رئیسکل بانک مرکزی از بازگشت قِران به اقتصاد ایران خبر داد
به گزارش خبرنگار اقتصادی، محمدرضا فرزین، رئیسکل بانک مرکزی، از جزئیات طرح حذف چهار صفر از پول ملی و تغییر واحد پول کشور خبر داد. بر اساس این طرح، واحد پول رسمی کشور از ریال به تومان تغییر خواهد کرد و واحد خرد آن قِران نامگذاری میشود.
فرزین با اشاره به اینکه واحد پول ملی در حال حاضر ریال است اما مردم عملاً در محاورات و معاملات روزمره از تومان استفاده میکنند، گفت: در شرایط کنونی دلیلی برای حفظ ریال وجود ندارد و باید چهار صفر از پول ملی حذف شود. وی افزود: در حال حاضر ارزش پول ملی در مقایسه با ارزهای خارجی بهشدت کاهش یافته و این موضوع بر غرور ملی نیز اثر منفی گذاشته است.
رئیسکل بانک مرکزی توضیح داد که لایحه حذف چهار صفر از پول ملی نخستین بار در سال ۱۳۹۰ از سوی دولت به مجلس ارائه شد اما روند بررسی آن به دلایل مختلف متوقف ماند. این لایحه پس از رفع ایرادات، به تأیید شورای نگهبان نیز رسید. وی افزود که پس از آغاز مسئولیتش در بانک مرکزی، موضوع دوباره در کمیسیون اقتصادی مجلس مطرح و از آن دفاع شده است.
به گفته فرزین، تجربه حذف صفر از پول ملی در بسیاری از کشورها وجود داشته است؛ برای نمونه، آلمان در دورهای که تورم بسیار بالا بود ۱۲ صفر، فرانسه دو صفر و ترکیه شش صفر از پول ملی خود حذف کردند. وی تأکید کرد تنها مورد استثنا آمریکا بوده که دلار بهعنوان پول مرجع بینالمللی نیازی به چنین تغییری نداشته است.
فرزین در پاسخ به این پرسش که آیا حذف صفرها به کنترل تورم منجر میشود، اظهار کرد: هدف اصلی این اقدام کنترل تورم یا افزایش ارزش پول ملی نیست، بلکه اصلاح ساختار پولی کشور و سادهسازی مبادلات پولی است. او گفت که نرخ تورم کشور در سالهای اخیر در محدوده ۳۰ تا ۴۰ درصد باقی مانده و در شرایط فعلی چارهای جز اجرای این طرح وجود ندارد.
وی همچنین به تفاوت ساختار پولی ایران با سایر کشورها اشاره کرد و گفت: در بسیاری از کشورها واحد پول اصلی از یک آغاز میشود و حداکثر اسکناس ۵۰۰ واحدی در گردش است، اما در ایران حداکثر چکپول یک میلیون ریالی معادل ۱۰۰ هزار تومان در گردش داریم که ۱۰ هزار برابر واحد پول ملی است.
به گفته رئیسکل بانک مرکزی، بزرگترین اسکناس در حال حاضر اسکناس ۱۰ هزار تومانی است و مبالغ بالاتر بهصورت چکپول منتشر میشود. او اعلام کرد که در کشور ۱۰ میلیارد و ۴۰۰ میلیون قطعه اسکناس در گردش وجود دارد که بهطور متوسط معادل ۱۲۲ قطعه برای هر نفر است.
فرزین خاطرنشان کرد که اگرچه بسیاری از خریدها و تراکنشها بهوسیله کارت بانکی انجام میشود، اما به دلیل الزامات پدافند غیرعامل، وجود اسکناس در معاملات ضروری است تا در صورت بروز مشکل در شبکه بانکی، فعالیتهای اقتصادی متوقف نشود.
وی با بیان اینکه پول ملی مانند پرچم یک کشور است و باید ارزش و جایگاه آن حفظ شود، گفت: زمانی که واحد پولی رسمی نه در شمارش و نه در معاملات مورد استفاده مردم نباشد، ادامه استفاده از آن توجیهی ندارد.
رئیسکل بانک مرکزی به تاریخچه این لایحه نیز اشاره کرد و گفت: نخستین بار در سال ۱۳۸۶ ایده حذف صفرها مطرح شد، سپس در سال ۱۳۹۰ لایحه تهیه شد و در سال ۱۳۹۷ نیز دولت وقت تصمیم به اجرای آن گرفت، اما به نتیجه نرسید.
بر اساس طرح جدید، فرایند جایگزینی اسکناسها و سکههای جدید با واحد پولی تومان و واحد خرد قِران طی سه سال انجام خواهد شد. فرزین اعلام کرد که در حال حاضر در چاپ چکپولهای بانکی، چهار صفر بهصورت کمرنگ درج میشود تا در آینده حذف آن آسانتر شود.
وی افزود: اسکناسهای خرد کنونی مانند ۵۰۰ یا ۱۰۰ تومانی توجیه اقتصادی برای چاپ ندارند، اما پس از حذف صفرها، اسکناسهای جدید با مبالغ کمتر امکان چاپ پیدا میکنند و حتی برخی از آنها به صورت سکه منتشر خواهند شد. بهعنوان مثال، اسکناس ۱۰ هزار تومانی فعلی پس از حذف چهار صفر، یک تومان خواهد شد.
فرزین گفت که تنها ۱.۵ درصد از معاملات کشور بهصورت نقدی با اسکناس انجام میشود و بخش عمده مبادلات از طریق ابزارهای بانکی صورت میگیرد. با این حال، اسکناس به عنوان پشتیبان نظام پرداخت الکترونیکی حذف نخواهد شد.
وی به موضوع اعشار در واحد پولی نیز اشاره کرد و گفت: در حال حاضر این موضوع در پول ملی ما وجود ندارد، اما در بسیاری از کشورها واحد پولی به بخشهای کوچکتر تقسیم میشود، مانند دلار که به ۱۰۰ سنت تقسیم میشود. در طرح جدید، قِران معادل یکصدم تومان خواهد بود.
رئیسکل بانک مرکزی در پاسخ به پرسشی درباره سهام شرکتها که ارزش آنها ممکن است به کمتر از یک واحد پول جدید برسد، توضیح داد: ارزش سهام بر اساس درصدی از واحد پولی جدید محاسبه و مبادله خواهد شد.
فرزین در پاسخ به این پرسش که آیا در صورت ادامه تورم، دوباره نیاز به حذف صفر خواهیم داشت، گفت: با نرخ تورم فعلی، حداقل ۳۵ سال طول میکشد تا به شرایط مشابه امروز برسیم و نیازی به حذف صفر جدید پیدا کنیم.
وی تأکید کرد که معاملات کلان اقتصادی عمدتاً با ابزارهای بانکی انجام میشود و اسکناس در این معاملات نقشی ندارد، اما در معاملات خرد، اسکناس همچنان بهکار گرفته میشود و حذف آن مد نظر نیست.
