واکنش سرد بورس به وعدههای رئیسجمهور در نخستین روز آذرماه
بورس تهران در نخستین روز معاملاتی آذرماه با فضایی کمرمق و معاملاتی آرام آغاز به کار کرد؛ فضایی که نشان داد بازار سهام همچنان در وضعیت احتیاط بهسر میبرد و سرمایهگذاران حقیقی و حقوقی حاضر نیستند جریان قوی خرید یا فروش ایجاد کنند. بر اساس دادههای رسمی، ارزش معاملات خرد و ورود و خروج نقدینگی نیز در سطحی ضعیف قرار گرفت و شاخصها نتوانستند روند مشخصی را در بازار شکل دهند. این وضعیت نشان میدهد بازار بیش از هر زمان دیگری به دنبال روشن شدن متغیرهای سیاسی و اقتصادی است.
گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری فارس حاکی از آن است که بازار سهام روز گذشته در شرایطی فعالیت خود را آغاز کرد که هیچ سیگنال قوی از سوی سیاست خارجی یا سیاستهای مالی و ارزی مخابره نشده بود. معاملهگران به جای ورود پرقدرت، معامله را با حالت مشاهدهگر و محافظهکار پیش بردند و از ایجاد موجهای گسترده خرید یا فروش خودداری کردند. این رفتار سبب شد جریان معاملات شکل کانال نوسانی و کمجان به خود بگیرد.
در بخش تقاضا، نشانههای ضعف کاملاً مشهود بود. نبود لیدر مشخص در صنایع بزرگ و کاهش سرانه خرید حقیقی از عواملی بود که باعث شد سمت خریداران نتواند وزنی در معاملات ایجاد کند. همچنین، توقف جریان نقدینگی تازه از بیرون بازار بهطور قابلتوجهی بر کاهش تحرک اثر گذاشت. در سوی دیگر، فروشندگان نیز با وجود برخی فشارها، نتوانستند موج سنگینی از عرضه ایجاد کنند و بسیاری از نمادها در محدودههای قیمتی کمنوسان معامله شدند.
همزمان با این وضعیت، ابهام در متغیرهای کلان اقتصادی همچنان ادامه دارد. واکنشها نسبت به ریسکهای سیاسی داخلی و خارجی فروکش نکرده و بخشی از فعالان بازار انتظار دارند تکلیف نرخ ارز، نحوه حمایت دولت از صنایع انرژیمحور و سیاستهای بودجهای سال آینده مشخص شود. این فضای نیمهکدر سبب شده بازار در یک حالت تعادل شکننده قرار گیرد؛ جایی که هر محرک جدید ممکن است جهت چند روز آینده شاخصها را تعیین کند.
شاخص کل بورس در پایان معاملات روز گذشته نشان داد که بسیاری از سهمهای شاخصساز توان تثبیت قیمتی نداشتند. با وجود محدود بودن دامنه نوسانات، شاخص کل در سطحی کمجان به کار خود پایان داد. شاخص هموزن نیز با هماهنگی کامل با فضای معاملات، تغییر محسوسی را ثبت نکرد و ساختار کلی بازار بیشتر به وضعیت توقف و انتظار شباهت داشت تا آغاز یک روند صعودی یا نزولی جدید. شاخص فرابورس نیز همان الگوی کمعمق و بدون سیگنال قوی را دنبال کرد.
روز گذشته رئیسجمهور مسعود پزشکیان برای بازدید از بورس به تالار معاملات رفت؛ با این حال واکنش شاخصها به این حضور بسیار سرد بود و بازار هیچ نشانهای از تغییر رفتار تحتتأثیر این رویداد بروز نداد. تحلیل دادههای معاملاتی نشان میدهد که بازار در این مقطع نه از سوی خریداران بزرگ حمایت میشود و نه فروشندگان تمایل دارند عرضههای سنگین انجام دهند. شاخصها در سطوحی قرار گرفتهاند که معاملهگران ترجیح میدهند ابتدا تغییر عوامل بیرونی را مشاهده کنند.
ارزش کل معاملات دیروز به حدود ۲۱۱ هزار میلیارد تومان رسید؛ اما تنها ۸۰۶۳ میلیارد تومان آن به معاملات خرد سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی اختصاص داشت. سهم پایین معاملات خرد از کل ارزش معاملات نشان میدهد که جریان تصمیمگیری اصلی در دست حقیقیها نیست. بخش عمده نقدینگی به سمت معاملات بلوکی، اوردرهای عمده یا بازارهای موازی رفته است. این روند در حالی ثبت شد که در هفته گذشته نیز کاهش عمق بازار قابل مشاهده بود؛ موضوعی که معمولاً در دورههای بیثباتی انتظارات اقتصادی رخ میدهد.
یکی از شاخصهای مهم برای سنجش وضعیت روانی بازار، میزان ارزش معاملات خرد است. هر زمان این رقم کاهش مییابد، به معنای ورود بازار به فاز «انتظار» است؛ یعنی فعالان خرد نمیدانند کدام سناریو شانس بیشتری دارد و ترجیح میدهند نقد بمانند. تثبیت ارزش معاملات خرد زیر محدوده ۱۰ هزار میلیارد تومان بهعنوان یک هشدار محسوب میشود و نشان میدهد بازار توان حرکتهای قوی را ندارد مگر آنکه نقدینگی جدید وارد شود.
