آرامش روی تابلوها، اضطراب زیر پوست بازارهای جهانی / هشدار State Street درباره ریسکهای پنهان
گزارش تازه منتشرشده از سوی State Street نشان میدهد آرامشی که این روزها در بسیاری از بازارهای مالی جهان مشاهده میشود، لزوماً به معنای کاهش ریسک نیست و میتواند نشانهای از انباشت خطراتی باشد که هنوز بهطور کامل در قیمت داراییها منعکس نشدهاند. این گزارش بر این نکته تأکید دارد که نوسان پایین در بازارها نباید بهعنوان نشانهای قطعی از ثبات و امنیت تلقی شود.
در ماههای اخیر، بازارهای مالی جهانی در شرایطی با نوسانات محدودتری نسبت به دورههای گذشته معامله شدهاند. شاخصهای نوسان در بازار سهام، بازار اوراق قرضه و حتی برخی داراییهای پرریسک، تصویری نسبتاً آرام از فضای سرمایهگذاری ترسیم کردهاند. این وضعیت در نگاه نخست میتواند این تصور را ایجاد کند که فشارهای ریسکی کاهش یافته و بازارها وارد مرحلهای باثباتتر شدهاند.
با این حال، گزارش جدید State Street این برداشت را به چالش کشیده است. در این گزارش آمده است که پایین بودن سطح نوسان، الزاماً به معنای امنتر شدن بازارها نیست و در برخی موارد، حتی میتواند نشانهای از پنهان ماندن ریسکهای جدی در لایههای عمیقتر اقتصاد و سیاست باشد. به گفته نویسندگان گزارش، بازارها این توانایی را دارند که برای مدتهای طولانی در وضعیت آرام باقی بمانند، حتی زمانی که عوامل بیثباتکننده در حال انباشته شدن هستند.
در بخش دیگری از گزارش State Street تأکید شده است که تاریخ بازارهای مالی بارها نشان داده دورههای آرام و کمنوسان، در برخی موارد پیشدرآمد شوکهای بزرگ و ناگهانی بودهاند. در چنین دورههایی، حرکت قیمتها در دامنهای محدود، این احساس را ایجاد میکند که شرایط تحت کنترل است، در حالی که ساختارهای زیرین بازار ممکن است شکنندهتر از آن چیزی باشند که در ظاهر دیده میشود.
بر اساس این گزارش، بازارها میتوانند برای مدت قابل توجهی این آرامش ظاهری را حفظ کنند، اما در صورت بروز یک محرک جدی، واکنشها میتواند ناگهانی و شدید باشد. دلیل این مسئله آن است که ریسکها پیش از وقوع شوک، بهطور کامل در قیمتها منعکس نشدهاند و همین موضوع باعث میشود واکنش بازارها با شدت بیشتری همراه شود.
یکی از محورهای اصلی گزارش State Street، تفکیک میان مفهوم «نوسان» و «ریسک واقعی» است. در این گزارش آمده است که نوسان تنها رفتار قیمتی داراییها را اندازهگیری میکند؛ یعنی آنچه تاکنون در بازار رخ داده و ثبت شده است. در مقابل، ریسک واقعی شامل عواملی میشود که هنوز اثر خود را بهصورت مستقیم بر قیمتها نشان ندادهاند.
در گزارش State Street، عواملی مانند تنشهای سیاسی، نااطمینانیهای اقتصادی، سطح بالای بدهیها و تصمیمات غیرقابلپیشبینی سیاستگذاران بهعنوان نمونههایی از ریسکهای واقعی معرفی شدهاند. این عوامل ممکن است برای مدتی در شاخصهای نوسان بازتاب نیابند، اما حضور آنها در فضای اقتصاد جهانی واقعی است و میتواند در صورت فعال شدن، بازارها را تحت تأثیر قرار دهد.
در بخش دیگری از این گزارش، به رفتار متفاوت طلا در مقایسه با سهام و اوراق قرضه اشاره شده است. بر اساس دادههای ارائهشده، نوسانات طلا در بسیاری از مقاطع بالاتر بوده و این دارایی واکنش سریعتری به اخبار و عدم قطعیتها نشان داده است. از نگاه تحلیلگران State Street، این رفتار میتواند نشانهای از وجود ترسهای بنیادین در بازار باشد که هنوز بهطور کامل به سایر داراییها منتقل نشدهاند.
در این چارچوب، طلا نه بهعنوان یک دارایی سوداگرانه، بلکه بهعنوان دماسنج ریسک سیستماتیک در بازارهای جهانی معرفی شده است. گزارش تأکید دارد که تحرکات طلا میتواند نشانهای از نگرانیهای پنهان سرمایهگذاران نسبت به آینده اقتصاد و سیاست جهانی باشد.
گزارش State Street همچنین به نقش عوامل ژئوپلیتیک در شکلگیری ریسکهای پنهان بازار اشاره کرده است. در این گزارش آمده است که بسیاری از ریسکهای فعلی بازارهای جهانی، منشأ قیمتی ندارند، بلکه ریشه در تحولات سیاسی و ژئوپلیتیک دارند. تنشهای تجاری، درگیریهای منطقهای، بحرانهای ژئوپلیتیک و نااطمینانی در سیاستهای کلان اقتصادی از جمله عواملی هستند که میتوانند در یک مقطع زمانی کوتاه، آرامش ظاهری بازارها را برهم بزنند.
بر اساس این گزارش، این ریسکها ممکن است در حال حاضر در شاخصهای نوسان منعکس نشوند، اما حضور آنها واقعی است و در صورت فعال شدن، میتوانند اثرگذاری بالایی بر بازارهای مالی داشته باشند. به همین دلیل، State Street نسبت به ایجاد حس کاذب امنیت در دورههای نوسان پایین هشدار داده است.
در بخش پایانی گزارش، تأکید شده است که نوسان پایین میتواند سرمایهگذاران را به افزایش ریسکپذیری یا غفلت از ابزارهای پوشش ریسک سوق دهد. این در حالی است که تغییر ناگهانی شرایط میتواند هزینههای بالایی برای فعالان بازار به همراه داشته باشد. به همین دلیل، گزارش State Street بر ضرورت توجه همزمان به شاخصهای نوسان و عوامل بنیادین تأکید دارد.
در مجموع، پیام اصلی گزارش State Street این است که آرامش مشاهدهشده در تابلوهای بازارهای جهانی نباید با کاهش ریسک اشتباه گرفته شود. نوسان پایین ممکن است تصویری آرام از بازار ترسیم کند، اما ریسکهای بنیادین همچنان در پسزمینه حضور دارند و منتظر یک محرک برای فعال شدن هستند. در چنین فضایی، توجه به تحولات اقتصادی و سیاسی جهانی و پرهیز از اتکا صرف به شاخصهای نوسان، اهمیت بالایی دارد.
