هدف بانک مرکزی از پیشفروش سکه چیست؟
بانک مرکزی در روزهای اخیر با اعلام برنامهای جدید، از آغاز پیشفروش سکه طلا خبر داده است؛ اقدامی که به گفته مسئولان و کارشناسان پولی و بانکی، میتواند با اهدافی همچون مدیریت نقدینگی مازاد در جامعه، کنترل نرخ تورم و حفظ ارزش پول ملی همراه باشد. این تصمیم در حالی اتخاذ شده است که بازار ارز و طلا در هفتههای گذشته با نوسانات قابل توجهی روبهرو بوده و انتظار میرود با ورود بانک مرکزی به عرصه پیشفروش سکه، بخشی از التهابات کاهش یابد.
وظایف اصلی بانک مرکزی و جایگاه پیشفروش سکه
بهاءالدین حسینی هاشمی، کارشناس پولی و بانکی، در گفتوگو با خبرگزاری ایسنا با اشاره به وظایف قانونی بانک مرکزی، تصریح کرد: بانک مرکزی موظف است در هر شرایطی نرخ تورم را کنترل کند و از کاهش ارزش پول ملی جلوگیری نماید. او تأکید کرد که بانک مرکزی علاوه بر این وظیفه اصلی، بهعنوان بانکدار دولت نیز عمل میکند و باید در راستای مدیریت اقتصاد کلان، ابزارهای مختلفی را برای کنترل بازار بهکار گیرد.
وی افزود: در حالی که خرید و فروش طلا بهطور مستقیم جزو وظایف ذاتی بانک مرکزی محسوب نمیشود، این نهاد میتواند در مقاطع حساس و برای ایجاد تعادل در بازار، از ذخایر طلای خود استفاده کند و با عرضه سکه به بازار، حجم نقدینگی را کاهش دهد.
اهداف پشت پرده این سیاست
به گفته حسینی هاشمی، بانک مرکزی با عرضه سکه و پیشفروش آن تلاش میکند نقدینگی موجود در جامعه را جمعآوری کرده و از ورود پولهای سرگردان به بازارهای غیرمولد جلوگیری کند. وی تصریح کرد که ورود نقدینگی مازاد به بازارهای سفتهبازانه، از مهمترین عوامل ایجاد تورم و بیثباتی در اقتصاد است و بانک مرکزی میکوشد از طریق سیاستهای پولی، این روند را مهار کند.
این کارشناس اقتصادی همچنین خاطرنشان کرد که فروش سکه و طلا از سوی بانک مرکزی در شرایطی میتواند مؤثر واقع شود که منابع جمعآوریشده بار دیگر به چرخه نقدینگی بازنگردد و بهویژه برای جبران کسری بودجه دولت مورد استفاده قرار نگیرد. در غیر این صورت، اثر مثبت این سیاست خنثی خواهد شد.
ابزارهای مکمل بانک مرکزی
حسینی هاشمی یادآور شد که بانک مرکزی علاوه بر پیشفروش سکه، ابزارهای دیگری همچون انتشار اوراق قرضه، فروش ارز و مدیریت نرخ سود بانکی را نیز در اختیار دارد. او گفت: افزایش نرخ سپرده قانونی بانکها میتواند قدرت وامدهی آنها را کاهش دهد و به کنترل حجم پول در گردش کمک کند. همچنین بالا رفتن نرخ سود بانکی موجب میشود سپردهگذاران پول خود را در بانکها نگه دارند و از ورود آن به بازارهای پرریسک جلوگیری شود.
جایگاه طلا در ذخایر بانک مرکزی
این کارشناس پولی با اشاره به اهمیت ذخایر طلا برای بانکهای مرکزی جهان، افزود: طلا همواره بهعنوان یکی از اصلیترین پشتوانههای پول ملی به شمار میرود و در شرایط خاص میتواند بهعنوان ابزاری برای مدیریت بازار پولی به کار گرفته شود. او تأکید کرد: اینکه گفته شود بانک مرکزی نباید از ذخایر طلا استفاده کند، منطقی نیست، چراکه بسیاری از بانکهای مرکزی در جهان در زمانهای مورد نیاز از این ذخایر برای کنترل تورم و ایجاد تعادل در بازار بهره میبرند.
ارتباط پیشفروش سکه با کنترل تورم
به باور کارشناسان، مهمترین هدف بانک مرکزی از اجرای طرح پیشفروش سکه، کنترل نرخ تورم از طریق کاهش حجم پول در گردش است. وقتی سکه در اختیار مردم قرار میگیرد، معادل ریالی آن از بازار جمعآوری میشود و این اقدام میتواند در کاهش فشارهای تورمی نقش ایفا کند. به عبارت دیگر، فروش سکه نوعی سیاست انقباضی محسوب میشود که هدف آن کاهش سرعت گردش پول و مهار افزایش قیمتها است.
ادامه عرضه تا پایان سال
براساس اطلاعیه بانک مرکزی، پیشفروش و عرضه سکه بهصورت مستمر ادامه خواهد داشت و برنامهریزی شده است تا پایان سال جاری، این روند ادامه پیدا کند. بانک مرکزی اعلام کرده است که این سیاست با هدف ایجاد آرامش در بازار و پاسخگویی به تقاضای موجود اجرا خواهد شد و مردم میتوانند با اطمینان خاطر، نسبت به خرید سکه از طریق مسیرهای قانونی اقدام کنند.
تأکید بر شفافیت در اجرای سیاست
کارشناسان بر این باورند که موفقیت این سیاست منوط به شفافیت و اطلاعرسانی دقیق از سوی بانک مرکزی است. اگر مردم بدانند منابع حاصل از فروش سکه صرفاً برای مدیریت نقدینگی و مهار تورم بهکار گرفته میشود، اعتماد عمومی افزایش خواهد یافت. در مقابل، اگر تصور شود که این اقدام تنها برای تأمین هزینههای دولت انجام میشود، ممکن است اثر معکوس بر انتظارات تورمی بگذارد.
جمعبندی
بهطور کلی، پیشفروش سکه از سوی بانک مرکزی اقدامی است که در شرایط خاص اقتصادی کشور به اجرا گذاشته شده است. این سیاست به گفته کارشناسان میتواند به جمعآوری نقدینگی سرگردان، کنترل تورم و حفظ ارزش پول ملی کمک کند. در عین حال، استفاده صحیح از منابع و پرهیز از ورود دوباره نقدینگی جمعآوریشده به چرخه اقتصادی، شرط اصلی موفقیت آن است.
با توجه به استمرار اجرای این سیاست تا پایان سال و ورود مستمر سکه به بازار از طریق بانک مرکزی، باید منتظر ماند و دید این اقدام تا چه اندازه میتواند در مهار تورم و ایجاد آرامش در بازار ارز و طلا مؤثر واقع شود.