دیروز همچنین خروج پول حقیقی نیز به ثبت رسید. حدود ۳۵۱ میلیارد تومان نقدینگی حقیقی از بازار خارج شد. در معاملات، سهم خرید حقیقیها ۷۰ درصد بود و فروشندگان حقیقی نیز ۷۵ درصد از حجم فروش را تشکیل دادند. این ترکیب نشان میدهد فعالان خرد همچنان نسبت به خرید محتاط هستند و در صورت ضعف تقاضا، سریعتر نقش فروشنده را به خود میگیرند. از سوی دیگر، خروج پول تنها از نمادهای بزرگ نبود، بلکه ۹۲ میلیارد تومان از شرکتهای کوچک و حدود ۲۵۹ میلیارد تومان از نمادهای بزرگ نیز خارج شد. این الگو معمولاً زمانی رخ میدهد که سرمایهگذاران خرد در هر دو گروه ریسک را بیشتر از پاداش ارزیابی میکنند.
در بخش تکنیکال شاخصها، شواهد نشان میدهد شاخص کل در محدودهای قرار گرفته که فاصله آن با مقاومتهای تاریخی کم است اما توان عبور از این سطوح نیز مشاهده نمیشود. کندلهای معاملاتی اخیر نشان میدهد بازار یک ناحیه تراکم تشکیل داده است؛ تراکمی که تنها در صورت افزایش حجم معاملات خرد به محدوده ۱۲ تا ۱۴ هزار میلیارد تومان میتواند شکسته شود. بدون حجم مناسب، هیچ الگوی تکنیکالی—even اگر صعودی باشد—قدرت شکست واقعی نخواهد داشت.
شاخص هموزن نیز در ناحیهای قرار دارد که رفتار گروههای کوچکتر و داخلیمحور را مشخص میکند. تثبیت این شاخص بالای میانگین کوتاهمدت میتواند نشانهای از چرخش پول به سمت سهمهای کوچکتر باشد؛ اما تا این لحظه چنین نشانههایی مشاهده نشده است. بنابراین تحلیلها نشان میدهد که رفتار تکنیکال بازار تا زمان ورود نقدینگی تنها به حرکتهای نوسانی کوتاه محدود خواهد شد.
معاملهگران معتقدند بازار همچنان در انتظار یک محرک مثبت است. رفتار روز گذشته فعالان خرد نشان میدهد که نه خریداران انگیزه کافی برای ورود گسترده داشتند و نه فروشندگان تمایل داشتند فشار عرضه را افزایش دهند. این نوع رفتار معمولاً زمانی دیده میشود که بازار انتظار مشخصی از اخبار سیاسی، بودجهای یا ارزی ندارد و سرمایهگذاران قادر نیستند حتی یک تصویر نسبی از آینده کوتاهمدت بازار ترسیم کنند.
علی مومنی، کارشناس بازار سرمایه، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس، اظهار کرد: رفتار خنثی سهامداران دقیقاً همان الگویی است که بازار در شرایط ابهام تجربه میکند. او گفت که در چنین وضعیتی نه خریداران پیروز هستند و نه فروشندگان، بلکه بازار خود را برای تصمیمگیریهای بعدی آماده میکند. وی افزود که خروج پول در نمادهای کوچک و بزرگ نشانهای از افزایش احتیاط عمومی است و بازار احتمالاً منتظر تثبیت نرخ ارز یا انتشار گزارشهای مهم از صنایع کامودیتیمحور است.
او تاکید کرد که تنها موضوعی که میتواند وضعیت را تغییر دهد، ورود یک محرک بنیادی است؛ چه از مسیر گزارشهای مالی قوی و چه از مسیر سیگنالهای حمایتی در بودجه. به گفته او، وعدههای روز گذشته رئیسجمهور میتواند زمینه ایجاد یک سیگنال اولیه باشد و باید دید بازار در روزهای آینده نسبت به این وعدهها چه واکنشی نشان میدهد.
در جمعبندی شرایط، بازار در نقطهای قرار گرفته که بیشتر از اینکه تمایل به ریزش داشته باشد، در حال اتلاف زمان است. نبود قدرت خریدار و فرسودگی فروشندگان موجب شده شاخص در یک محدوده نوسانی گرفتار شود. اگر ارزش معاملات خرد از سطح ۱۰ هزار میلیارد تومان عبور کند، میتوان انتظار چرخش پول و آغاز موج جدید تقاضا را داشت. در صورت ادامه وضعیت فعلی، شاخص نیز همان الگوی نوسان محدود را دنبال خواهد کرد.
بازار اکنون بیش از هر چیز منتظر اخبار جدید است؛ هر رویداد سیاسی، اقتصادی یا مالی که بتواند بخشی از ریسک را کاهش دهد، توان تغییر مسیر بازار را خواهد داشت. تا رسیدن آن زمان، معاملهگران باید انتظار بازاری کمجان، متعادل و بیشتر نوسانی را داشته باشند؛ بازاری که هنوز برای انتخاب مسیر اصلی خود مردد است.
