دیوید ریکاردو؛ بنیانگذار نظریه مزیت نسبی در اقتصاد جهانی
تاریخ درگذشت: ۱۱ سپتامبر ۱۸۲۳
حوزه فعالیت: اقتصاد کلاسیک و نظریههای تجارت بینالملل
مقدمه
دیوید ریکاردو (David Ricardo) یکی از بزرگترین اندیشمندان علم اقتصاد است که نام او همواره در کنار
آدام اسمیت و توماس مالتوس به عنوان بنیانگذاران اقتصاد کلاسیک میدرخشد.
ریکاردو با ارائهی نظریه مزیت نسبی، چارچوبی علمی برای تجارت آزاد بینالمللی پایهگذاری کرد؛
نظریهای که هنوز هم پس از گذشت دو قرن، مبنای تصمیمگیری دولتها، سازمانهای اقتصادی و حتی شرکتهای چندملیتی است.
زندگینامه کوتاه دیوید ریکاردو
ریکاردو در سال ۱۷۷۲ در لندن متولد شد. او در خانوادهای یهودی و تاجر ثروتمند بزرگ شد و از همان کودکی وارد دنیای بازار و سرمایهگذاری شد.
جالب است بدانید که ریکاردو هیچگاه تحصیلات رسمی دانشگاهی در اقتصاد نداشت و آشنایی او با اقتصاد به شکل خودآموز و از طریق مطالعهی کتابهای
آدام اسمیت و دیگر اقتصاددانان بزرگ آن دوران شکل گرفت.
در ۲۷ سالگی با سرمایهگذاریهای موفق در بورس لندن ثروتی عظیم به دست آورد و همین استقلال مالی به او فرصت داد تا تمام تمرکز خود را روی تحقیق و نگارش در حوزه اقتصاد بگذارد.
دستاوردهای مهم دیوید ریکاردو
ریکاردو نقش بیبدیلی در شکلگیری نظریههای اقتصادی دارد. برخی از برجستهترین آثار و نظریههای او عبارتاند از:
- نظریه مزیت نسبی → شالوده تجارت آزاد بین کشورها
- نظریه توزیع درآمد → بررسی نحوه تقسیم درآمد میان کارگران، سرمایهداران و مالکان زمین
- نظریه رانت زمین → توضیح افزایش اجاره زمین در اثر محدودیت منابع طبیعی
- نظریه ارزش کار → تأکید بر اینکه ارزش کالا در بلندمدت توسط مقدار کاری که برای تولید آن صرف میشود، تعیین میگردد
- کتاب “اصول اقتصاد سیاسی و مالیات” (۱۸۱۷) → اثری که نام او را جاودانه کرد
نظریه مزیت نسبی به زبان ساده
بدون تردید، بزرگترین دستاورد ریکاردو، ارائه نظریه مزیت نسبی (Comparative Advantage) است.
این نظریه میگوید حتی اگر یک کشور در تولید همه کالاها کارآمدتر از کشور دیگر باشد، باز هم تجارت آزاد میتواند به سود هر دو کشور تمام شود.
به بیان سادهتر:
«کشورها باید در تولید کالاهایی تخصص پیدا کنند که مزیت نسبی در آن دارند و مازاد آن را صادر کنند. سپس کالاهایی را که تولیدشان برایشان هزینهبر است، از کشورهای دیگر وارد کنند.»
این ایده انقلابی، پایهگذار مفهومی شد که امروز سازمانهای بزرگی مانند
سازمان تجارت جهانی (WTO) و توافقنامههای بینالمللی بر آن استوارند.
تأثیر ریکاردو بر اقتصاد جهانی
نظریات ریکاردو فقط محدود به دانشکدههای اقتصاد نبود؛ بلکه مستقیماً بر سیاستهای اقتصادی جهانی اثر گذاشت.
دیدگاههای او الهامبخش سیاستهای آزادسازی تجارت و شکلگیری بازارهای جهانی بوده است.
در دوران معاصر، بسیاری از معاهدات اقتصادی بینالمللی مانند NAFTA و اتحادیه اروپا نیز با اتکا بر اصل مزیت نسبی طراحی شدهاند.
حتی مناقشات امروز درباره جهانیسازی و حمایتگرایی اقتصادی ریشه در اندیشههای ریکاردو دارد.
میراث فکری دیوید ریکاردو
ریکاردو تنها یک نظریهپرداز نبود؛ او یک پیشبینیگر اقتصادی نیز محسوب میشد.
بسیاری از تحلیلهای او درباره نابرابری درآمدی، کمبود منابع و اثر فناوری بر اشتغال، امروز بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.
در سالگرد درگذشت او، اقتصاددانان و پژوهشگران همچنان از ایدههای ریکاردو برای درک بهتر چرایی و چگونگی تجارت جهانی بهره میگیرند.
جمعبندی
دیوید ریکاردو با تیزبینی و نبوغ خود توانست پایههای اقتصاد مدرن را مستحکم کند.
او به جهان نشان داد که تجارت آزاد، اگر بر اساس اصول علمی هدایت شود، میتواند موتور رشد اقتصادی جهانی باشد.
اندیشههای او در قرن نوزدهم مطرح شد، اما همچنان در قرن بیستویکم، راهنمای سیاستگذاران، شرکتها و فعالان اقتصادی است.
