اوراسیا، صادرکنندگان ایرانی میتوانند حضور پررنگتری در این کشورها داشته باشند.
دفتر ملی آمار ایران اعلام کرده که در سال گذشته حجم تجارت ایران با اتحادیه اوراسیا حدود پنج میلیارد دلار بوده است. انتظار میرود با اجرای این توافقنامه، این رقم در سالهای آینده به بیش از دو برابر افزایش یابد. همچنین پیشبینی میشود مسیرهای جدید حملونقل و لجستیک برای جابهجایی کالاهای ایرانی به بازار اوراسیا تقویت شود.
واکنش مقامات اتحادیه اوراسیا
مقامهای ارشد کمیسیون اقتصادی اوراسیا نیز این توافق را گامی مهم در جهت تعمیق همکاریهای اقتصادی دانستهاند. «آندری اسلپنف» وزیر تجارت کمیسیون اقتصادی اوراسیا اعلام کرده که این توافق نه تنها برای ایران بلکه برای کل منطقه سودمند خواهد بود. وی گفت: ایران بهعنوان کشوری با موقعیت جغرافیایی ویژه، میتواند حلقه اتصال اوراسیا به خاورمیانه و جنوب آسیا باشد.
فرصت برای بخش خصوصی
اتاقهای بازرگانی ایران و کشورهای عضو اتحادیه اوراسیا نیز در بیانیههایی مشترک، این توافقنامه را فرصتی بزرگ برای بخش خصوصی دانستند. بسیاری از تجار و صادرکنندگان ایرانی اعلام کردهاند که حذف تعرفهها و تسهیل تجارت میتواند هزینههای صادرات را بهطور قابل توجهی کاهش دهد. این امر نه تنها باعث رقابتیتر شدن کالاهای ایرانی در بازارهای اوراسیا میشود، بلکه امکان گسترش همکاریهای مشترک در حوزه تولید و سرمایهگذاری را نیز فراهم میسازد.
چشمانداز همکاریهای منطقهای
مقامات اقتصادی ایران تأکید کردهاند که این توافق صرفاً آغاز مسیر همکاریهای گستردهتر با اتحادیه اوراسیا است. قرار است در ماههای آینده کمیتههای مشترکی میان دو طرف تشکیل شود تا راهکارهای اجرایی برای بهرهبرداری بهتر از ظرفیتهای موافقتنامه بررسی شود. همچنین نقشه راه همکاریهای بلندمدت اقتصادی تدوین خواهد شد.
جمعبندی خبری
به این ترتیب، اجرای موافقتنامه تجارت آزاد ایران و اوراسیا نقطه عطفی در روابط اقتصادی کشور به شمار میرود. این توافق میتواند علاوه بر گسترش صادرات غیرنفتی و جذب سرمایهگذاری خارجی، نقش ایران را بهعنوان مرکز ترانزیت و حملونقل منطقهای تقویت کند. مقامات دو طرف امیدوارند با ادامه روند همکاریها، حجم مبادلات تجاری به سطوح بیسابقهای برسد.
